{"id":431410,"date":"2026-10-02T15:03:38","date_gmt":"2026-10-02T13:03:38","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=431410"},"modified":"2026-10-02T15:03:43","modified_gmt":"2026-10-02T13:03:43","slug":"analiza-e-the-guardian-cila-eshte-e-verteta-pas-bumit-te-jashtezakonshem-te-ndertimeve-ne-shqiperi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/analiza-e-the-guardian-cila-eshte-e-verteta-pas-bumit-te-jashtezakonshem-te-ndertimeve-ne-shqiperi\/","title":{"rendered":"Analiza e The Guardian: Cila \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrteta pas bumit t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm t\u00eb nd\u00ebrtimeve n\u00eb Shqip\u00ebri?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prestigjiozja britanike \u201cThe Guardian\u201d ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb artikull ku sjell n\u00eb v\u00ebmendje debatin q\u00eb ka shkaktuar bumi i nd\u00ebrtimeve dhe projekteve arkitekturore n\u00eb Shqip\u00ebri, duke v\u00ebn\u00eb p\u00ebrball\u00eb vizionin p\u00ebr transformimin urban dhe turistik t\u00eb vendit me kritikat p\u00ebr munges\u00ebn e transparenc\u00ebs, ndikimin n\u00eb mjedis dhe p\u00ebrfshirjen e arkitekt\u00ebve t\u00eb njohur nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb fokus t\u00eb shkrimit jan\u00eb rreth 500 projekte t\u00eb propozuara nga 60 studio nd\u00ebrkomb\u00ebtare arkitekture, t\u00eb cilat jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr prej 800 faqesh, \u201cThe Albanian Files\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Artikulli i plot\u00eb n\u00eb \u201cThe Guardian\u201d:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vjesht\u00ebn e kaluar, isha ulur me nj\u00eb arkitekt t\u00eb njohur n\u00eb Nju Jork, kur telefoni i tij nuk pushonte s\u00eb vibruari. M\u00eb n\u00eb fund, ai kontrolloi mesazhet dhe qeshi. \u201cOh, grupi i Albanian Architecture Army po zien p\u00ebrs\u00ebri,\u201d tha ai. \u201cDuket se Edi ka disa projekte t\u00eb reja p\u00ebr ne.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Edi ishte Edi Rama, kryeministri i Shqip\u00ebris\u00eb q\u00eb nga viti 2013, i cili ka udh\u00ebhequr transformimin e shpejt\u00eb t\u00eb ish-vendit komunist p\u00ebrmes nj\u00eb s\u00ebr\u00eb projektesh madh\u00ebshtore nd\u00ebrtimore. N\u00eb Tiran\u00eb ka kulla me forma t\u00eb p\u00ebrdredhura, hap\u00ebsira publike t\u00eb vler\u00ebsuara me \u00e7mime, resorte t\u00ebrheq\u00ebse p\u00ebrgjat\u00eb bregdetit dhe shum\u00eb vizione t\u00eb tjera mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse q\u00eb priten t\u00eb realizohen \u2013 t\u00eb gjitha t\u00eb mbledhura tani n\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr voluminoz, \u201cThe Albanian Files\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rezulton se transformimi i vendit koordinohet pjes\u00ebrisht p\u00ebrmes nj\u00eb grupi n\u00eb WhatsApp (\u201cAlbanian ArchArmy\u201d, shkurt), ku b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb disa prej arkitekt\u00ebve m\u00eb t\u00eb famsh\u00ebm n\u00eb bot\u00eb. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb forum ku ndahen arritjet, festohen projektet e reja dhe kryeministri-patron lavd\u00ebrohet p\u00ebr guximin dhe vizionin e tij. Arkitekti nga Nju Jorku e p\u00ebrshkruan situat\u00ebn si nj\u00eb film me superheronj: Rama jep sinjalin dhe arkitekt\u00ebt yje t\u00eb bot\u00ebs mblidhen p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar Shqip\u00ebrin\u00eb me projektet e tyre t\u00eb guximshme. N\u00ebse shikon me kujdes, mund t\u00eb shoh\u00ebsh edhe shqiponj\u00ebn dykrenare shqiptare t\u00eb projektuar n\u00eb qiellin e nat\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Grupi n\u00eb WhatsApp mund t\u00eb jet\u00eb konfidencial, por \u201cThe Albanian Files\u201d \u00ebsht\u00eb gj\u00ebja m\u00eb e af\u00ebrt me t\u00eb. