Kjo intervist\u00eb \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb cikli intervistash syresh t\u00eb cilat m\u00ebtojn\u00eb t\u00eb sjellin para lexuesve profilet e disa prej zonjave t\u00eb cilat n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb apo nj\u00eb tjet\u00ebr e kan\u00eb sh\u00ebnuar fatin e qytetit. Nj\u00eb prej tyre \u00ebsht\u00eb zonja Sadije Agolli, bashkeshorte e Drit\u00ebroit. M\u00eb ka magjepsur gjithmon\u00eb kjo bashkjetes\u00eb simbiotike e tyre duke me b\u00ebr\u00eb kurioze p\u00ebr cka e ushqen . T\u00eb mir\u00eb, t\u00eb mencur, t\u00eb ngjash\u00ebm, thuajse t\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb, k\u00ebshtu i kam perceptuar sa her\u00eb i kam takuar t\u00eb dy gjat\u00eb vizitave n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e hapur p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n
\u201cPengu m\u00eb i madh q\u00eb kam \u00ebsht\u00eb q\u00eb nuk isha aty t\u2019i mbyllja syt\u00eb \u201c- m\u00eb thot\u00eb ajo nd\u00ebrsa pim\u00eb kafen\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin divan t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb ku Drit\u00ebroin e kam intervistuar kaq her\u00eb.\u201c Mendoj se i ka hequr vet\u00eb tubat e oksigjenit, \u00ebsht\u00eb lodhur dhe e ka b\u00ebr\u00eb kur nuk ndodhesha aty pasi e dinte q\u00eb nuk do ta lejoja. Besoj q\u00eb ka dashur vet\u00eb t\u00eb ik\u00eb.\u201c
\nMe k\u00ebt\u00eb rr\u00ebfim p\u00ebr dhimbjen q\u00eb nuk ishte aty n\u00eb momentin e fund\u00ebm t\u00eb njeriut q\u00eb i dedikoi jet\u00ebn Sadije Agolli m\u00eb rr\u00ebfeu gjithashtu sekretin nj\u00eb dashurie q\u00eb zgjati gati 55 vjet, sekret q\u00eb e gjeni n\u00eb k\u00ebt\u00eb intervis\u00eb.<\/p>\n
M\u00eb duhet t\u00eb falenderoj n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vecant\u00eb zonj\u00ebn Agolli q\u00eb pranoi insistimin tim p\u00ebr k\u00ebt\u00eb intervist\u00eb me shum\u00eb bujari dhe dashamir\u00ebsi n\u00eb nj\u00eb moment shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u00eb dh\u00eb familjen e saj. Ne vigjilje t\u00eb nj\u00eb vjetorit t\u00eb humbjes s\u00eb Drit\u00ebroit ky bashk\u00ebpisedim \u00ebsht\u00eb nj\u00eb d\u00ebshmi p\u00ebr jet\u00ebn e tij si njeri dhe shkrimtar, si baba e si shok, por jo vet\u00ebm kaq. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb d\u00ebshmi p\u00ebr nj\u00eb dashuri t\u00eb rrall\u00eb , ashtu sic e duam t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n
Intervista ishte nj\u00eb ekskluzive p\u00ebr portalin hapur.al dhe u botua me dy pjes\u00eb ne gazeten Panorama<\/em><\/p>\n Znj.Sadije dua t\u00eb nis k\u00ebt\u00eb bashk\u00ebbisedim me ju n\u00eb rradh\u00eb t\u00eb par\u00eb duke pyetur p\u00ebr sh\u00ebndetin tuaj, a jeni e fort\u00eb\u2026ka di\u00e7ka q\u00eb ju mundon\u2026?<\/strong> Po b\u00ebhet viti nga humbja e Drit\u00ebroit\u2026 si ju jan\u00eb dukur k\u00ebto muaj\u2026 ?<\/strong> Prej m\u00eb shum\u00eb se 52 vitesh, ju dhe Drit\u00ebroi keni ndar\u00eb jet\u00ebn, keni ndar\u00eb \u00e7do dit\u00eb t\u00eb jet\u00ebs tuaj\u2026 \u00e7do t\u00eb thot\u00eb sot, ta kalosh dit\u00ebn pa Drit\u00ebroin\u2026<\/strong> Drit\u00ebroi, megjith\u00ebse ka shkruar n\u00eb poezi, n\u00eb proz\u00eb, n\u00eb drama, n\u00eb publicistik\u00eb, p\u00ebr pleq\u00ebrin\u00eb, nuk i p\u00eblqente ta quanin plak. Ai p\u00ebrdorte m\u00eb shum\u00eb fjal\u00ebt, i moshuar dhe e moshuar, pasi si\u00e7 thoshte Ai: \u201cplak apo plak\u00eb\u201d quhesh kur ke humbur mendjen dhe nuk b\u00ebn asgj\u00eb. Derisa un\u00eb vazhdoj t\u00eb l\u00ebviz, t\u00eb b\u00ebj dhe t\u00eb kryej pun\u00ebt e mija, derisa kam interes t\u00eb lexoj, t\u00eb shkruaj, t\u00eb jap mendime, t\u00eb ndjek ngjarjet letraro-artistike, politike dhe shoq\u00ebrore n\u00ebp\u00ebrmjet kanaleve televizive, dometh\u00ebn\u00eb q\u00eb e jetoj jet\u00ebn plot\u00ebsisht. \u2013 m\u00eb p\u00ebrs\u00ebriste shpesh.<\/p>\n K\u00ebt\u00eb parim ndjek edhe un\u00eb tani. Sigurisht, l\u00ebvizjet dhe hapat q\u00eb hedh tani, jan\u00eb m\u00eb t\u00eb javashme. Edhe dashurin\u00eb dhe dhembshurin\u00eb p\u00ebr njer\u00ebzit q\u00eb dua, i shpreh m\u00eb shum\u00eb dhe m\u00eb shpesh. Dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, fal gabimet apo justifikoj t\u00eb metat, q\u00eb v\u00eb re tek t\u00eb tjer\u00ebt. Nuk b\u00ebhem hat\u00ebrlie, si\u00e7 i themi ne n\u00eb Shkod\u00ebr, si\u00e7 b\u00ebhesha kur isha m\u00eb e re dhe me Drit\u00ebroin pran\u00eb.<\/p>\n Ju m\u00eb pyesni si e kaloni dit\u00ebn pa Drit\u00ebroin. Po p\u00ebrpiqem t\u00eb p\u00ebrshtatem me k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jetese t\u00eb re, kur m\u00eb mungon gj\u00ebja kryesore: dashuria, dh\u00ebmbshuria, fjala, z\u00ebri i tij, q\u00eb m\u00eb kan\u00eb shoq\u00ebruar p\u00ebr 53 vjet me radh\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb gj\u00ebja m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb humbasin njeriun m\u00eb t\u00eb \u00e7muar, jo vet\u00ebm duke u nisur nga numri i viteve t\u00eb kaluara s\u00eb bashku, por edhe nga kujtimet dhe deri tek elementet m\u00eb t\u00eb vogla, q\u00eb mbushin jet\u00ebn ton\u00eb nga lindja deri sa mbyllim syt\u00eb.<\/p>\n Un\u00eb Drit\u00ebroin e kam pran\u00eb n\u00eb \u00e7do or\u00eb t\u00eb dit\u00ebs dhe t\u00eb nat\u00ebs, pasi dit\u00eb-nata m\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eblloj, nuk v\u00eb re dallim mes tyre, edhe nga q\u00eb rri gjithnj\u00eb me drit\u00eb t\u00eb ndezur. At\u00eb e kam para syve, me kok\u00ebn e bukur dhe t\u00eb hijshme, t\u00eb vendosur n\u00eb mes t\u00eb jast\u00ebkut, trupin e drejtuar n\u00eb dyshek, syt\u00eb e mbyllur si n\u00eb gjum\u00eb. \u201cS\u2019duhej t\u2019ia prish gjumin,\u201d \u2013 flas me vete dhe lot\u00ebt m\u00eb rrjedhin si nga nj\u00eb burim i vog\u00ebl.<\/p>\n Lexoj poezit\u00eb, aforizmat, let\u00ebrk\u00ebmbimin 1964-65, shkruaj dhe lus Zotin t\u00eb m\u2019i forcoj\u00eb gisht\u00ebrinjt\u00eb, q\u00eb deri sa kam mendjen, t\u00eb kem dhe forc\u00eb fizike p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar k\u00ebt\u00eb realitet t\u00eb ri. Ai fjeti dhe do t\u00eb zgjohet kur t\u00eb shkoj pran\u00eb tij dhe t\u00eb p\u00ebrqafohemi n\u00eb tok\u00ebn m\u00ebm\u00eb q\u00eb na bashkon.<\/p>\n N\u00eb k\u00ebto muaj e kam pasur trurin gjithnj\u00eb t\u00eb kurdisur, si\u00e7 thoshte Drit\u00ebroi, dhe nuk kam fjetur dit\u00eb, nat\u00eb. Edhe ila\u00e7et e gjumit nuk m\u00eb b\u00ebnin efekt, por m\u00eb jepnin vet\u00ebm turbullir\u00eb, prandaj nuk i p\u00ebrdora. M\u00eb dilte p\u00ebrpara vet\u00ebm Drit\u00ebroi dhe jeta me t\u00eb, shfletoja dor\u00ebshkrimet, albume fotografish, libra dhe pyesja veten: \u00c7\u2019do t\u00eb b\u00ebnte Drit\u00ebroi po ta lija vet\u00ebm? Ai n\u00eb mosh\u00ebn e tret\u00eb kishte v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb ecje, sidomos kur theu k\u00ebmb\u00ebn, prandaj u mbyll\u00ebm kat\u00ebr vjet n\u00eb sht\u00ebpi. Por Ai e mbushte dit\u00ebn dhe nat\u00ebn me pun\u00eb, e \u00e7kurdiste trurin, kur donte t\u00eb flinte duke zbatuar \u00e7do k\u00ebshill\u00eb mjek\u00ebsore. B\u00ebhej f\u00ebmija m\u00eb i bindur, nd\u00ebrsa lapsin dhe letr\u00ebn nuk i ndau kurr\u00eb. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye dhe un\u00eb k\u00ebto muaj kam shkruar, pasi shkarkoj ato q\u00eb ndjej.<\/p>\n \u201cE dashur Sadije, t\u00eb dua si jet\u00ebn time, madje m\u00eb shum\u00eb, un\u00eb d\u00ebshiroj sinqerisht t\u00eb vdes dhe ti t\u00eb jetosh. Un\u00eb edhe i vdekur do t\u00eb t\u00eb ndjek p\u00ebr t\u00eb par\u00eb buz\u00ebqeshjen t\u00ebnde, megjith\u00ebse kjo buz\u00ebqeshje brenda err\u00ebsir\u00ebs s\u00eb varrit nuk duket, por un\u00eb do t\u00eb b\u00ebj t\u00eb pamundur\u00ebn, qoft\u00eb edhe me an\u00ebn e nj\u00eb fluture, q\u00eb do t\u00eb dal\u00eb nga kockat e mija.