{"id":52696,"date":"2018-12-01T13:04:57","date_gmt":"2018-12-01T12:04:57","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=52696"},"modified":"2018-12-01T13:04:57","modified_gmt":"2018-12-01T12:04:57","slug":"1400-te-prekur-nga-hiv-ne-shqiperi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/1400-te-prekur-nga-hiv-ne-shqiperi\/","title":{"rendered":"1400 t\u00eb prekur nga HIV n\u00eb Shqip\u00ebri"},"content":{"rendered":"<p>1 dhjetori \u00ebsht\u00eb Dita Bot\u00ebrore kund\u00ebr sid\u00ebs, hera 30-t\u00eb q\u00eb bota kujton ata q\u00eb kan\u00eb humbur jet\u00ebn nga s\u00ebmundja dhe vendos objektivat e luft\u00ebs kund\u00ebr saj. Po ku q\u00ebndron Shqip\u00ebria e Kosova n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr AIDS?<\/p>\n<p>\u201cKjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dit\u00eb p\u00ebr t\u00eb kujtuar t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb kan\u00eb humbur jet\u00ebn nga AIDS, sepse nuk kan\u00eb pasur mund\u00ebsi t\u00eb marrin sh\u00ebrbimet tona,\u201d thot\u00eb Michel Sidib\u00e9, drejtor i Agjencis\u00eb s\u00eb OKB p\u00ebr Luft\u00ebn kund\u00ebr Sid\u00ebs, UNAIDS. 35 milion\u00eb vet\u00eb\u00a0kan\u00eb humbur jet\u00ebn nga kjo s\u00ebmundje, 940 mij\u00eb vet\u00ebm vitin e kaluar. \u201cKontrolli p\u00ebr t\u00eb par\u00eb n\u00ebse je i prekur apo jo nga s\u00ebmundja \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, sepse kur e m\u00ebson q\u00eb\u00a0je i prekur mund t\u00eb marr\u00ebsh trajtimin e duhur,\u201d thot\u00eb Sidib\u00e9 n\u00eb Dit\u00ebn Bot\u00ebrore t\u00eb AIDS, e cila zhvillohet k\u00ebt\u00eb vit n\u00ebn moton \u201cDija t\u00eb jep fuqi\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb diagnostikimin dhe trajtimin e s\u00ebmundjes t\u00eb AIDS bota ka b\u00ebr\u00eb p\u00ebrparime t\u00eb m\u00ebdha, megjithat\u00eb kjo epidemi vazhdon t\u00eb mbetet nj\u00eb nga problemet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb sh\u00ebndetit publik n\u00eb bot\u00eb. Bota ka pasur vitin e kaluar 37 milion\u00eb vet\u00eb q\u00eb jetojn\u00eb me s\u00ebmundjen HIV. Shp\u00ebrndarja e infeksionit nuk ka r\u00ebn\u00eb sa duhet dhe vitin e kaluar 1,8 milion\u00eb raste t\u00eb reja i jan\u00eb shtuar numrit t\u00eb t\u00eb prekurve. Disa rajone jan\u00eb mbrapa me luftimin dhe burimet financiare mungojn\u00eb.<\/p>\n<p><strong>M\u00eb t\u00eb prekurit vuajn\u00eb nga paragjykimet<\/strong><\/p>\n<p>Paragjykimet dhe diskriminimi vazhdojn\u00eb t\u00eb pengojn\u00eb njer\u00ebzit, sidomos popullsin\u00eb e prekur m\u00eb shum\u00eb, burrat gay, punonj\u00ebsit e seksit, transseksual\u00ebt, njer\u00ebzit q\u00eb marrin drog\u00eb me injeksione, t\u00eb burgosurit, migrant\u00ebt dhe vajzat e reja e adoleshente. Nj\u00eb n\u00eb kat\u00ebr vet\u00eb q\u00eb jeton me s\u00ebmundjen e HIV, 9,5 milion\u00eb vet\u00eb, nuk e din\u00eb q\u00eb kan\u00eb virusin, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb rrezik marrjen e vendimeve p\u00ebr parandalimin, trajtimin dhe sh\u00ebrbime t\u00eb tjera kujdesi sh\u00ebndet\u00ebsor.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb penguar shp\u00ebrndarjen virusi duhet mbajtur n\u00ebn kontroll me terapi q\u00eb ndalon rikthimin dhe p\u00ebr k\u00ebr\u00eb njer\u00ebzit q\u00eb jetojn\u00eb me HIV duhet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb kontrollin e virusit \u00e7do 12 muaj. Ky kontroll tregon q\u00eb trajtimi funksionon. N\u00eb rajone t\u00eb ndryshme t\u00eb bot\u00ebs b\u00ebrja e kontrollit \u00ebsht\u00eb me mund\u00ebsi t\u00eb ndryshme, diku \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e leht\u00eb, diku ekziston vet\u00ebm nj\u00eb pajisje n\u00eb gjith\u00eb vendin.<\/p>\n<p>\u201dKa ende koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb testin e HIV, p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb mund\u00ebsi gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb trajtohen, t\u00eb rrisin burimet p\u00ebr t\u00eb parandaluar infektimet e reja, dhe p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb fund paragjykimeve. N\u00eb k\u00ebt\u00eb moment kritik ne duhet t\u00eb marrim kthes\u00ebn e duhur,\u201d b\u00ebn thirrje Sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i OKB, Ant\u00f3nio Guterres, n\u00eb p\u00ebrvjetorin e 30-t\u00eb t\u00eb Dit\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb AIDS.