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb dokument i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb parashikuara dhe t\u00eb paparashikuara. N\u00eb parath\u00ebnien e tij, Rama e p\u00ebrshkruan librin si \u201cnj\u00eb d\u00ebshmi t\u00eb \u00e7muar nga prapaskenat\u201d e nj\u00eb procesi q\u00eb \u201cpo e ngre Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb askush nuk e kishte parashikuar\u201d. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb katalog befasues \u00ebndrrash, ku 60 studio nd\u00ebrkomb\u00ebtare arkitekture (dhe asnj\u00eb studio shqiptare) paraqesin planet e tyre p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 500 projekte n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebr kritik\u00ebt e Ram\u00ebs, megjithat\u00eb, libri prej 800 faqesh dhe 2.2 kilogram\u00ebsh \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dosje provash. Ata i referohen munges\u00ebs s\u00eb transparenc\u00ebs n\u00eb vendimmarrje, shkat\u00ebrrimit t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb, d\u00ebbimeve t\u00eb detyruara, d\u00ebmtimit t\u00eb peizazheve t\u00eb mbrojtura dhe rolit t\u00eb industris\u00eb shqiptare t\u00eb nd\u00ebrtimit n\u00eb pastrimin e parave t\u00eb krimit t\u00eb organizuar. Publikimi p\u00ebrmban d\u00ebshmi t\u00eb dor\u00ebs s\u00eb par\u00eb nga arkitekt\u00eb q\u00eb dokumentojn\u00eb p\u00ebrvojat e tyre dhe nj\u00eb deputet i opozit\u00ebs e ka quajtur at\u00eb \u201carm\u00ebn e tymosur\u201d \u2013 megjith\u00ebse nuk ka asnj\u00eb pretendim se arkitekt\u00ebt jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb ndonj\u00eb shkelje. Rama ka t\u00eb drejt\u00eb kur thot\u00eb se askush nuk e kishte par\u00eb k\u00ebt\u00eb q\u00eb po vinte: shumica e projekteve n\u00eb faqet e librit jan\u00eb t\u00eb panjohura p\u00ebr popullsin\u00eb vendase, e cila ka reaguar me zem\u00ebrim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cArkitekt\u00eb yje, shkoni n\u00eb sht\u00ebpi!\u201d shkruhej n\u00eb nj\u00eb pankart\u00eb gjat\u00eb nj\u00eb proteste t\u00eb zhurmshme n\u00eb qershor, jasht\u00eb nj\u00eb ambienti n\u00eb Tiran\u00eb ku ishin mbledhur shum\u00eb prej arkitekt\u00ebve t\u00eb librit p\u00ebr nj\u00eb aktivitet ekskluziv, p\u00ebr t\u00eb festuar pun\u00ebn e tyre dhe p\u00ebr t\u00eb promovuar botimin. \u201cKu \u00ebsht\u00eb publiku?\u201d shkruhej n\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr. Biletat p\u00ebr festivalin e arkitektur\u00ebs, t\u00eb titulluar \u201cLandscapes of Abundance\u201d, kushtonin deri n\u00eb 200 euro, n\u00eb nj\u00eb vend ku paga mesatare mujore \u00ebsht\u00eb 700 euro. Aktiviteti u zhvillua n\u00eb nj\u00eb moment t\u00eb tensionuar, vet\u00ebm disa jav\u00eb pasi protesta t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb mbar\u00eb vendin u ndez\u00ebn nga planet shum\u00eb-miliard\u00ebshe p\u00ebr zhvillimin e rezervatit natyror t\u00eb Zv\u00ebrnecit dhe ishullit t\u00eb Sazanit n\u00eb nj\u00eb resort luksoz, t\u00eb mb\u00ebshtetur nga familja Trump.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00eb quajtura \u201crevolucioni i flamingove\u201d, p\u00ebr shkak t\u00eb habitateve t\u00eb brishta q\u00eb kritik\u00ebt thon\u00eb se do t\u00eb d\u00ebmtohen nga projekti, protestat kan\u00eb vijuar p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 120 dit\u00eb, me thirrje gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb forta p\u00ebr dor\u00ebheqjen e Ram\u00ebs. Arkitektura \u00ebsht\u00eb gjendur papritur n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb kritikave.