\u201d<\/p>\n Ky eshte nje dedikim I jashtezakonshem per ju ,ne fakt prania juaj ne vepren e Driteroit eshte konstante,jeni ne nje mori poezish fashurie po ky paragraph merr nje kuptim tjeter sot.A kaardhur flutur tek ju gjate ketij viti te veshtire?<\/strong><\/p>\n Ky ishte amaneti i Drit\u00ebroit qysh n\u00eb 11 Maj 2014, pothuaj tre vjet para se t\u00eb vdiste fizikisht, pasi Ai vet\u00eb e ka pohuar se do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb jetoj\u00eb dhe k\u00ebt\u00eb e ndjej \u00e7do dit\u00eb dhe \u00e7do nat\u00eb, un\u00eb jetoj me t\u00eb, pasi m\u00eb shoq\u00ebron vazhdimisht jo me nj\u00eb flutur, por me gjith\u00eb q\u00ebnien e tij. Ai ma la k\u00ebt\u00eb amanet, kur m\u00eb shihte se un\u00eb isha e lodhur, depresive, nostalgjike, kur fillova t\u00eb hedh ndonj\u00eb got\u00eb raki, t\u00eb cil\u00ebn nuk e kisha dashur asnj\u00ebher\u00eb. Donte t\u00eb m\u00eb gjall\u00ebronte, t\u00eb m\u00eb jepte kurajo, si\u00e7 m\u00eb kishte dh\u00ebn\u00eb gjithnj\u00eb n\u00eb \u00e7aste t\u00eb v\u00ebshtira, q\u00eb kishim kaluar s\u00eb bashku.<\/p>\n Duke jetuar me nj\u00ebri-tjetrin dhe p\u00ebr nj\u00ebri-tjetrin Ai e ndjente dhe e kuptonte se do t\u00eb linte pas nj\u00eb vuajtje dhe dhimbje t\u00eb madhe, prandaj e shkroi at\u00eb let\u00ebr, q\u00eb t\u00eb kisha ku t\u00eb mb\u00ebshtetesha, ashtu si\u00e7 shkroi p\u00ebrpara shum\u00eb viteve poezin\u00eb \u201cKur t\u00eb jesh m\u00ebrzitur shum\u00eb\u201d. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga tiparet e madh\u00ebshtis\u00eb s\u00eb tij, prandaj Ai ka mbetur p\u00ebr mua dhe familjen si Sh\u00ebn Drit\u00ebroi. Ai ishte i nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm deri sa mbylli syt\u00eb, n\u00eb dashurin\u00eb q\u00eb kishim pasur mbi gjys\u00ebm shekulli, por lutej q\u00eb un\u00eb t\u00eb mos humbja mendjen dhe t\u00eb vdisja, por t\u00eb vazhdoja rrug\u00ebn e tij, q\u00eb t\u00eb hapja gjith\u00eb ato dosje t\u00eb stivosura, t\u2019i nxirrja n\u00eb drit\u00ebn e botimit, si\u00e7 po punojm\u00eb me f\u00ebmij\u00ebt tani.<\/p>\n Amaneti i Drit\u00ebroit m\u2019u kujtua edhe at\u00eb 5 shkurt 2017, kur toka u b\u00eb sht\u00ebpia e tij e re. Ishim t\u00eb gjith\u00eb, jo vet\u00ebm un\u00eb, si t\u00eb hutuar dhe nuk e dinim se kush do t\u00eb mbante fjal\u00ebn e lamtumir\u00ebs. Mua m\u2019u kujtua edhe n\u00eb at\u00eb \u00e7ast biseda me Drit\u00ebroin p\u00ebr vdekjen dhe Zylon e famsh\u00ebm. \u201cDuhet t\u00eb kisha shkruar n\u00eb roman edhe si i shkruan Demka nj\u00eb fjalim vdekjeje Zylos n\u00eb raste lamtumire a p\u00ebrcjelljeje t\u00eb ndonj\u00eb personaliteti, pasi \u00ebsht\u00eb rrezik q\u00eb edhe mua do t\u00eb m\u00eb p\u00ebrcjellin pa fjal\u00eb lamtumire. Por me q\u00eb nuk e kam shkruar n\u00eb roman, duhet ta shkruaj p\u00ebr veten time sa jam gjall\u00eb, se ju t\u00eb gjith\u00eb do t\u00eb hutoheni dhe do t\u00eb thoni: \u201cPo ky lugat pse vdiq, se ne nuk ishim p\u00ebrgatitur p\u00ebr ta p\u00ebrcjell\u00eb.\u201d<\/p>\n Dhe qeshte, megjithat\u00eb nuk e shkroi. \u00cbnd\u00ebrronte t\u00eb punonte dhe t\u00eb shkruante v\u00ebllimin e dyt\u00eb t\u00eb \u201cShk\u00eblqimit dhe r\u00ebnies s\u00eb shokut Zylo\u201d, n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb kapitaliste. Mendjen dhe frym\u00ebzimin e kishte, por gisht\u00ebrinjt\u00eb nuk i bindeshin. Mua m\u00eb jepte sentenca apo poezi t\u00eb shkurt\u00ebra p\u00ebr t\u2019ia shkruar dhe nuk i shkonte nd\u00ebrmend q\u00eb t\u00eb merrnin ndonj\u00eb sekretare p\u00ebr t\u00eb na ndihmuar. \u201cZylo dhe Demka n\u00eb kapitaliz\u00ebm do t\u00eb jen\u00eb unikal\u00eb dhe ke mund\u00ebsi t\u00eb shkruash i lir\u00eb, pa autocensur\u00eb, por \u00e7\u2019 t\u2019i b\u00ebsh pleq\u00ebris\u00eb.\u201d \u2013 m\u00eb thoshte, duke qeshur, me d\u00ebshp\u00ebrim. Ai, Eni, parashikonte \u00e7do gj\u00eb me qart\u00ebsi, prandaj them me bindje se vet\u00ebm njeriu gjenial mund t\u00eb ishte i till\u00eb.<\/p>\n Dhe at\u00eb dit\u00eb t\u00eb 5 shkurtit t\u00eb 2017-\u00ebs, dit\u00ebn e lamtumir\u00ebs, kujtova fjal\u00ebt e Drit\u00ebroit p\u00ebr fjalimin e vdekjes, pasi nuk dinim kush do ta mbante, prandaj mora mikrofonin dhe p\u00ebrsh\u00ebndeta njer\u00ebzit q\u00eb kishin ardhur p\u00ebr ta p\u00ebrcjell\u00eb. Si\u00e7 duket, Zoti t\u00eb jep nj\u00eb fuqi mbinjer\u00ebzore p\u00ebr t\u00eb kaluar situatat e v\u00ebshtira, pasi p\u00ebrsh\u00ebndeta edhe n\u00eb drek\u00ebn q\u00eb shtruam. M\u00eb von\u00eb un\u00eb nuk kujtoja asgj\u00eb, por pyesja f\u00ebmij\u00ebt, Elon\u00ebn dhe Artanin, q\u00eb m\u00eb kujtonin k\u00ebto muaj q\u00eb kalova pa Drit\u00ebroin. Ja \u00ebsht\u00eb ajo flutura q\u00eb la Ai dhe q\u00eb m\u00eb sjell n\u00eb vete p\u00ebr t\u00eb kryer detyrat e mia si zonj\u00eb sht\u00ebpie. Duket n\u00eb at\u00eb flutur \u00ebsht\u00eb shpirti i Sh\u00ebn Drit\u00ebroit, q\u00eb nuk vdes, por jeton me ne edhe n\u00ebp\u00ebrmjet veprave t\u00eb shumta q\u00eb ka l\u00ebn\u00eb.<\/p>\n Dua t\u00eb kthehem tani shum\u00eb vite m\u00eb par\u00eb\u2026 si u njoh\u00ebt me Drit\u00ebroin\u2026e mbani mend at\u00eb moment\u2026<\/strong> \u00c7far\u00eb ju p\u00eblqeu tek ai\u2026\u00e7far\u00eb ju t\u00ebrhoqi\u2026<\/strong> K\u00ebshtu m\u00eb tregoi Drit\u00ebroi shum\u00eb m\u00eb von\u00eb, kur u martuam, historin\u00eb me gruan ruse dhe nuk e kemi p\u00ebrmendur m\u00eb as un\u00eb, as Ai. K\u00ebt\u00eb kapitull t\u00eb jet\u00ebs Ai e kishte mbyllur dhe as un\u00eb nuk e ngacmova nj\u00eb plag\u00eb t\u00eb rinis\u00eb s\u00eb tij. T\u00eb kthehem tek pyetja juaj p\u00ebr njohjen time me Drit\u00ebroin.<\/p>\n N\u00eb Elbasan, n\u00eb dasm\u00ebn e Elen\u00ebs ne ishim t\u00eb ftuara si mikesha t\u00eb saj, kurse n\u00eb dasm\u00ebn e Ismailit n\u00eb Tiran\u00eb si shoqe-krushka. Ishte das\u00ebm shkrimtari, me t\u00eb ftuar shkrimtar\u00eb t\u00eb moshave t\u00eb ndryshme, por t\u00eb pa shoq\u00ebruar nga grat\u00eb e tyre. Dasma, si t\u00eb gjitha dasmat, ishte e g\u00ebzuar; Elena ishte shoqja e par\u00eb e kursit gjuh\u00eb-let\u00ebrsi, q\u00eb martohej me nj\u00eb poet-shkrimtar. Doli nuse shum\u00eb e bukur. Gjith\u00eb shkrimtar\u00ebt k\u00ebrcenin me ne vajzat-studente t\u00eb vitit t\u00eb kat\u00ebrt t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb.<\/p>\n Drit\u00ebroi q\u00ebndronte n\u00eb nj\u00eb tavolin\u00eb me got\u00eb rakie p\u00ebrpara dhe her\u00eb pas here i d\u00ebgjohej z\u00ebri i lart\u00eb, duke ngritur dolli p\u00ebr \u00e7iftin e ri. Shkrimtari Naum Prifti donte ta shk\u00ebpuste Drit\u00ebroin nga tavolina dhe vetmia dhe i propozoi ta njihte me nj\u00eb shoqen time, por Ai i kishte th\u00ebn\u00eb: \u201cDua t\u00eb njihem me at\u00eb shkodranen tjet\u00ebr, se ka bel t\u00eb holl\u00eb e vithe t\u00eb kolme.\u201d K\u00ebshtu, u shk\u00ebput Drit\u00ebroi nga tavolina dhe gota e rakis\u00eb, k\u00ebrceu tango dhe vals, duke zhurmuar me z\u00ebrin e tij t\u00eb fort\u00eb.<\/p>\n Nga mesi i nat\u00ebs, kur u larguam nga dasma, Drit\u00ebroi na ftoi n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij, q\u00eb e kishte n\u00eb Bulevardin \u201cStalin\u201d si\u00e7 quhej n\u00eb at\u00eb koh\u00eb Bulevardi Zogu I, karshi nd\u00ebrtes\u00ebs s\u00eb gazet\u00ebs \u201cZ\u00ebri i Popullit\u201d. Hokatar e duke folur me z\u00eb t\u00eb lart\u00eb zgjoi edhe prind\u00ebrit e moshuar me vizit\u00ebn e pazakont\u00eb t\u00eb mesnat\u00ebs. Kishte nj\u00eb dhom\u00eb-studio t\u00eb bukur, me bibliotek\u00eb t\u00eb pasur, me nj\u00eb akuarium me peshq t\u00eb kuq t\u00eb vegj\u00ebl. Drit\u00ebroi, si\u00e7 dukej e kishte t\u00eb zakonshme k\u00ebt\u00eb sjellje, pasi prind\u00ebrit e tij nuk u zgjuan t\u00eb alarmuar, kur hym\u00eb ne.