{"id":63157,"date":"2019-01-19T11:28:04","date_gmt":"2019-01-19T10:28:04","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=63157"},"modified":"2019-01-19T11:28:04","modified_gmt":"2019-01-19T10:28:04","slug":"shkencetaret-konfirmojne-toka-ka-pasur-dy-hena","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/shkencetaret-konfirmojne-toka-ka-pasur-dy-hena\/","title":{"rendered":"Shkenc\u00ebtar\u00ebt konfirmojn\u00eb: Toka ka pasur dy H\u00ebna"},"content":{"rendered":"<p>A e keni menduar ndonj\u00ebher\u00eb se si do te ishte sikur n\u00eb vend t\u00eb nj\u00eb H\u00ebne t\u00eb vetme si kemi tani, t\u00eb kishim dy H\u00ebna? Do t\u00eb ishte di\u00e7ka interesante apo thjesht e \u00e7uditshme?<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, edhe pse nuk ishte menduar deri tani, sipas studimeve t\u00eb reja q\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb, shkenc\u00ebtar\u00ebt mendojn\u00eb q\u00eb Toka ka patur v\u00ebrtet dy H\u00ebna q\u00eb orbitonin rreth saj. Po \u00e7far\u00eb ka ndodhur m\u00eb pas? Ku \u00ebsht\u00eb H\u00ebna tjet\u00ebr?<\/p>\n<p>H\u00ebna m\u00eb e vog\u00ebl \u201cbinjake\u201d, pasi sipas p\u00ebrllogaritjeve H\u00ebna tjet\u00ebr ka qen\u00eb m\u00eb e vog\u00ebl se H\u00ebna aktuale, mendohet q\u00eb ka mbijetuar vet\u00ebm disa miliona vjet p\u00ebrpara se t\u00eb p\u00ebrplasej me H\u00ebn\u00ebn q\u00eb ne shohim sot dhe t\u00eb shkat\u00ebrrohej, duke e l\u00ebn\u00eb Tok\u00ebn vet\u00ebm me nj\u00eb H\u00ebn\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb teori e shpjegoi,Profesor Erik Asphaug, nga Universiteti i Kalifornis\u00eb. Ai tha: \u201cH\u00ebna e dyt\u00eb ka zgjatur vet\u00ebm p\u00ebr disa miliona vjet, me pas ajo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrplasur me H\u00ebn\u00ebn tjet\u00ebr dhe pas k\u00ebsaj p\u00ebrplasje ka mbetur vet\u00ebm trupi m\u00eb i madh q\u00eb ne shohim sot, H\u00ebna.\u201d<\/p>\n<p>\u201cH\u00ebna tjet\u00ebr ka orbituar Tok\u00ebn n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn shpejt\u00ebsi dhe distanc\u00eb deri sa m\u00eb ngadal\u00eb \u00ebsht\u00eb thithur, deri sa jan\u00eb p\u00ebrplasur dhe nj\u00eb pjes\u00eb e H\u00ebn\u00ebs tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb shkat\u00ebrruar, nd\u00ebrsa pjesa tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb bashkuar me H\u00ebn\u00ebn p\u00ebr t\u00eb formuar trupin e sotsh\u00ebm.\u201d<\/p>\n<p>Profesor \u00a0Asphaug tha p\u00ebr Sunday Times q\u00eb ai beson q\u00eb peizazhi i H\u00ebn\u00ebs i cili shfaqet sikur ka male, jan\u00eb mbetje t\u00eb H\u00ebn\u00ebs m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb Tok\u00ebs q\u00eb nga koha kur jan\u00eb p\u00ebrplasur. Binjakja m\u00eb e vog\u00ebl e H\u00ebn\u00ebs besohet t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb rreth nj\u00eb e tridhjeta e madh\u00ebsis\u00eb s\u00eb H\u00ebn\u00ebs aktuale.<\/p>\n<p>Toka dhe H\u00ebna e saj mendohet t\u00eb jen\u00eb formuar nd\u00ebrmjet 30 milion dhe 130 milion vjet pas lindjes s\u00eb sistemit diellor, rreth 4.6 bilion vjet me par\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb num\u00ebr total prej n\u00ebnt\u00eb \u2018super-Tokash\u2019, planete nd\u00ebrmjet nj\u00eb dhe dhjet\u00eb her\u00eb sa masa e Tok\u00ebs jan\u00eb gjetur m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00eb nga Harvardi kan\u00eb hedhur nj\u00eb teori vitin q\u00eb shkoi sipas t\u00eb cil\u00ebs sugjerohej q\u00eb H\u00ebna ka qen\u00eb nj\u00eb her\u00eb pjes\u00eb e Tok\u00ebs e cila \u00ebsht\u00eb shk\u00ebputur pas p\u00ebrplasjes me nj\u00eb trup tjet\u00ebr. Studimi u publikua n\u00eb Science.<\/p>\n<p>Muajin e kaluar astronom\u00ebt raportuan zbulimin e tre planeteve, t\u00eb ngjash\u00ebm me Tok\u00ebn, q\u00eb orbitonin rreth nj\u00eb ylli t\u00eb vet\u00ebm dhe k\u00ebto planete mund t\u00eb suportojn\u00eb jet\u00ebn.<\/p>\n<p>K\u00ebrkuesit megjithat\u00eb mendojn\u00eb q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb edhe 100 bilion planete t\u00eb ngjash\u00ebm me Tok\u00ebn n\u00eb galaksin\u00eb ton\u00eb Rruga e Qum\u00ebshtit.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A e keni menduar ndonj\u00ebher\u00eb se si do te ishte sikur n\u00eb vend t\u00eb nj\u00eb H\u00ebne t\u00eb vetme si kemi tani, t\u00eb kishim dy H\u00ebna? Do t\u00eb ishte di\u00e7ka interesante apo thjesht e \u00e7uditshme? N\u00eb fakt, edhe pse nuk ishte menduar deri tani, sipas studimeve t\u00eb reja q\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb, shkenc\u00ebtar\u00ebt mendojn\u00eb q\u00eb Toka ka [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":63159,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[234],"tags":[],"class_list":{"0":"post-63157","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-kuriozitete"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63157","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=63157"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63157\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/63159"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=63157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=63157"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=63157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}