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cNdjehet sikur po jetojm\u00eb n\u00eb nj\u00eb mbret\u00ebri autokratike\u201d, thot\u00eb Lorin Kadiu, drejtori i Citizens.al, nj\u00eb platform\u00eb investigative q\u00eb ka ndjekur projektet e nd\u00ebrtimit n\u00eb Shqip\u00ebri q\u00eb nga viti 2018. \u201cJo vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb transparenc\u00ebs, por edhe sepse t\u00eb gjith\u00eb duhet t\u2019i n\u00ebnshtrohemi shijeve estetike t\u00eb nj\u00eb personi. I gjith\u00eb vendi duhet t\u00eb pikturohet ashtu si\u00e7 d\u00ebshiron ai.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rama, i cili \u00ebsht\u00eb diplomuar si piktor, u b\u00eb i njohur fillimisht si kryetar i Bashkis\u00eb s\u00eb Tiran\u00ebs n\u00eb vitet 2000, kur t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen nd\u00ebrkomb\u00ebtare me programin e tij p\u00ebr lyerjen e pallateve gri t\u00eb periudh\u00ebs sovjetike me nj\u00eb larmi ngjyrash t\u00eb ndezura. Ndryshimi i lir\u00eb dhe i thjesht\u00eb funksionoi dhe Rama u vler\u00ebsua p\u00ebr qasjen e tij artistike jokonvencionale.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por tani shum\u00eb prej ish-mb\u00ebshtet\u00ebsve t\u00eb tij mendojn\u00eb se ambiciet e tij arkitekturore kan\u00eb shkuar shum\u00eb larg. Nj\u00eb let\u00ebr e hapur, e shp\u00ebrndar\u00eb gjat\u00eb protestave, d\u00ebnonte \u201cart-larjen e politik\u00ebs s\u00eb buldozer\u00ebve\u201d dhe i pyeste arkitekt\u00ebt e mbledhur n\u00ebse e shijojn\u00eb \u201clirin\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebtu at\u00eb q\u00eb n\u00eb vendet tuaja do t\u00eb ishte e ndaluar, do t\u00eb kund\u00ebrshtohej ose do t\u00eb b\u00ebhej e pamundur n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nga arkitekt\u00ebt e kontaktuar nga Guardian, vet\u00ebm nj\u00ebri u p\u00ebrgjigj, duke th\u00ebn\u00eb se nuk b\u00ebn asgj\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri q\u00eb nuk do t\u00eb lejohej t\u00eb b\u00ebnte n\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr. Ai shtoi se \u201cliria n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb sigurisht josh\u00ebse dhe, si e till\u00eb, p\u00ebrgjegj\u00ebsia personale \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Si\u00e7 shkruan Rama me theks n\u00eb parath\u00ebnien e \u201cThe Albanian Files\u201d, arkitekt\u00ebt t\u00ebrhiqen nga puna n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr shkak t\u00eb \u201cliris\u00eb nga \u2018jo\u2019-ja n\u00eb t\u00eb gjitha format e saj\u201d. Faqet e librit jan\u00eb t\u00eb mbushura me vizione p\u00ebr brigje t\u00eb virgj\u00ebra, pyje t\u00eb gjelb\u00ebr dhe duna e laguna t\u00eb paprekura.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb Gjirin e Gjipes\u00eb, nj\u00eb zon\u00eb q\u00eb shum\u00eb e konsiderojn\u00eb plazhin e fundit t\u00eb virgj\u00ebr n\u00eb jug t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, studioja holandeze MVRDV ka propozuar nj\u00eb hotel me xham pasqyrues q\u00eb do t\u00eb shtrihej mbi gryk\u00eb, \u201csi nj\u00eb xhevahir n\u00eb bregdet\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ky projekt vjen menj\u00ebher\u00eb pas kull\u00ebs s\u00eb apartamenteve t\u00eb tyre n\u00eb Tiran\u00eb, n\u00eb form\u00ebn e kok\u00ebs s\u00eb Sk\u00ebnderbeut, heroit komb\u00ebtar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb \u2013 e cila gjithashtu ka nj\u00eb ngjashm\u00ebri t\u00eb habitshme me Ram\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb zon\u00ebn e mbrojtur t\u00eb dunave t\u00eb Ran\u00ebs s\u00eb Hedhun, arkitekti i njohur portugez \u00c1lvaro Siza ka hartuar nj\u00eb projekt zhvillimi n\u00eb kod\u00ebr, me teleferik dhe nj\u00eb kull\u00eb shum\u00ebkat\u00ebshe n\u00eb plazh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Disa faqe m\u00eb tej, arkitekti zviceran Valerio Olgiati propozon nj\u00eb grup kullash betoni q\u00eb ngrihen nga r\u00ebra, t\u00eb mbushura me dritare mbrojt\u00ebse. Duket sikur po p\u00ebrgatitet t\u00eb zmbraps\u00eb nj\u00eb pushtim nga deti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Transformimi