<\/p>\n Dit\u00eb m\u00eb von\u00eb filluan takimet tona n\u00eb pasditet letrare n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e Naum Priftit, Fatos Arapit, t\u00eb piktorit Andon Kuqali, n\u00eb kafenen\u00eb para konviktit t\u00eb vajzave n\u00eb rrug\u00ebn e Elbasanit, n\u00eb kodrat e qytetit t\u00eb sapond\u00ebrtuar Studenti, n\u00eb kodrat e Liqenit\u2026<\/p>\n A e munduat shum\u00eb Drit\u00ebroin deri sa i that\u00eb \u201cPO\u201d, apo u dor\u00ebzuat leht\u00eb\u2026<\/strong><\/p>\n Dashuria jon\u00eb nuk lindi me shikimin e par\u00eb, m\u00eb shum\u00eb u t\u00ebrhoq\u00ebm duke njohur m\u00eb mir\u00eb nj\u00ebri-tjetrin. Drit\u00ebroi ishte i \u00e7ilt\u00ebr, i natyrsh\u00ebm. As nj\u00ebri, as tjetri nuk u dor\u00ebzuam leht\u00eb, sidomos un\u00eb, q\u00eb isha e rrethuar nga paragjykimet. T\u2019i jepja fjal\u00ebn p\u00ebr martes\u00eb nj\u00eb burri, q\u00eb kishte qen\u00eb nj\u00eb her\u00eb i martuar, q\u00eb kishte edhe nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb, nuk ishte e leht\u00eb. Dashuria erdhi duke u forcuar pas shum\u00eb takimeve, deri sa p\u00ebrfundova n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij. At\u00eb nat\u00eb i dham\u00eb fjal\u00ebn nj\u00ebri-tjetrit p\u00ebr martes\u00eb.<\/p>\n Ne i ishim rr\u00ebfyer nj\u00ebri-tjetrit p\u00ebr \u00e7do gj\u00eb: p\u00ebr rrethin familjar, farefisnor, miq\u00ebsor\u2026 Drit\u00ebroi ishte komunist dhe ishte i pari, q\u00eb hynte n\u00eb familjen ton\u00eb t\u00eb prekur nga reformat e viteve 1945-47, si ish- treg\u00ebtar\u00eb. Qysh n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb njom\u00eb kam par\u00eb babain dhe xhaxhain e madh me pranga n\u00eb duar, pasi i kishin sekuestruar arka dhe qypa me florinj t\u00eb tyre dhe t\u00eb nj\u00eb mikut t\u00eb tyre, Man Tepelija quhej.<\/p>\n \u00c7far\u00eb mund t\u00eb na thoni p\u00ebr momentin, q\u00eb konsiderohet edhe \u201cmagjik\u201d p\u00ebr nj\u00eb \u00e7ift\u2026 si ndodhi\u2026 e prisnit at\u00eb dit\u00eb, at\u00eb moment q\u00eb erdhi edhe propozimi p\u00ebr martes\u00eb\u2026<\/strong><\/p>\n Drit\u00ebroi si komunist, mund ta kishte m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb bashkimin me mua, e megjithat\u00eb ai nuk i dha r\u00ebnd\u00ebsi, m\u00eb tregonte dhe Ai historit\u00eb e veta familjare. Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe ne iu rr\u00ebfyem nj\u00ebri-tjetrit m\u00eb shum\u00eb se sa mund t\u00eb rr\u00ebfehej nj\u00eb besimtar tek prifti. Ndofta k\u00ebto rr\u00ebfime, para se t\u2019i jepesha plot\u00ebsisht, jan\u00eb sekreti i nj\u00eb dashurie jet\u00ebgjat\u00eb.<\/p>\n Virgj\u00ebria ishte gj\u00ebja m\u00eb e \u00e7muar p\u00ebr nj\u00eb vajz\u00eb t\u00eb ndershme t\u00eb asaj kohe. Dhe ajo nat\u00eb ka qen\u00eb celebrimi i nj\u00eb dashurie pa d\u00ebshmitar\u00eb, n\u00ebn drit\u00ebn e h\u00ebn\u00ebs s\u00eb vjesht\u00ebs. Por m\u00eb v\u00ebshtir\u00eb e pata p\u00ebr ta bindur babain fanatik e besimtar. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb histori m\u00eb vete.<\/p>\n N\u00eb vitet \u201960, nuk ishim n\u00eb bot\u00ebn e internetit dhe teknologjis\u00eb, por n\u00eb koh\u00ebn kur shk\u00ebmbeheshin letra\u2026dhe mes jush dhe Drit\u00ebroit shk\u00ebmbeheshin shum\u00eb t\u00eb tilla, sidomos para dat\u00ebs s\u00eb dasm\u00ebs\u2026mbani mend ndonj\u00eb detaj prej tyre\u2026<\/strong><\/p>\n Drit\u00ebroi u detyrua nga dashuria p\u00ebr mua, t\u2019i zbatonte rregullat e asaj kohe, t\u00eb q\u00ebndronte nj\u00eb vit i fejuar. Prandaj dhe pat\u00ebm nj\u00eb let\u00ebrk\u00ebmbim t\u00eb gjat\u00eb me letra, kur mungonte bota e internetit dhe e teknologjis\u00eb s\u00eb sotme. Bukuria e k\u00ebtyre letrave q\u00ebndron n\u00eb faktin se shumica e tyre u ruajt\u00ebn nga t\u00eb dy p\u00ebr 52 vjet me radh\u00eb, se mund t\u00eb humbnin, si\u00e7 kan\u00eb humbur shum\u00eb gj\u00ebra t\u00eb tjera.<\/p>\n Drit\u00ebroi ishte i nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm si shkrimtar dhe m\u00eb p\u00ebrs\u00ebriste vazhdimisht: \u201cAsgj\u00eb e shkruar nuk duhet t\u00eb humbas\u00eb, se ka vler\u00ebn e vet.\u201d Dhe tani ky let\u00ebrk\u00ebmbim m\u00eb ka zgjuar shum\u00eb ngjarje, q\u00eb ishin harruar n\u00eb sirtaret e ky\u00e7ura t\u00eb trurit. Sigurisht, m\u00eb kan\u00eb ngjallur shum\u00eb emocione dhe prandaj po vuaj dhe e kam vazhdimisht pran\u00eb un\u00eb dhe f\u00ebmij\u00ebt. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye nuk m\u00ebsohemi me vdekjen e tij, na duket se fle dhe do t\u00eb zgjohet p\u00ebrs\u00ebri.<\/p>\n Un\u00eb kam pasur privilegjin t\u00eb jem e dashura, gruaja, mikja e tij gjat\u00eb nj\u00eb jete: n\u00eb rini, n\u00eb pleq\u00ebri dhe deri sa mbylli syt\u00eb. Elona ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb pun\u00eb t\u00eb madhe me botimet e fundit, pasi plot\u00ebsohet biografia e Drit\u00ebroit, t\u00eb cil\u00ebn e ka l\u00ebn\u00eb t\u00eb shkruar n\u00eb t\u00eb gjitha veprat e tij. Sa her\u00eb i thosha, q\u00eb t\u00eb shkruante autobiografin\u00eb e tij, m\u00eb thoshte: \u201c\u00cbsht\u00eb her\u00ebt akoma. Kam plane t\u00eb tjera.\u201d<\/p>\n Nd\u00ebrsa her\u00ebn e fundit, kur e hapa k\u00ebt\u00eb tem\u00eb, m\u00eb tha: \u201cNuk do ta shkruaj. Biografia ime \u00ebsht\u00eb e shkruar n\u00eb veprat q\u00eb kam punuar nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb t\u00ebr\u00eb. Le ta b\u00ebjn\u00eb biograf\u00ebt, se e gjejn\u00eb t\u00eb plot\u00eb me t\u00eb mirat dhe t\u00eb k\u00ebqiat e mia.\u201d Dhe Drit\u00ebroi kishte t\u00eb drejt\u00eb: N\u00eb qend\u00ebr t\u00eb krijimtaris\u00eb s\u00eb tij \u00ebsht\u00eb njeriu me ngjarjet e veta, \u00ebsht\u00eb mjedisi i koh\u00ebs, natyra, familja, shoq\u00ebria, historia e vendit gjat\u00eb gjasht\u00eb dekadave. \u00cbsht\u00eb fat p\u00ebr Drit\u00ebroin vet\u00eb dhe vendin ton\u00eb q\u00eb Ai e jetoi jet\u00ebn me intensitet, me parime, me ideale t\u00eb larta, me moral t\u00eb past\u00ebr, me sinqeritet, natyrshm\u00ebri, pa hipokrizi, pa urrejtje\u2026<\/p>\n \u00c7\u2019vend ka z\u00ebn\u00eb poeti i madh Drit\u00ebro Agolli, si bashk\u00ebshort dhe si baba? Ka nj\u00eb ndarje n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje apo \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb\u2026<\/strong><\/p>\n Drit\u00ebroi ishte baba i dashur, por q\u00eb nuk e shprehte me fjal\u00eb. Ai, nuk mbaj mend asnj\u00eb her\u00eb, t\u2019i ket\u00eb q\u00eblluar f\u00ebmij\u00ebt gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij. Shqet\u00ebsohej p\u00ebr sh\u00ebndetin e tyre dhe si i pagjum\u00eb i kontrollonte gjat\u00eb nat\u00ebs, kur un\u00eb flija nga lodhja e dit\u00ebs. Edhe po t\u00eb kishte ndonj\u00eb v\u00ebrejtje p\u00ebr ata, m\u2019i thoshte mua p\u00ebr t\u2019ia transmetuar. Sa her\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e pyesnin p\u00ebr problemet q\u00eb kishin n\u00eb shkoll\u00eb, ai nuk p\u00ebrtonte, linte \u00e7do pun\u00eb dhe jua shpjegonte me holl\u00ebsi. Nuk b\u00ebnte dallim mes f\u00ebmij\u00ebve dhe fjal\u00ebt e mira dhe t\u00eb \u00ebmbla nuk ia kursente p\u00ebr t\u2019i lavd\u00ebruar.