<\/p>\n<p><strong>Gjendja n\u00eb Kosov\u00eb e Shqip\u00ebri<\/strong><\/p>\n<p>Kosova ka p\u00ebrhapje t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb virusit HIV si n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi n\u00eb popullsi ashtu edhe n\u00eb grupet e popullsis\u00eb q\u00eb preken m\u00eb shum\u00eb. Investimet n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr AIDS, Kosova i ka p\u00ebrq\u00ebndruar n\u00eb parandalimin e s\u00ebmundjes. P\u00ebr Kosov\u00ebn informacionet i gjen n\u00eb Global Fund, nj\u00eb instrument me qend\u00ebr n\u00eb Gjenev\u00eb, i krijuar n\u00eb 2002-n. Programet e sh\u00ebndetit publik n\u00eb Kosov\u00eb, luftojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb drejtat e njeriut, sepse kan\u00eb pengesa n\u00eb arritjen tek pjes\u00eb t\u00eb ndryshme t\u00eb popullsis\u00eb si t\u00eb burgosurit, minoritetet dhe grupet e tjera t\u00eb rrezikuara.<\/p>\n<p>P\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat gjenden n\u00eb raportin e UNAIDS, t\u00eb publikuar jav\u00ebn e kaluar. 66 p\u00ebrqind e njer\u00ebzve t\u00eb infektuar me HIV n\u00eb Shqip\u00ebri e din\u00eb q\u00eb jan\u00eb t\u00eb infektuar. 42 p\u00ebrqind e t\u00eb prekurve marrin trajtim mjek\u00ebsor. 14 p\u00ebrqind e t\u00eb s\u00ebmur\u00ebve kan\u00eb virus ngjit\u00ebs. 1400 vet\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri me virusin HIV,\u00a0100 raste t\u00eb reja infeksoni ka pasur n\u00eb vitin 2017, m\u00eb pak se sa 150 n\u00eb vitin 2016. Pjesa m\u00eb e madhe e t\u00eb prekurve n\u00eb Shqip\u00ebri jan\u00eb burra heteroseksual\u00eb.<\/p>\n<p>Numri i njer\u00ebzve q\u00eb kan\u00eb humbur jet\u00ebn prej s\u00ebmundjes ka\u00a0r\u00ebn\u00eb nga 23 m\u00eb 2016 n\u00eb 15 n\u00eb vitin 2017. Shqip\u00ebria vazhdon t\u00eb ket\u00eb probleme n\u00eb mbulimin e trajtimit mjek\u00ebsor t\u00eb t\u00eb prekurve, k\u00ebt\u00eb e tregojn\u00eb edhe shifrat. Vet\u00ebm\u00a042 p\u00ebrqind e t\u00eb s\u00ebmur\u00ebve me virusinHIV n\u00eb t\u00eb gjitha moshat kan\u00eb marr\u00eb trajtim mjek\u00ebsor n\u00eb vitin 2017. Nj\u00eb num\u00ebr i vog\u00ebl klinikash sh\u00ebndet\u00ebsore n\u00eb Shqip\u00ebri ofrojn\u00eb kontroll p\u00ebr s\u00ebmundjen HIV.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa n\u00eb Evrop\u00eb vendet me p\u00ebrhapje t\u00eb lart\u00eb t\u00eb AIDS jan\u00eb Estonia, Ukraina, Rusia, Lituania dhe Portugalia. DW<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1 dhjetori \u00ebsht\u00eb Dita Bot\u00ebrore kund\u00ebr sid\u00ebs, hera 30-t\u00eb q\u00eb bota kujton ata q\u00eb kan\u00eb humbur jet\u00ebn nga s\u00ebmundja dhe vendos objektivat e luft\u00ebs kund\u00ebr saj. Po ku q\u00ebndron Shqip\u00ebria e Kosova n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr AIDS? \u201cKjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dit\u00eb p\u00ebr t\u00eb kujtuar t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb kan\u00eb humbur jet\u00ebn nga AIDS, sepse nuk kan\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":52697,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,231,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-52696","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-lajme","9":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52696","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=52696"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52696\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/52697"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=52696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=52696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=52696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}