luksoz i bregdetit vazhdon me projektuesin fiorentin t\u00eb jahteve luksoze Luca Dini, motoja e studios s\u00eb t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb \u201ct\u00eb mahnis\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb p\u00ebrzgjedhurit\u201d. Ai paraqet nj\u00eb udh\u00ebtim t\u00eb ilustruar p\u00ebrmes 17 projekteve t\u00eb tij, p\u00ebrfshir\u00eb kompleksin Life Marina, q\u00eb shtrihet p\u00ebrgjat\u00eb shtat\u00eb kilometrave vij\u00eb bregdetare t\u00eb virgj\u00ebr pran\u00eb Sarand\u00ebs, si dhe resortin Atara, me nj\u00eb \u201ckuror\u00eb\u201d t\u00eb art\u00eb q\u00eb q\u00ebndron pezull mbi shk\u00ebmbinj, si nj\u00eb tjet\u00ebr pik\u00eb vrojtimi ushtarak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Situata thuajse shkon n\u00eb parodi kur ilustrimet n\u00eb stilin e komikeve p\u00ebrfundojn\u00eb me nj\u00eb imazh t\u00eb nj\u00eb super-jahti q\u00eb fluturon mbi nj\u00eb panoram\u00eb urbane, nd\u00ebrsa vet\u00eb projektuesi deklaron nga kuverta: \u201c[ne] krijojm\u00eb hap\u00ebsira q\u00eb harmonizohen me mjedisin\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Redaktorja e librit, Anneke Abhelakh, u k\u00ebrkoi arkitekt\u00ebve t\u00eb dor\u00ebzonin vet\u00eb tekstet e tyre dhe ato jan\u00eb jasht\u00ebzakonisht t\u00eb sinqerta. N\u00eb disa momente, libri lexohet si nj\u00eb regjistrim i fsheht\u00eb i bisedave.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cP\u00ebr shkak se nuk ka shum\u00eb rregulla dhe klient\u00ebt e mi kujdesen shum\u00eb pak p\u00ebr kontekstin, jemi t\u00eb detyruar t\u00eb mendojm\u00eb p\u00ebr vlerat tona\u201d, shkruan arkitekti me baz\u00eb n\u00eb Berlin, Sam Chermayeff.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ai tregon p\u00ebr p\u00ebrvoj\u00ebn \u201cv\u00ebrtet t\u00eb \u00e7mendur\u201d t\u00eb pun\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri, p\u00ebrfshir\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si u telefonua papritur nga nj\u00eb prej bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb Ram\u00ebs dhe shum\u00eb shpejt iu k\u00ebrkua t\u00eb projektonte dy kulla n\u00eb Tiran\u00eb, me nj\u00eb sip\u00ebrfaqe totale prej 45 mij\u00eb metrash katror\u00eb \u2013 di\u00e7ka e jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr nj\u00eb projektues t\u00eb njohur m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr kuzhinat eksperimentale.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cSigurisht q\u00eb pranova\u201d, shton ai, \u201cpa e kuptuar v\u00ebrtet se \u00e7far\u00eb po ndodhte\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I kontaktuar p\u00ebr nj\u00eb koment, Chermayeff u p\u00ebrgjigj: \u201cUn\u00eb u b\u00ebj klient\u00ebve shqiptar\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat pyetje q\u00eb u b\u00ebj klient\u00ebve n\u00eb \u00e7do vend tjet\u00ebr dhe ndihem po aq i sigurt\u201d, duke shtuar se \u201cashtu si n\u00eb Gjermani apo SHBA, un\u00eb v\u00ebrtet nuk di m\u00eb shum\u00eb sesa ajo q\u00eb m\u00eb thuhet\u201d dhe se nuk punon n\u00eb zona t\u00eb mbrojtura ose pran\u00eb tyre. \u201cUn\u00eb nuk b\u00ebj asgj\u00eb\u201d, shtoi ai, \u201cq\u00eb nuk do ta b\u00ebja n\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Arkitekti austriak Chris Precht tregon se si Rama e kontaktoi n\u00eb Instagram, \u201cduke pyetur n\u00ebse do t\u00eb isha i interesuar t\u00eb punoja n\u00eb Shqip\u00ebri\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tani ai ka 29 projekte n\u00eb em\u00ebr t\u00eb tij, p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb \u201cGarden of Eden\u201d me vler\u00eb 4 milion\u00eb euro, t\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb oborrin e zyr\u00ebs s\u00eb vet\u00eb kryeministrit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00eb realitet i paimagjinuesh\u00ebm\u201d, thot\u00eb grupi i fushat\u00ebs s\u00eb arkitekt\u00ebve dhe urbanist\u00ebve shqiptar\u00eb Arkitekt\u00ebt Shqiptar\u00eb, i cili ka krijuar nj\u00eb baz\u00eb t\u00eb dh\u00ebnash online me t\u00eb gjitha projektet \u2013 t\u00eb publikuara n\u00eb shqip, ndryshe nga libri.