<\/p>\n Ndonj\u00ebher\u00eb edhe i citonte fjal\u00ebt e tyre n\u00eb biseda me mua apo me miqt\u00eb. \u201cK\u00ebt\u00eb m\u00eb tha Elona, k\u00ebt\u00eb m\u00eb tha Artani\u201d. Krenohej si \u00e7do baba. P\u00ebr ne, si familje, Ai ishte burri i sht\u00ebpis\u00eb, q\u00eb kishte detyrimet e veta si \u00e7do njeri tjet\u00ebr i zakonsh\u00ebm. Kishim k\u00ebrkesat tona ndaj tij, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb natyrshme si\u00e7 i ka \u00e7do familje, drejtuar nj\u00eb bashk\u00ebshorti, babai e gjyshi m\u00eb von\u00eb. Ai ndihej i lumtur apo i trishtuar kur nuk e d\u00ebgjonim. Mos mendoni se Ai nuk nxehej dhe \u00e7do gj\u00eb rr\u00ebshqiste si n\u00eb vaj. Ai kur nxehej ishte devollli gjaknxeht\u00eb, por falte shpejt dhe nuk e mbante inatin. Un\u00eb p\u00ebrpiqesha q\u00eb t\u00eb ishin sa m\u00eb t\u00eb rralla k\u00ebto ndodhi, por ka pasur edhe shum\u00eb syresh.<\/p>\n A do t\u00eb ishte p\u00ebr ju, i nj\u00ebjti Drit\u00ebro, n\u00ebse nuk do t\u00eb ishte edhe poeti q\u00eb njohim ne\u2026<\/strong><\/p>\n N\u00eb fillim, kur u takuam, e njoha si poet dhe gazetar, por m\u00eb von\u00eb, n\u00eb jet\u00ebn familjare, ai ishte burri, babai i f\u00ebmij\u00ebve, q\u00eb kishte detyrimet e veta. Nuk mendoja se duhet t\u00eb ishte i privilegjuar. Ato ishin vlera t\u00eb tjera, q\u00eb plot\u00ebsonin figur\u00ebn e tij, e pasuronin me tipare t\u00eb reja, por p\u00ebr ne ishte burri i sht\u00ebpis\u00eb, shtylla e sht\u00ebpis\u00eb, shtylla ku mbahej nj\u00eb familje. Talentin dhe prirjet ia kishte dhuruar Zoti dhe natyra. Ai sakrifikonte nga gjumi p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur pasionin e tij, si \u00e7do krijues.<\/p>\n A ishte e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr nj\u00eb familje si ju, t\u00eb jetonit n\u00eb diktatur\u00eb\u2026<\/strong><\/p>\n Un\u00eb linda, u rrita, u formova n\u00eb at\u00eb regjim, n\u00eb t\u00eb cilin, q\u00eb n\u00eb Kushtetut\u00eb ishte shkruar p\u00ebr diktatur\u00ebn e proletariatit si forc\u00eb drejtuese dhe udh\u00ebheq\u00ebse. U m\u00ebsuam me at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jetese me shtr\u00ebngesa, por dhe privilegje si intelektual\u00eb. Luftonim p\u00ebr t\u00eb jetuar me ndershm\u00ebri dhe b\u00ebnim jet\u00eb modeste si t\u00eb gjith\u00eb. Mos mendo se ne p\u00ebrmendnim fjal\u00ebn komunist dhe diktatur\u00eb edhe kur b\u00ebnim dashuri, edhe kur hanim buk\u00eb, edhe kur punonim. B\u00ebnim jet\u00ebn e zakonshme t\u00eb \u00e7do \u00e7ifti si n\u00eb realitetin socialist, ashtu edhe n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb kapitaliste, me hallet dhe g\u00ebzimet, q\u00eb t\u00eb sjell puna, familja. K\u00ebshtu, ishim p\u00ebrshtatur dhe luftonim p\u00ebr ta shijuar jet\u00ebn me ato mund\u00ebsi q\u00eb kishim, me ndershm\u00ebri dhe pa njollosur emrin ton\u00eb me djall\u00ebzira, g\u00ebnjeshtra. As duhet menduar q\u00eb Drit\u00ebroi ishte komunist, an\u00ebtar i Partis\u00eb s\u00eb Pun\u00ebs, dhe e ndjente veten t\u00eb privilegjuar n\u00eb shoq\u00ebri, n\u00eb pun\u00eb apo edhe n\u00eb sht\u00ebpi. Kujtoheshim p\u00ebr k\u00ebt\u00eb em\u00ebrtim vet\u00ebm kur kishte ndonj\u00eb mbledhje t\u00eb jasht\u00ebzakonshme partie.<\/p>\n Drit\u00ebroi ishte gazetar, poet dhe shkrimtar dhe do t\u00eb ishte i till\u00eb, me talentin q\u00eb i fali Zoti dhe natyra, n\u00eb \u00e7do regjim q\u00eb t\u00eb jetonte. N\u00eb rastin e shkrimtarit vler\u00ebsohet talenti, pastaj vjen regjimi. Po t\u00eb them t\u00eb drejt\u00ebn, nuk kam d\u00ebshir\u00eb t\u00eb futem n\u00eb k\u00ebt\u00eb tem\u00eb, se edhe bask\u00ebbisedimi im do t\u00eb politizohet, si\u00e7 b\u00ebhet kur diskutojm\u00eb edhe p\u00ebr ushqimet q\u00eb ham\u00eb p\u00ebr t\u00eb jetuar. T\u2019ia lem\u00eb historian\u00ebve, q\u00eb jan\u00eb t\u00eb shumt\u00eb dhe kritik\u00ebve p\u00ebr t\u00eb diskutuar dhe p\u00ebr t\u00eb shkruar p\u00ebr k\u00ebto probleme aq t\u00eb p\u00ebrfolura n\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshmen ton\u00eb. Do t\u00eb thoshim se edhe Molieri q\u00eb i mbyllte komedit\u00eb me fjal\u00ebt: \u201cRroft\u00eb mbreti\u201d, ka qen\u00eb monarkist q\u00eb l\u00ebvdonte mbret\u00ebrit dhe do t\u00eb harronim se ai erdhi me vepr\u00ebn e tij deri n\u00eb dit\u00ebt tona. Veprat e tij lexohen e duartrokiten edhe sot n\u00eb shekullin e 21-t\u00eb.<\/p>\n Edhe shkrimtar\u00ebt q\u00eb kan\u00eb krijuar n\u00eb koh\u00ebn e socializmit, po t\u00eb duash themi, n\u00eb koh\u00ebn e diktatur\u00ebs, do t\u2019i vler\u00ebsojm\u00eb nga veprat. Sigurisht, kjo do t\u00eb ndodh\u00eb pas 30-40 viteve, por tani mund t\u00eb them se p\u00ebr Drit\u00ebroin kishte vler\u00eb vepra q\u00eb shkruante, si\u00e7 e ndjente dhe p\u00ebrjetonte. Moto e jet\u00ebs s\u00eb tij ishte q\u00eb mos i b\u00ebnte keq asnjeriu, p\u00ebrkundrazi t\u2019i ndihmonte me mund\u00ebsit\u00eb q\u00eb kishte.<\/p>\n Ka nga ata q\u00eb poetin e shohin edhe si shkrimtar t\u00eb oborrit, q\u00eb i sh\u00ebrbeu sistemit. Keni nj\u00eb koment p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje?<\/strong><\/p>\n Drit\u00ebroi ishte gazetar, poet, shkrimtar, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, pastaj njeri aktiv n\u00eb politik\u00eb. \u201cPo t\u00eb kishim para syve vet\u00ebm parime, parime, ideologji, ideologji nuk do t\u00eb b\u00ebnim asgj\u00eb\u201d, \u2013 m\u00eb thoshte me t\u00eb qeshur kur d\u00ebgjonte diskutime t\u00eb zgjatura p\u00ebr k\u00ebto tema. \u201cDuhet t\u00eb shohim p\u00ebrpara, t\u00eb ardhmen, ku do t\u00eb arrijm\u00eb, prandaj jetojm\u00eb dhe luftojm\u00eb p\u00ebr t\u00eb triumfuar m\u00eb e mira pas diskutimeve dhe debateve\u201d. Si arm\u00eb n\u00eb krijimtari dhe n\u00eb jet\u00eb, Ai kishte humorin, ironin\u00eb, logjik\u00ebn, diturin\u00eb e fituar nga leximet e shumta n\u00eb \u00e7do fush\u00eb t\u00eb jet\u00ebs.<\/p>\n Q\u00eb prej vitit 1975 ka qen\u00eb edhe deputet, n\u00eb Kuvendin Popullor. A mendoni se i ul pik\u00eb figur\u00ebs s\u00eb poetit t\u00eb madh, angazhimi i tij politik gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb diktatur\u00ebs\u2026<\/strong><\/p>\n Kur u zgjodh deputet n\u00eb Kuvendin Popullor dhe an\u00ebtar i Komitetit Qendror, Ai qeshte dhe m\u00eb thoshte: \u201cSapo u zgjodha un\u00eb, u hoq\u00ebn dy privilegje, 1000 lekshi (i vjet\u00ebr) dhe nj\u00eb lat\u00eb drush\u201d, q\u00eb e jepnin n\u00eb koh\u00ebn e dimrit plus t\u00eb tjer\u00ebve. \u201cSi\u00e7 duket, jemi n\u00eb faz\u00ebn e kursimeve dhe nuk ia dalin me gjith\u00eb k\u00ebto deputet\u00eb dhe an\u00ebtar\u00eb t\u00eb KQ t\u00eb PPSH dhe un\u00eb isha tersi, q\u00eb u b\u00ebra shkak edhe p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt. Ose jan\u00eb keq me planet dhe do t\u00eb kursejn\u00eb m\u00eb shum\u00eb.\u201d Nuk kam koment apo vler\u00ebsim p\u00ebr periudh\u00ebn e socializmit totalitar, le t\u00eb flasin t\u00eb tjer\u00ebt, pasi \u00ebsht\u00eb tem\u00eb shum\u00eb e gjer\u00eb dhe p\u00ebr nj\u00eb bised\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb<\/p>\n Nga ana e tij, vet\u00eb Drit\u00ebroi duket se nuk e vler\u00ebson shum\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb karrier\u00ebs s\u00eb tij. Ai ka shkruar disa epitafe p\u00ebr veten e tij nj\u00eb nd\u00ebr t\u00eb cilat \u00ebsht\u00eb edhe ky\u2026 \u201cK\u00ebtu po prehet Drit\u00ebroi n\u00eb gjum\u00eb, N\u00ebn dhe si m\u00ebkatar dhe si poet. M\u00ebkate ndofta nuk do b\u00ebnte shum\u00eb, Sikur mos kishte qen\u00eb deputet\u201d<\/p>\n Epitafi q\u00eb citoni ju, \u00ebsht\u00eb m\u00eb p\u00ebrgjithsues. Ai e ka shkruar k\u00ebt\u00eb poezi pas viteve \u201990-t\u00eb, dhe jan\u00eb deputet\u00eb (t\u00eb zgjedhurit e popullit) t\u00eb \u00e7do sistemi apo regjimi. Ai ka qen\u00eb deputet n\u00eb dy rregjime: edhe n\u00eb socializ\u00ebm, edhe n\u00eb periudh\u00ebn e tranzicionit demokratik. Megjithat\u00eb, t\u00eb them me bindjen e nj\u00eb gruaje q\u00eb ka bashk\u00ebjetuar 53 vjet, Drit\u00ebroi nuk ka b\u00ebr\u00eb asnj\u00ebher\u00eb m\u00ebkate n\u00eb kuptimin e plot\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj fjale. Ai ka l\u00ebn\u00eb pas gjith\u00eb at\u00eb krijimtari, q\u00eb ndonj\u00eb tjetri me m\u00eb pak talent dhe cil\u00ebsi, do t\u2019i duheshin dy dhe ndofta tre jet\u00eb.<\/p>\n K\u00ebt\u00eb p\u00ebrfundim nxjerr tani kur po kaloj me sy, me mendje dhe po shfletoj gjith\u00eb vepr\u00ebn e tij, dor\u00ebshkrimet, blloqet e shumt\u00eb me sh\u00ebnime, mjetet e ndryshme, q\u00eb mblidhte dhe i sistemonte vet\u00eb\u2026<\/p>\n Drit\u00ebroi ka qen\u00eb nj\u00eb shkrimtar i angazhuar, nuk kan\u00eb munguar komentet e tij mbi politik\u00ebn. A keni pasur ju nj\u00eb rol n\u00eb form\u00ebsimin e q\u00ebndrimeve t\u00eb Drit\u00ebroit pas viteve 90? Konsultohej ai me ju?<\/strong><\/p>\n Me Drit\u00ebroin kemi diskutuar p\u00ebr \u00e7do problem qysh kur jemi dashuruar, fejuar dhe m\u00eb von\u00eb martuar. Ai jo vet\u00ebm k\u00ebshillohej, bisedonte me mua, por Ai d\u00ebgjonte dhe nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb, nj\u00eb njeri fare t\u00eb zakonsh\u00ebm dhe lapsin e letr\u00ebn s\u2019i ndante kurr\u00eb nga vetja. Po t\u00eb isha skulptore, sigurisht po t\u00eb kisha aft\u00ebsin\u00eb dhe talentin e skulptores s\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, do ta gdhendja portretin e tij n\u00eb form\u00ebn e nj\u00eb libri t\u00eb madh me nj\u00eb laps. Ky \u00ebsht\u00eb imazhi q\u00eb m\u00eb shoq\u00ebron kudo q\u00eb ndodhen.<\/p>\n Nga bashk\u00ebbiseduesi dinte \u00e7far\u00eb t\u00eb merrte dhe ta p\u00ebrdorte kur b\u00ebnte komentet e tij jo vet\u00ebm n\u00eb politik\u00eb, por n\u00eb \u00e7do fush\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb jet\u00ebs. Ne kemi ndikuar tek nj\u00ebri-tjetri, pasi kemi pasur fatin t\u00eb puqeshim bashk\u00eb edhe me pun\u00ebn q\u00eb kryenim. Shpesh her\u00eb edhe sh\u00ebrbimet jasht\u00eb Tiran\u00ebs i organizonim s\u00eb bashku. Un\u00eb kam punuar si gazetare n\u00eb gazet\u00ebn \u201cM\u00ebsuesi\u201d dhe n\u00eb revist\u00ebn \u201cSkena dhe ekrani\u201d qysh kur u hap dhe deri sa u mbyll pas viteve \u201990. Ndofta ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga sekretet e dashuris\u00eb son\u00eb jet\u00ebgjat\u00eb, pasi gjenim mir\u00ebkuptim n\u00eb \u00e7do problem, t\u00eb leht\u00eb apo t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb.<\/p>\n Mund t\u00eb na rr\u00ebfeni se cili ka qen\u00eb momenti juaj m\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebrpara viteve \u201990 dhe se cili ka qen\u00eb momenti m\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb pas viteve \u201990?<\/strong><\/p>\n Si n\u00eb t\u00eb gjitha familjet, kemi pasur edhe momente t\u00eb v\u00ebshtira dhe e kam t\u00eb zorshme t\u00eb dalloj nj\u00ebr\u00ebn prej tyre, para dhe pas viteve \u201990. Jeta \u00ebsht\u00eb luft\u00eb, p\u00ebrpjekje, andralla t\u00eb shumta, t\u00eb cilat n\u00eb k\u00ebt\u00eb mosh\u00ebn time 75-vje\u00e7are, nuk m\u00eb duken asgj\u00eb, por ndryshe jeta nuk do t\u00eb kishte bukurin\u00eb dhe plot\u00ebsin\u00eb e saj. K\u00ebto probleme ishin familjare dhe shoq\u00ebrore, pasi \u00e7do shqet\u00ebsim ka efektin zinxhir, ndikojn\u00eb tek nj\u00ebri-tjetri. P\u00ebrve\u00e7 problemeve q\u00eb sjell krijimtaria dhe sidomos veprat me dilema, pik\u00ebpyetje, q\u00eb direkt apo indirekt atakojn\u00eb regjimin e koh\u00ebs; dhe k\u00ebto nuk ishin t\u00eb pakta, sidomos n\u00eb proz\u00eb; kishte dhe probleme t\u00eb tjera kur ashp\u00ebrsohej lufta e klasave, kur futeshin n\u00eb burg miq apo shok\u00eb, q\u00eb krijonin tension dhe thyerje t\u00eb qet\u00ebsis\u00eb t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme. Nd\u00ebrsa pas viteve \u201990, ishte ndodhia n\u00eb Kongresin e 10-t\u00eb t\u00eb PPSH-s\u00eb, mbas fjal\u00ebs apo diskutimit t\u00eb Drit\u00ebroit n\u00eb at\u00eb Kongres.<\/p>\n Mbas nj\u00eb nate pa gjum\u00eb, duke e daktilografuar k\u00ebt\u00eb fjalim n\u00eb makin\u00ebn Olivetti, Drit\u00ebroi u ndesh me kund\u00ebrshtimin e sall\u00ebs me delegat\u00eb t\u00eb Kongresit. E mbaroi fjal\u00ebn e tij, duke i th\u00ebn\u00eb: \u201cSi\u00e7 po shoh, ju nuk do t\u00eb rinovoheni kurr\u00eb dhe kot u lodha duke folur n\u00eb k\u00ebt\u00eb sall\u00eb.\u201d Dhe u ul n\u00eb radh\u00ebn e par\u00eb, nuk shkoi n\u00eb vendin q\u00eb kishte z\u00ebn\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb mbledhjes. Pas mbledhjes Ai nuk erdhi n\u00eb sht\u00ebpi, pasi e kishte marr\u00eb Petro Lalaj me vete n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij.<\/p>\n At\u00eb dit\u00eb u shqet\u00ebsova shum\u00eb, pasi dy polic\u00eb v\u00ebrtiteshin p\u00ebrreth Pallatit ton\u00eb, nd\u00ebrsa m\u00eb von\u00eb m\u00eb mor\u00ebn n\u00eb telefon nga Ministria e Brendshme dhe m\u00eb than\u00eb, q\u00eb t\u00eb mos shqet\u00ebsoheshim, se na kishin marr\u00eb n\u00eb mbrojtje edhe neve, edhe Drit\u00ebroin atje ku ishte. Kur Drit\u00ebroi u kthye n\u00eb sht\u00ebpi, i shoq\u00ebruar nga punonj\u00ebs t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Brendshme, e kaloi k\u00ebt\u00eb situat\u00eb me humor, duke th\u00ebn\u00eb: \u201cSa budallenj jan\u00eb. Nuk kuptojn\u00eb asgj\u00eb, nuk kuptojn\u00eb gjendjen n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ndodhemi, por th\u00ebrrisnin Parti-Enver. Ishin t\u00eb eg\u00ebrsuar shum\u00eb, por asgj\u00eb nuk do t\u00eb b\u00ebjn\u00eb. S\u2019kan\u00eb m\u00eb forca, q\u00eb ta kthejn\u00eb mbrapsht k\u00ebt\u00eb l\u00ebvizje, q\u00eb ka filluar.\u201d Kjo ndodhi i p\u00ebrket 12 qershorit 1991.<\/p>\n Pastaj ka ngjarje t\u00eb shumta, q\u00eb mbushnin jet\u00ebn ton\u00eb, me krijimtari letrare dhe publicistike, me botime librash, me debate, me takime t\u00eb ndryshme\u2026<\/p>\n Ju keni qen\u00eb komshinj me Kadaren\u00eb. \u00c7far\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniesh kishit me Kadaren\u00eb dhe familjen e tij? Pse u ftoh\u00ebn marr\u00ebdh\u00ebniet mes dy shkrimtar\u00ebve n\u00eb vitet \u201980?<\/strong> Edhe dashurin\u00eb me Ismailin e mor\u00ebm vesh dhe krenoheshim q\u00eb vajza e kursit ton\u00eb, ishte e dashura e nj\u00eb poeti t\u00eb njohur. Ishim vajza dhe djem t\u00eb gjall\u00eb, gazmor\u00eb, q\u00eb shfryt\u00ebzonim koh\u00ebn e lir\u00eb duke lexuar e duke b\u00ebr\u00eb jet\u00eb artistike. Mos mendoni se ne n\u00eb at\u00eb koh\u00eb bisedonim p\u00ebr diktatur\u00ebn. Me ato mund\u00ebsi, ne e g\u00ebzonim jet\u00ebn, lexonim shum\u00eb, pasi nuk ishte koha e sotme e internetit dhe er\u00ebs dixhitale. Ishte nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb romantike dhe me \u00ebndrra.<\/p>\n Ishim t\u00eb lira, se jetonim n\u00eb konvikt dhe secila njihej dhe dashurohej me ndonj\u00eb djal\u00eb e m\u00eb von\u00eb, shumica u martuan me ata q\u00eb donin. Sigurisht, kishte dhe drama ndarjesh, por \u00e7do gj\u00eb merrej vesh se ambienti ku zhvilloheshin k\u00ebto ngjarje, ishte i kufizuar. Me Elen\u00ebn dhe Ismailin u lidha m\u00eb ngusht\u00eb pas njohjes me Drit\u00ebroin, pasi shpeshher\u00eb takimet b\u00ebheshin edhe n\u00eb apartamentin e tyre. Kur vonohesha n\u00eb takimet me Drit\u00ebroin, ka pasur raste, sidomos n\u00eb fillimet, shkoja te sht\u00ebpia e tyre p\u00ebr ta kaluar pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb nat\u00ebs n\u00eb nj\u00eb krevat portativ, q\u00eb kishin ata n\u00eb apartament.