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cNj\u00eb grup i ngusht\u00eb arkitekt\u00ebsh t\u00eb huaj kontaktohet drejtp\u00ebrdrejt nga zyra e kryeministrit dhe merr projekte pa nj\u00eb procedur\u00eb konkurruese.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Arkitekt\u00ebt e huaj e p\u00ebrshkruajn\u00eb ndryshe situat\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cRama nuk i em\u00ebron vet\u00eb arkitekt\u00ebt\u201d, m\u00eb thot\u00eb nj\u00eb an\u00ebtar i grupit ArchArmy. \u201cPor ai i prezanton me zhvilluesit. Dhe kuptohet se, n\u00ebse ata zgjedhin nj\u00eb prej arkitekt\u00ebve t\u00eb tij, [zhvilluesit] do t\u00eb marrin lejen p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar at\u00eb q\u00eb duan.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rama i ka mohuar vazhdimisht k\u00ebto akuza. N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr p\u00ebr CNN n\u00eb qershor, ai i d\u00ebnoi pretendimet p\u00ebr korrupsion si \u201clajme t\u00eb rreme\u201d. Prej koh\u00ebsh ai ka deklaruar se protestat m\u00eb t\u00eb gjera jan\u00eb nxitur nga armiqt\u00eb e presidentit amerikan, p\u00ebrfshir\u00eb Iranin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cN\u00ebse nuk do t\u00eb ishte Jared Kushner\u201d, tha ai, \u201caskush nuk do t\u2019ia varte p\u00ebr flamingot, p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, p\u00ebr asgj\u00eb. \u00cbsht\u00eb e gjith\u00eb urrejtja ndaj Trumpit q\u00eb krijon gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb v\u00ebmendje.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">E kontaktuar nga Guardian, zyra e kryeministrit nuk iu p\u00ebrgjigj n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb detajuar k\u00ebrkesave p\u00ebr koment, por i cil\u00ebsoi akuzat si \u201cthashetheme\u201d dhe \u201cvler\u00ebsime t\u00eb hidhura\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gjat\u00eb nj\u00eb fjalimi k\u00ebt\u00eb jav\u00eb, n\u00eb prezantimin e konkursit p\u00ebr nj\u00eb kull\u00eb t\u00eb re, Rama k\u00ebmb\u00ebnguli se jurit\u00eb e konkurseve p\u00ebrb\u00ebhen \u201ckryesisht nga arkitekt\u00eb, urbanist\u00eb dhe akademik\u00eb q\u00eb jan\u00eb plot\u00ebsisht t\u00eb lir\u00eb\u201d, se \u201cpala shqiptare \u00ebsht\u00eb n\u00eb pakic\u00eb\u201d dhe se \u201cnuk ka kurr\u00eb orientim apo ndikim\u201d mbi jurin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ai shtoi se sot Shqip\u00ebria \u201c\u00ebsht\u00eb \u2018universiteti\u2019 m\u00eb i madh i hapur i arkitektur\u00ebs\u201d, pasi arkitekt\u00ebt e rinj shqiptar\u00eb kan\u00eb mund\u00ebsin\u00eb \u201ct\u00eb takojn\u00eb, t\u00eb ndjekin dhe t\u00eb punojn\u00eb konkretisht me mjeshtra\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00ebntitulli i librit \u00ebsht\u00eb \u201cFreedom and Architecture\u201d dhe n\u00eb shum\u00eb prej projekteve ndihet nj\u00eb lloj autorizimi pa kufij.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cT\u00eb punosh si arkitekt n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb \u00e7liruese\u201d, shkruan arkitekti belg Xaveer De Geyter, krahas propozimit t\u00eb tij p\u00ebr nj\u00eb treshe gjigante kullash n\u00eb form\u00ebn e shkronj\u00ebs M p\u00ebr portin e Sarand\u00ebs, \u201cduke provokuar nj\u00eb shkall\u00eb lirie q\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb na l\u00eb pa fjal\u00eb\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Studioja spanjolle Arquitectura-G e vler\u00ebson procesin shqiptar t\u00eb dh\u00ebnies s\u00eb lejeve si \u201cduksh\u00ebm m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb dhe m\u00eb pak kufizues\u201d sesa n\u00eb vende t\u00eb tjera, t\u00eb udh\u00ebhequr nga \u201cnj\u00eb vizion i qart\u00eb q\u00eb vjen nga kryeministri\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Manuel Aires Mateus nga Portugalia \u00ebsht\u00eb dakord: \u201cKa raste kur gj\u00ebrat duhet t\u00eb vijn\u00eb nga lart-posht\u00eb.