<\/p>\n Eni, m\u00eb fute n\u00eb historin\u00eb e rinis\u00eb s\u00eb shkujdesur nga rregullat dhe normat. Ishim naiv\u00eb dhe t\u00eb past\u00ebr n\u00eb dashuri, miq\u00ebsi dhe n\u00eb shoq\u00ebri. Ne e kemi ruajtur dhe forcuar shoq\u00ebrin\u00eb dhe miq\u00ebsin\u00eb n\u00eb \u00e7do koh\u00eb. Me \u00e7iftin Kadare nuk mbaj mend t\u00eb kemi shk\u00ebmbyer fjal\u00eb me z\u00eb t\u00eb lart, n\u00eb asnj\u00eb rast. Secila familje krijoi miq\u00ebsit\u00eb dhe shoq\u00ebrit\u00eb e veta me kalimin e koh\u00ebs dhe \u00ebsht\u00eb normale. Varet nga puna, k\u00ebrkesat, shijet letrare, nga takimet me miq t\u00eb rinj, nga interesat e pun\u00ebs dhe krijimtaris\u00eb. Drit\u00ebroi ishte edhe gazetar, prandaj kemi pasur nj\u00eb rreth t\u00eb gjer\u00eb miqsh dhe shok\u00ebsh.<\/p>\n Ne u lidh\u00ebm shum\u00eb me \u00e7iftin e kinoregjisor\u00ebve t\u00eb shquar, Xhanfise dhe Endri Keko, me familjen e Rita dhe Niko Nikoll\u00ebs, me \u00e7iftin Gjenovefa Heba dhe Nikolla Zoraqi, me \u00e7iftet e Vangjush Gambet\u00ebs dhe Vangjush Zall\u00ebmit, me Gjenovefa dhe Arqile Aleksit, me Sotir dhe Violeta Papulin (\u00c7otin e quajtur nd\u00ebr miq), dhe sa t\u00eb tjer\u00eb, m\u00eb shum\u00eb apo m\u00eb pak t\u00eb njohur n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb. Ti Eni thua se ishit komshinj me Kadaret\u00eb dhe \u00e7far\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniesh kemi pasur? Shum\u00eb t\u00eb mira, jo vet\u00ebm kur ishim komshinj n\u00eb pallatin e Rrug\u00ebs s\u00eb Dibr\u00ebs, por edhe kur ishim t\u00eb ndar\u00eb nga sht\u00ebpit\u00eb. Nuk ishin k\u00ebto vizita te nj\u00ebri-tjetri vet\u00ebm me raste festash a dit\u00eblindjesh, pra, zyrtare, por edhe me rast e pa rast. Uleshim ne n\u00eb apartamentin e Elen\u00ebs dhe Ismailit nj\u00eb kat m\u00eb posht\u00eb dhe ngjiteshin ata te ne, pa lajm\u00ebrime dit\u00ebsh apo or\u00ebsh. Ftohja pas viteve \u201980 nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. Kemi pasur gjithnj\u00eb miq\u00ebsi dhe shoq\u00ebri t\u00eb mir\u00eb.<\/p>\n Po tregoj dhe ngjarjen e \u201carratisjes\u201d s\u00eb Ismailit pas viteve \u201990. Ai, at\u00eb nat\u00eb, u ngjit lart n\u00eb apartamentin ton\u00eb, si zakonisht me Elen\u00ebn dhe i tha Drit\u00ebroit: \u201cDo t\u00eb shkoj n\u00eb Franc\u00eb, se kam nj\u00eb takim p\u00ebr librat q\u00eb m\u00eb jan\u00eb botuar atje. Nuk e di a e ke t\u00eb lir\u00eb makin\u00ebn dhe shoferin Spiro p\u00ebr t\u00eb m\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb deri n\u00eb Rinas? K\u00ebt\u00eb her\u00eb kam disa valixhe dhe makina ime nuk i z\u00eb, prandaj m\u00eb duhen dy makina.\u201d Drit\u00ebroi iu p\u00ebrgjigj: \u201d Po, patjet\u00ebr do t\u00eb vij\u00eb Spiroja.\u201d Biseduan p\u00ebr librat q\u00eb i ishin botuar n\u00eb Franc\u00eb dhe t\u00eb nes\u00ebrmen, ai iku dhe u shp\u00ebrnda lajmi p\u00ebr arratisjen e Kadares\u00eb. Ai, derisa nuk kishte makin\u00eb, merrte shoferin me makin\u00ebn e Drit\u00ebroit si kryetar i Lidhjes s\u00eb Shkrimtar\u00ebve dhe Artist\u00ebve, sa her\u00eb shkonte me sh\u00ebrbim n\u00eb rrethe apo kishte ndonj\u00eb problem tjet\u00ebr e neve na dukej normale ta k\u00ebrkonte p\u00ebr nj\u00eb rast t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n Artani, djali yn\u00eb, kur kishte par\u00eb Elen\u00ebn dhe Ismailin posht\u00eb, para nisjes n\u00eb Rinas me dy makina t\u00eb mbushura me valixhe, i tha Drit\u00ebroit: \u201cBabi, Ismaili nuk do t\u00eb kthehet nga Franca, do t\u00eb ik\u00eb.\u201d \u201cJo, mor, nuk ik\u00ebn Ismaili\u201d, iu p\u00ebrgjigj Drit\u00ebroi. Por, t\u00eb nes\u00ebrmen e asaj dite u p\u00ebrhap lajmi se Ismaili kishte k\u00ebrkuar strehim politik n\u00eb Franc\u00eb. Zhurmoi shtypi duke e etiketuar me lloj-lloj epitetesh. I k\u00ebrkuan edhe Drit\u00ebroit t\u00eb prononcohej n\u00eb gazet\u00ebn \u201cZ\u00ebri i Popullit\u201d dhe n\u00eb mbledhjen e organizuar n\u00eb Lidhjen e Shkrimtar\u00ebve dhe Artist\u00ebve, ku ishte kryetar i saj. Ai nuk e quajti as tradhtar, as i pabes\u00eb, as si ishi privilegjuar q\u00eb tradhtoi interesat e vendit, por tha: \u201cIsmaili u largua nga vendi i d\u00ebshp\u00ebruar, ngaq\u00eb reformat p\u00ebr ndryshim po vonohen\u201d.<\/p>\n Prandaj, pyetja juaj pse u ftoh\u00ebn marr\u00ebdh\u00ebniet \u00ebsht\u00eb e pabaz\u00eb; mund t\u00eb them se edhe n\u00eb periudhat m\u00eb t\u00eb nxehta politike, ato kan\u00eb qen\u00eb korrekte dhe normale, me zigzaget e tyre si krijues, si shkrimtar\u00eb, si miq. Secili ka pasur miq\u00ebsit\u00eb dhe shoq\u00ebrit\u00eb e veta, por e respektonin nj\u00ebri-tjetrin. Drit\u00ebroi ka qen\u00eb gazetar, m\u00eb von\u00eb, kryetar i Lidhjes s\u00eb Shkrimtar\u00ebve dhe Artist\u00ebve. Ka krijuar duke shfryt\u00ebzuar koh\u00ebn e lir\u00eb, pa marr\u00eb muaj pushimi me lej\u00eb krijuese. U jepte lej\u00eb krijuese shkrimtar\u00ebve dhe artist\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb, si dhe profesione t\u00eb lira.<\/p>\n Elona ka publikuar n\u00eb fb \u201cK\u00ebshtu dhe ashtu\u201d, poezia e fundit e Drit\u00ebroit. Cili ka qen\u00eb mesazhi i k\u00ebsaj poezie? \u00cbsht\u00eb thjesht nj\u00eb q\u00ebndrim q\u00eb Drit\u00ebroi mbajti p\u00ebr vepr\u00ebn e tij? Apo edhe nj\u00eb kritik\u00eb e t\u00ebrthort\u00eb p\u00ebr ata q\u00eb k\u00ebrkuan t\u2019i veshin vetes statusin e \u201crebelit\u201d gjat\u00eb viteve t\u00eb diktatur\u00ebs?<\/strong> Ju i jeni p\u00ebrkushtuar Drit\u00ebroit dhe familjes suaj dhe ky ka qen\u00eb nj\u00eb impenjim me koh\u00eb t\u00eb plot\u00eb, a do t\u00eb kishit dashur nj\u00eb karrier\u00eb t\u00eb suksesshme si gazetare apo shkrimtare? Keni ndonj\u00eb ambicie personale, q\u00eb nuk e keni plot\u00ebsuar deri tani?<\/strong> Ju keni nj\u00eb let\u00ebrk\u00ebmbim t\u00eb gjat\u00eb me Drit\u00ebroin, a i keni shkruar ndonj\u00eb poezi? N\u00ebse po, mund t\u00eb na e p\u00ebrmendni?<\/strong> P\u00ebrpara se t\u00eb largohej nga jeta, meraku i Drit\u00ebro Agollit ishte fati i dor\u00ebshkrimeve t\u00eb tij, atyre dor\u00ebshkrimeve q\u00eb nuk jan\u00eb botuar. \u00c7far\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb ato\u2026?<\/strong> Elona dhe Artani, nga kureshtja, i merrnin fshehurazi Drit\u00ebroit, i lexonin let\u00ebrk\u00ebmbimet dhe poezit\u00eb, dor\u00ebshkrimet n\u00eb proz\u00eb dhe po fshehurazi i sistemonin, si\u00e7 i kishim vendosur ne. Elona, p\u00ebr t\u00eb na sjell\u00eb n\u00eb realitetin e ri edhe mua, edhe Artanin, na i dha dor\u00ebshkrimet e aforizmave, let\u00ebrk\u00ebmbimit si dhe p\u00ebrmbledhjen me poezi lirike p\u00ebr t\u2019i lexuar, se do t\u2019i botonte n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb botuese \u201cDrit\u00ebro\u201d, t\u00eb cil\u00ebn e ka mbajtur t\u00eb hapur vet\u00ebm p\u00ebr veprat e Drit\u00ebroit. Un\u00eb pata aq logjik\u00eb sa t\u2019i thosha, pasi i pash\u00eb: \u201cDuhet t\u2019ia jap nj\u00eb specialisti gjakftoht\u00eb, pasi Drit\u00ebroi nuk i ka l\u00ebn\u00eb kot stiv\u00eb dhe nuk i ka botuar.\u201d Ne nuk kishim biseduar p\u00ebr fatin e dor\u00ebshkrimeve. Drit\u00ebroi, nuk e di p\u00ebrse, nuk fliste p\u00ebr ato, i largohej gjithnj\u00eb vdekjes dhe m\u00eb thoshte: \u201cKa koh\u00eb\u201d. Tani, duke e gjykuar, kujtoj se vuante fatin e dor\u00ebshkrimeve.<\/p>\n N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, kishte shpirtin e dyshimit, madje edhe tek un\u00eb, q\u00eb kisha nj\u00eb jet\u00eb me t\u00eb. Krijimtaria ishte personale, kishte punuar gjithnj\u00eb n\u00eb vetmi dhe i heshtur, sidomos n\u00eb proz\u00eb. Me poezin\u00eb ishte m\u00eb i hapur, e lexonte dhe vet\u00eb me z\u00eb t\u00eb lart\u00eb, kur ishte n\u00eb humor e ndiente ting\u00ebllimin dhe thoshte: \u201cK\u00ebtu jam n\u00eb terrenin tim, e kuptoj kur e kam qullosur ose nuk kam b\u00ebr\u00eb gj\u00eb.\u201d E shijonte recitimin dhe recitonte bukur. Si\u00e7 duket, i kishte p\u00ebrvet\u00ebsuar k\u00ebto shprehi nga shkolla dhe poet\u00ebt rus\u00eb gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb studimeve. Ai ka l\u00ebn\u00eb n\u00eb dor\u00ebshkrim, t\u00eb pambaruar, romanin \u201cVrasja e kukuvajk\u00ebs\u201d me tem\u00eb dashurie. Ngjarjet vendosen n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb veriut, n\u00eb nj\u00eb kantier sharr\u00ebtar\u00ebsh. Shkroi 80 faqe dhe pastaj e la.