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Entuziazmi i duksh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb terrene t\u00eb virgj\u00ebra \u00ebsht\u00eb gjithashtu i pranish\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Arkitekti i njohur japonez Kengo Kuma p\u00ebrshkruan emocionin e fluturimit me helikopter mbi Shqip\u00ebri.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cE gjeta shum\u00eb emocionuese\u201d, shkruan ai, \u201csepse pjesa m\u00eb e madhe e natyr\u00ebs \u00ebsht\u00eb e paprekur\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb Azi, shton ai, \u201c\u00ebsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb gjesh nj\u00eb projekt n\u00eb nj\u00eb tok\u00eb kaq \u2018t\u00eb virgj\u00ebr\u2019\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Arkitektja me origjin\u00eb indiane dhe me baz\u00eb n\u00eb Berlin, Anupama Kundoo, flet p\u00ebr mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar \u201ct\u00eb \u00e7liruar nga bagazhi\u201d i Evrop\u00ebs dhe vendeve t\u00eb tjera \u201ct\u00eb zhvilluara\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kundoo po punon p\u00ebr nj\u00eb masterplan p\u00ebr nj\u00eb \u201cvendbanim laboratorik\u201d me 50 mij\u00eb banor\u00eb n\u00eb parkun komb\u00ebtar t\u00eb mbrojtur Divjak\u00eb-Karavasta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb projekt i till\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb i mundur vet\u00ebm nga nj\u00eb ligj kontrovers i vitit 2024, i cili lejon nd\u00ebrtimin e resorteve me pes\u00eb yje n\u00eb zonat e mbrojtura. Nga ky ligj p\u00ebrfiton edhe projekti i mb\u00ebshtetur nga familja Trump n\u00eb Zv\u00ebrnec.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nuk ka asnj\u00eb pretendim se ndonj\u00eb prej arkitekt\u00ebve t\u00eb p\u00ebrmendur n\u00eb k\u00ebt\u00eb artikull po shkel ligjin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cZhvilluesit jan\u00eb me nxitim\u201d, thot\u00eb Kadiu. \u201cKa nj\u00eb gar\u00eb p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar sa m\u00eb shum\u00eb q\u00eb t\u00eb jet\u00eb e mundur p\u00ebrpara se k\u00ebto ligje t\u00eb shfuqizohen.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Presioni po rritet. Shqip\u00ebria ka hyr\u00eb n\u00eb faz\u00ebn p\u00ebrmbyll\u00ebse t\u00eb negociatave p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb BE, por k\u00ebto rregullore t\u00eb lehta mbeten nj\u00eb penges\u00eb. Si ligji i vitit 2024, ashtu edhe legjislacioni i vitit 2015 q\u00eb i jep trajtim preferencial \u201cinvestitor\u00ebve strategjik\u00eb\u201d, u kritikuan n\u00eb nj\u00eb raport t\u00eb BE-s\u00eb vitin e kaluar si t\u00eb papajtuesh\u00ebm me standardet e saj.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb rezolut\u00eb e Parlamentit Evropian n\u00eb qershor t\u00eb k\u00ebtij viti \u201cshprehu shqet\u00ebsime serioze\u201d dhe b\u00ebri thirrje p\u00ebr nj\u00eb \u201cmoratorium t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm mbi procedurat e reja t\u00eb lejeve, punimet e nd\u00ebrtimit dhe nd\u00ebrhyrjet zhvillimore\u201d brenda zonave t\u00eb mbrojtura.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rama vazhdon t\u2019i mbroj\u00eb t\u00eb dy ligjet si politika pragmatike dhe modernizuese q\u00eb synojn\u00eb t\u00eb balancojn\u00eb mbrojtjen e mjedisit me zhvillimin ekonomik me vler\u00eb t\u00eb lart\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebrtej frik\u00ebs p\u00ebr mjedisin dhe proceseve jo transparente t\u00eb lejeve dhe prokurimeve, mbetet nj\u00eb tjet\u00ebr pyetje e r\u00ebnd\u00ebsishme: si mundet nj\u00eb prej vendeve m\u00eb t\u00eb varfra t\u00eb Evrop\u00ebs t\u00eb p\u00ebrballoj\u00eb projekte kaq ekstravagante?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7mimet e pronave jan\u00eb rritur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb astronomike, por pa nj\u00eb rritje t\u00eb krahasueshme t\u00eb pagave apo t\u00eb kredive hipotekore t\u00eb dh\u00ebna nga bankat, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb kritik\u00ebt t\u00eb dyshojn\u00eb p\u00ebr pranin\u00eb e parave me origjin\u00eb t\u00eb dyshimt\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Global Initiative against Transnational Organized Crime e identifikon sektorin shqiptar t\u00eb pasurive t\u00eb paluajtshme dhe at\u00eb t\u00eb turizmit si zona t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr pastrimin e parave, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje se sektori i nd\u00ebrtimit \u00ebsht\u00eb \u201cdep\u00ebrtuar thell\u00eb nga fondet e paligjshme\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb raport i vitit 2020 vler\u00ebsonte se 1.6 miliard\u00eb euro \u201cpara t\u00eb pista\u201d ishin pastruar p\u00ebrmes pasurive t\u00eb paluajtshme shqiptare n\u00eb tre vitet para publikimit t\u00eb raportit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Si\u00e7 raportova n\u00eb vitin 2022, p\u00ebrgjimet e rrjedhura zbuluan persona t\u00eb lidhur me mafian italiane duke diskutuar se bumi i kullave t\u00eb larta n\u00eb Tiran\u00eb ishte nj\u00eb mund\u00ebsi ideale p\u00ebr pastrimin e parave t\u00eb tyre, me \u00e7mime nd\u00ebrtimi prej rreth 500 eurosh p\u00ebr met\u00ebr katror, q\u00eb dukeshin t\u00eb vogla krahasuar me \u00e7mimet e shitjes deri n\u00eb 4,000 euro p\u00ebr met\u00ebr katror.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prokuroria e Posa\u00e7me kund\u00ebr Korrupsionit dhe Krimit t\u00eb Organizuar, SPAK, po sh\u00ebnon p\u00ebrparime.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb qershor, ajo sekuestroi 150 milion\u00eb euro pasuri, p\u00ebrfshir\u00eb apartamente, vila dhe prona tregtare, t\u00eb lidhura me nj\u00eb rrjet t\u00eb dyshuar trafiku kokaine.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po n\u00eb qershor, P\u00ebllumb Gjoka, i cili dikur ishte shpallur \u201cinvestitor strategjik\u201d nga qeveria shqiptare dhe kishte marr\u00eb miratimin p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb resort me vler\u00eb 52 milion\u00eb euro n\u00eb bregdet, u d\u00ebrgua n\u00eb burg p\u00ebr akuz\u00ebn se kishte urdh\u00ebruar vrasje t\u00eb porositura.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hulumtimi i Citizens.al tregon se disa projekte t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb \u201cThe Albanian Files\u201d lidhen me hetime n\u00eb vazhdim t\u00eb SPAK-ut \u2013 megjith\u00ebse asnj\u00eb prej arkitekt\u00ebve t\u00eb p\u00ebrmendur n\u00eb k\u00ebt\u00eb artikull nuk \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb to.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hetimet pretendojn\u00eb se kapital kriminal \u00ebsht\u00eb kanalizuar p\u00ebrmes kompanive guask\u00eb, kontratave t\u00eb nd\u00ebrtimit dhe transaksioneve t\u00eb pronave.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00eb shum\u00eb se 40% e projekteve n\u00eb lib\u00ebr nuk p\u00ebrmendin as emrin e klientit, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz t\u00eb pyesin: pse gjith\u00eb kjo munges\u00eb transparence?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb ish-an\u00ebtar i ArchArmy-t shpreh keqardhje p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si kan\u00eb p\u00ebrfunduar gj\u00ebrat.