<\/p>\n \u201cDo ta shkruaj m\u00eb von\u00eb. \u00cbsht\u00eb tem\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr ta pranuar n\u00eb botim. K\u00ebt\u00eb ngjarje e kam d\u00ebgjuar n\u00eb Mirdit\u00eb\u201d, m\u00eb thoshte kur un\u00eb e ngacmoja p\u00ebr t\u00eb punuar me romanin e l\u00ebn\u00eb p\u00ebrgjysm\u00eb, q\u00eb n\u00eb vitet e socializmit. K\u00ebto jan\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb q\u00eb ndienim n\u00eb diktatur\u00eb. Sidomos, shkrimtar\u00ebt dhe artist\u00ebt e provonin m\u00eb shum\u00eb dhe b\u00ebnin l\u00ebshime ose e linin vepr\u00ebn p\u00ebrgjysm\u00eb. K\u00ebtu mund t\u00eb sjell si shembull dhe tregimet n\u00eb librin \u201cZhurma e er\u00ebrave t\u00eb dikurshme\u201d, lib\u00ebr q\u00eb p\u00ebrmendet edhe n\u00eb dosjen e let\u00ebrk\u00ebmbimeve. U detyrua t\u00eb botonte edhe dy reportazhe, q\u00eb t\u00eb botohej libri. Historia e romanit \u201cShk\u00eblqimi dhe r\u00ebnia e shokut Zylo\u201d \u00ebsht\u00eb m\u00eb dramatike. Ai u botua pjes\u00eb-pjes\u00eb n\u00eb revist\u00ebn \u201cHosteni\u201d ku kryeredaktor ishte miku i tij, Niko Nikolla. Drit\u00ebroi, kur botonte Zylon, ishte n\u00ebn presionin e redaksis\u00eb, q\u00eb i k\u00ebrkonte \u00e7do jav\u00eb vazhdimin, por edhe t\u00eb frym\u00ebzimit t\u00eb tij p\u00ebr ta mbaruar. Sigurisht, ai punoi shum\u00eb me k\u00ebt\u00eb roman derisa e dor\u00ebzoi t\u00eb plot\u00eb n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb botuese \u201cNaim Frash\u00ebri\u201d.<\/p>\n Libri u prit mir\u00eb, por edhe me shum\u00eb v\u00ebrejtje nga aparati i Komitetit Qendror t\u00eb Partis\u00eb. Drit\u00ebroi b\u00ebnte humor dhe thoshte: \u201cKur m\u00eb kritikojn\u00eb mua q\u00eb jam an\u00ebtar i Komitetit Qendror, mendo p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt. Por veprat e mira gjithnj\u00eb kritikohen. Aty matet dhe vlera e tyre. K\u00ebshtu ka ndodhur n\u00eb \u00e7do koh\u00eb dhe n\u00eb \u00e7do vend. M\u00eb keq \u00ebsht\u00eb kur vepra kalon n\u00eb heshtje, at\u00ebher\u00eb duhet v\u00ebn\u00eb nj\u00eb pik\u00ebpyetje e madhe p\u00ebr vlerat e saj. Ja un\u00eb, kam kritikuar vepr\u00ebn e Ismailit \u201cPallati i \u00ebndrrave\u201d, por ai roman \u00ebsht\u00eb m\u00eb i miri q\u00eb ka shkruar Ismaili. Dhe k\u00ebt\u00eb e b\u00ebra, se m\u00eb detyroi Ramiz Alija. Nd\u00ebrsa, tem\u00ebn p\u00ebr romanin \u201cGjenerali i ushtris\u00eb s\u00eb vdekur\u201d ia dhash\u00eb un\u00eb, pasi ia tregova si ngjarje, q\u00eb e d\u00ebgjova n\u00eb nj\u00eb fshat. I shkonte m\u00eb shum\u00eb stilit t\u00eb Ismailit kjo tem\u00eb, sesa mua, pasi kam m\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb t\u00eb shkruarit.\u201d<\/p>\n Ka shum\u00eb ngjarje t\u00eb tilla, q\u00eb kan\u00eb mbushur jet\u00ebn ton\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, por p\u00ebr ta mbyllur, po tregoj edhe nj\u00eb ngjarje t\u00eb viteve t\u00eb fundit. Limoz Dizdari ishte kryetar i Lidhjes se Shkrimtar\u00ebve dhe Artist\u00ebve dhe nj\u00eb dit\u00eb na mori n\u00eb telefon: \u201cKam nj\u00eb lajm t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr Drit\u00ebroin. Nga komisioni i \u00e7mimit \u201cNobel\u201d na k\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb propozim p\u00ebr \u00e7mimin e k\u00ebtij viti, p\u00ebrve\u00e7 atij t\u00eb Ismailit, dhe un\u00eb mendova t\u00eb d\u00ebrgojm\u00eb edhe emrin e Drit\u00ebroit\u201d, m\u00eb tha Limozi n\u00eb telefon. Nuk besoj t\u00eb pranoj\u00eb Drit\u00ebroi, megjithat\u00eb t\u00eb ta thot\u00eb vet\u00eb ai. iu p\u00ebrgjigja. Dhe, ashtu v\u00ebrtet, Drit\u00ebroi i tha: \u201cDerisa \u00ebsht\u00eb propozuar p\u00ebr kaq vite emri i Ismailit, nuk ka pse t\u2019i jepet Komisionit em\u00ebr tjet\u00ebr, prandaj dhe un\u00eb nuk pranoj propozimin t\u00ebnd Limoz.\u201d<\/p>\n Po punoni q\u00eb t\u00eb botohen?<\/strong> T\u00eb vler\u00ebsoj si gazetare e zonja, q\u00eb ke njohuri p\u00ebr Drit\u00ebroin si shkrimtar dhe si njeri, por ende un\u00eb nuk jam n\u00eb gjendje t\u00eb mir\u00eb dhe fizike mendore, t\u2019i p\u00ebrgjigjem interesit tuaj t\u00eb gjer\u00eb. Ky bashk\u00ebbisedim ishte nj\u00eb nxitje p\u00ebr t\u2019u shkarkuar nga disa kujtime t\u00eb vogla nga jeta jon\u00eb e gjat\u00eb. Sigurisht, ne me f\u00ebmij\u00ebt, por m\u00eb von\u00eb dhe nip\u00ebrit dhe mbesat do t\u00eb punojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb botuar dhe ribotuar veprat q\u00eb ka l\u00ebn\u00eb ai, me nj\u00eb korpus t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb krijimtaris\u00eb, por edhe n\u00eb fusha t\u00eb tjera t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb shumanshme t\u00eb tij.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kjo intervist\u00eb \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb cikli intervistash syresh t\u00eb cilat m\u00ebtojn\u00eb t\u00eb sjellin para lexuesve profilet e disa prej zonjave t\u00eb cilat n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb apo nj\u00eb tjet\u00ebr e kan\u00eb sh\u00ebnuar fatin e qytetit. Nj\u00eb prej tyre \u00ebsht\u00eb zonja Sadije Agolli, bashkeshorte e Drit\u00ebroit. M\u00eb ka magjepsur gjithmon\u00eb kjo bashkjetes\u00eb simbiotike e tyre duke […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,231,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-71151","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-aktualitet","7":"category-lajme","8":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71151","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=71151"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71151\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=71151"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=71151"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=71151"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nM\u00eb vjen mir\u00eb q\u00eb k\u00ebt\u00eb bashk\u00ebbisedim n\u00eb let\u00ebr ta b\u00ebj me nj\u00eb gazetare, t\u00eb cil\u00ebn e vler\u00ebsoj, se hyn n\u00eb rradh\u00ebn e gazetareve q\u00eb kan\u00eb krijuar emrin e tyre dhe nuk ngat\u00ebrrohet me emra t\u00eb tjer\u00eb, qofshin gra dhe vajza, qofshin burra. Sigurisht, k\u00ebt\u00eb bashk\u00ebbisedim e kam shum\u00eb zor ta b\u00ebj n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb natyrshme me z\u00eb, por zgjodha letr\u00ebn e bardh\u00eb, se e kam m\u00eb t\u00eb leht\u00eb t\u00eb kuvendoj n\u00ebp\u00ebrmjet saj. Un\u00eb kam dh\u00ebn\u00eb shum\u00eb pak intervista, sidomos t\u00eb b\u00ebj bashk\u00ebbisedime p\u00ebr temat intime t\u00eb jet\u00ebs bashk\u00ebshortore. K\u00ebshtu ndodh kur jeton me nj\u00eb figur\u00eb t\u00eb njohur dhe je gjithnj\u00eb n\u00eb hije. Kjo \u00ebsht\u00eb normale, pasi epiqendra ishte Drit\u00ebroi. Pastaj p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb intervista e kam shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, n\u00eb k\u00ebto koh\u00eb kur po punoj dhe po p\u00ebrjetoj nj\u00eb dhimbje shum\u00eb, shum\u00eb t\u00eb madhe e pas nj\u00eb bashk\u00ebjetese t\u00eb gjat\u00eb 53-54 vje\u00e7are, bashk\u00ebjetes\u00eb t\u00eb plot\u00eb, kur plaga nuk mbyllet asnj\u00ebher\u00eb. Ajo ngacmohet vazhdimisht nga kujtimet, nga mbresat, nga veprat q\u00eb ka shkruar, nga dosjet e stivosura, nga blloqet e sh\u00ebnimeve, nga albumet e shumta me fotografi, nga telefonatat e shok\u00ebve, miqve t\u00eb shumt\u00eb, t\u00eb njohur e t\u00eb panjohur, nga sendet e shum\u00ebllojta, duke filluar nga stilograf\u00ebt, stilolapsat dhe duke p\u00ebrfunduar me \u00e7akmak\u00ebt, gotat, bastun\u00ebt, q\u00eb i dhuruan miqt\u00eb, kur Drit\u00ebroit iu thye k\u00ebmba. Or\u00eb p\u00ebr or\u00eb me At\u00eb, dit\u00ebn dhe nat\u00ebn, prandaj kam pagjum\u00ebsi t\u00eb vazhdueshme, pasi n\u00eb \u00e7do moment e ndjej parn\u00eb meje. Edhe n\u00eb varreza kam shkuar m\u00eb rrall\u00eb, se nuk e pranoj vdekjen e tij, m\u00eb duket se e l\u00eb vet\u00ebm n\u00eb sht\u00ebpi dhe do t\u00eb m\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb. Ende jam si n\u00eb jerm dhe vet\u00ebm e shkruara m\u00eb b\u00ebn m\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijshme, shkarkoj llogjikoj, arsyetoj. N\u00eb t\u00eb shkruar\u00ebn gjej fjal\u00ebt t\u00eb komunikoj, pasi dhe f\u00ebmij\u00ebt nuk dua t\u2019i m\u00ebrzis vazhdimisht me dhimbjen time. Jan\u00eb 53 vjet, mbi gjys\u00ebm shekulli q\u00eb kemi qen\u00eb gjithnj\u00eb me nj\u00ebri-tjetrin, kemi biseduar, kemi qeshur, kemi qar\u00eb.<\/p>\n