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cSi t\u00eb tjer\u00ebt, u bashkova me bindjen e sinqert\u00eb se kjo mund t\u00eb ishte nj\u00eb ndryshim pozitiv p\u00ebr vendin\u201d, thot\u00eb ai. \u201cRama e dinte se Shqip\u00ebria do t\u00eb zhvillohej shum\u00eb shpejt dhe nuk donte ta shkat\u00ebrronte. \u00cbsht\u00eb m\u00eb mir\u00eb t\u00eb kesh disa arkitekt\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb p\u00ebr t\u2019u siguruar q\u00eb rezultati t\u00eb jet\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn i denj\u00eb, sesa njer\u00ebzit t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb apartamente gjenerike p\u00ebrgjat\u00eb bregdetit pa asnj\u00eb kontroll.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Arkitekti thot\u00eb se u t\u00ebrhoq pasi ishte pjes\u00eb e nj\u00eb jurie konkursi q\u00eb \u201cnuk dukej demokratike\u201d dhe sepse \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb lidhen me pron\u00ebsin\u00eb e tok\u00ebs \u201cgjithmon\u00eb dukeshin shum\u00eb t\u00eb paqarta\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ai shton: \u201cRama ende beson fort se po b\u00ebn gj\u00ebn\u00eb e duhur p\u00ebr vendin. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb shembull klasik i asaj q\u00eb ndodh kur mendon se je udh\u00ebheq\u00ebsi dashamir\u00ebs, por q\u00ebndron shum\u00eb gjat\u00eb n\u00eb pushtet.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kjo ndjesi pasqyrohet edhe n\u00eb nj\u00eb prej kontributeve m\u00eb zbuluese t\u00eb librit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Reinier de Graaf, nga studioja holandeze OMA, i shkruan nj\u00eb let\u00ebr t\u00eb hapur Ram\u00ebs \u2013 e menduar si parodi, por humori duket i zbeht\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cDuke pasur parasysh statusin e q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb si patron i ndri\u00e7uar i arkitektur\u00ebs\u201d, shkruan ai, \u201cprofesioni yn\u00eb do t\u00eb p\u00ebrfitonte shum\u00eb n\u00ebse vendi nuk do t\u00eb kishte m\u00eb kurr\u00eb zgjedhje dhe n\u00ebse ju\u2026 do t\u00eb vazhdonit t\u00eb ishit president p\u00ebrjet\u00eb \u2013 ndoshta edhe mbret.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ai e mbyll me fjal\u00ebt:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cN\u00eb nj\u00eb bot\u00eb autokracish, a mund t\u00eb kemi nj\u00eb autokrat dashamir\u00ebs me shije?\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prestigjiozja britanike \u201cThe Guardian\u201d ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb artikull ku sjell n\u00eb v\u00ebmendje debatin q\u00eb ka shkaktuar bumi i nd\u00ebrtimeve dhe projekteve arkitekturore n\u00eb Shqip\u00ebri, duke v\u00ebn\u00eb p\u00ebrball\u00eb vizionin p\u00ebr transformimin urban dhe turistik t\u00eb vendit me kritikat p\u00ebr munges\u00ebn e transparenc\u00ebs, ndikimin n\u00eb mjedis dhe p\u00ebrfshirjen e arkitekt\u00ebve t\u00eb njohur nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb. N\u00eb fokus t\u00eb shkrimit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":431411,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,5380,231,1454,235],"tags":[],"class_list":["post-431410","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-aktualitet","category-kryesore","category-lajme","category-politike","category-vendi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/431410","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=431410"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/431410\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":431412,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/431410\/revisions\/431412"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/431411"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=431410"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=431410"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=431410"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}