\nUn\u00eb jetoj dit\u00eb p\u00ebr dit\u00eb dhe or\u00eb p\u00ebr or\u00eb me Drit\u00ebroin, dit\u00ebn dhe nat\u00ebn, prandaj kam dhe pagjum\u00ebsi t\u00eb vazhdueshme, pasi n\u00eb \u00e7do moment e ndjej se \u00ebsht\u00eb pran\u00eb meje. Edhe n\u00eb varreza kam shkuar m\u00eb rrall\u00eb, se m\u00eb duket sikur e le vet\u00ebm n\u00eb sht\u00ebpi dhe do t\u00eb m\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb. Jan\u00eb 53 vjet, mbi gjys\u00ebm shekulli q\u00eb kemi qen\u00eb gjithnj\u00eb me nj\u00ebri-tjetrin, kemi biseduar, kemi qeshur, jemi p\u00ebrlotur, jemi grindur, jemi p\u00ebrk\u00ebdhelur, kemi diskutuar e debatuar\u2026<\/p>\n
\nKuptohet, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb jet\u00eb e t\u00ebr\u00eb dhe m\u00eb duket se m\u00eb mungon nj\u00eb pjes\u00eb e trupit dhe e trurit. Kan\u00eb kaluar 11 muaj dhe un\u00eb nuk po arrij t\u00eb m\u00ebsohem, t\u00eb ambjentohem me k\u00ebt\u00eb realitet, q\u00eb \u00ebsht\u00eb krejt i ri p\u00ebr mua. Kjo \u00ebsht\u00eb gjendja ime e tanishme dhe sh\u00ebndeti varet nga kjo. Mua m\u00eb mungon gjith\u00e7ka, por ndjej p\u00ebrgjegj\u00ebsi m\u00eb t\u00eb madhe, pasi duhet t\u00eb realizoj n\u00eb libra, ato dor\u00ebshkrime q\u00eb nuk arriti t\u2019i plot\u00ebsoj\u00eb dhe t\u2019i shihte t\u00eb botuar. Un\u00eb jam shtylla ku duhet t\u00eb mbahet sht\u00ebpia e Drit\u00ebroit me vlerat q\u00eb ka l\u00ebn\u00eb. Jan\u00eb f\u00ebmij\u00ebt, nip\u00ebrit dhe mbesat, jan\u00eb miqt\u00eb, q\u00eb do t\u00eb m\u00eb ndihmojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb realizuar \u00ebndrr\u00ebn e k\u00ebsaj jete, q\u00eb m\u00eb ka mbetur, me aq sa kam mund\u00ebsi, fizike dhe shpirt\u00ebrore.<\/p>\n
\nTakimi i par\u00eb me Drit\u00ebroin ka qen\u00eb n\u00eb nj\u00eb aktivitet letraro-artistik n\u00eb Fakultetin Histori-Filologji n\u00eb fundvitin e 1962-s\u00eb. K\u00ebto ishin aktivitetet q\u00eb na g\u00ebzonin ne t\u00eb rinjt\u00eb e asaj kohe, pasi mbylleshin me nj\u00eb mbr\u00ebmje vall\u00ebzimi. Drit\u00ebroi ishte i martuar me gruan ruse Nina dhe kishte nj\u00eb djal\u00eb 6-vje\u00e7ar Arianin. K\u00ebshtu, kur vall\u00ebzova me At\u00eb, m\u2019u duk nj\u00eb burr\u00eb i pjekur dhe jo djalosh. Un\u00eb kisha mbushur 21 vje\u00e7. Duke k\u00ebrcyer tango, m\u00eb tha: \u201cUn\u00eb k\u00ebrcej vet\u00ebm tango dhe vals, pasi fokstrot nuk k\u00ebrcej dot, se nuk di t\u00eb hidhem dhe kam frik\u00eb mos u shkel k\u00ebmb\u00ebt vajzave dhe ma marrin p\u00ebr t\u00eb keq\u201d.<\/p>\n
\nIshte i \u00e7ilt\u00ebr, b\u00ebnte humor dhe dinte menj\u00ebher\u00eb t\u00eb komunikonte me t\u00eb panjohurit. Ky takim mund t\u00eb harrohej, po t\u00eb mos takoheshim p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb dasm\u00ebn e Elena dhe Ismail Kadares\u00eb n\u00eb vjesht\u00ebn e vitit 1964. Drit\u00ebroi, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, ishte beqar, pasi Nina, ishte larguar s\u00eb bashku me djalin Arian. Ndarja kishte ndodhur pas prishjes s\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve me Bashkimin Sovjetik. Ajo qante vazhdimisht p\u00ebr prind\u00ebrit e moshuar, q\u00eb jetonin n\u00eb Peterburg, qante p\u00ebr vendin e saj, q\u00eb nuk do t\u2019i shihte m\u00eb. Jeta u b\u00eb e padurueshme, prandaj t\u00eb dy vendos\u00ebm q\u00eb ajo t\u00eb kthehej s\u00eb bashku djalin n\u00eb Bashkimin Sovjetik. Sigurisht ka qen\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb ndarja edhe me Nin\u00ebn, edhe me Arianin, q\u00eb nuk arrinte t\u00eb kuptonte asgj\u00eb nga arsyet e v\u00ebrteta t\u00eb largimit. Por kjo ishte zgjidhja m\u00eb e mir\u00eb dhe m\u00eb e drejt\u00eb p\u00ebr t\u00eb dy. Edhe un\u00eb nuk pranova t\u00eb q\u00ebndroja n\u00eb Rusi, pasi m\u00eb propozuan edhe t\u00eb pun\u00ebsohesha n\u00eb gazet\u00ebn ku kryeva stazhin e gazetarit. Atje e ndjeja veten t\u00eb huaj. Edhe ajo, megjith\u00ebse ishte m\u00ebsuese e anglishtes n\u00eb shkoll\u00ebn e mesme t\u00eb p\u00ebrgjithshme \u201cSami Frash\u00ebri\u201d, e njdente veten gjithnj\u00eb t\u00eb huaj dhe nuk p\u00ebrshtatej n\u00eb mjedisin shqiptar.<\/p>\n
\nMe Ismailin dhe Elen\u00ebn kemi pasur gjithnj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb mira. Me Elen\u00ebn isha kat\u00ebr vjet n\u00eb deg\u00ebn Gjuh\u00eb-Let\u00ebrsi t\u00eb fakultetit Histori-Filologji. Ishim shoqe, si\u00e7 jan\u00eb vajzat studente q\u00eb ndajn\u00eb gjithnj\u00eb n\u00eb mes tyre g\u00ebzimet dhe shqet\u00ebsimet. Kemi shkuar n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e saj n\u00eb Elbasan p\u00ebr Dit\u00ebn e Ver\u00ebs vazhdimisht. Njiheshim dhe me prind\u00ebrit e saj, t\u00eb cil\u00ebt ishin shum\u00eb t\u00eb dashur.<\/p>\n
\nPoezia e fundit \u201cK\u00ebshtu dhe ashtu\u201d \u00ebsht\u00eb pyetja, dilema e \u00e7do krijuesi deri sa mbyll syt\u00eb. \u00cbsht\u00eb q\u00ebndrimi q\u00eb mbajti jo vet\u00ebm ai ndaj vepr\u00ebs s\u00eb tij, por t\u00eb t\u00eb gjith\u00ebve. \u00c7do krijues i v\u00ebrtet\u00eb dyshon te vlerat e v\u00ebrteta dhe kjo i nxit t\u00eb shkruajn\u00eb, t\u00eb kompozojn\u00eb, t\u00eb pikturojn\u00eb apo t\u00eb skalitin nj\u00eb gur a nj\u00eb shk\u00ebmb. \u00cbsht\u00eb dilema e \u00e7do njeriu q\u00eb mendon. Kur hesht dhe nuk dyshon m\u00eb, z\u00ebre se ke mbaruar. Nd\u00ebrsa, p\u00ebr rebelin n\u00eb diktatur\u00eb, njeriu, aq m\u00eb shum\u00eb krijuesi, \u00ebsht\u00eb rebel n\u00eb \u00e7do sistem e regjim, pasi k\u00ebrkon vazhdimisht ndryshim.<\/p>\n
\nJam njohur me Drit\u00ebroin kur isha 21 vje\u00e7e. Sigurisht, deri n\u00eb at\u00eb mosh\u00eb kisha edhe un\u00eb \u00ebndrrat e mia. B\u00ebja hartime t\u00eb bukura, tregime, lexoja shum\u00eb dhe \u00ebnd\u00ebrroja t\u00eb shkruaja nj\u00eb novel\u00eb, dram\u00eb \u2013 dashurie, madje e kisha filluar duke marr\u00eb personazhe real\u00eb t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme, por ajo mbeti pa u p\u00ebrfunduar. Ngaq\u00eb lexoja veprat e klasik\u00ebve, ndieja dob\u00ebsin\u00eb time dhe prandaj i lash\u00eb si \u00ebndrra n\u00eb sirtar\u00eb. Ju kushtova Drit\u00ebroit dhe familjes me koh\u00eb t\u00eb plot\u00eb. Nuk kam pasur ambicie, se e kuptoja q\u00eb duhet t\u00eb sakrifikoja dhe koh\u00ebn t\u2019ia kushtoja Drit\u00ebroit. Si gazetare, gjeja k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb e pun\u00ebs dhe kaq ishte.<\/p>\n
\nKemi pasur nj\u00eb let\u00ebrk\u00ebmbim t\u00eb shpesht\u00eb, dy-tre letra n\u00eb jav\u00eb. Qysh n\u00eb fillim u m\u00ebsuam t\u2019i rr\u00ebfeheshim nj\u00ebri-tjetrit dhe ky rr\u00ebfim vazhdoi gjat\u00eb nj\u00eb viti fejes\u00eb, duke hyr\u00eb deri n\u00eb imt\u00ebsit\u00eb m\u00eb t\u00eb vogla t\u00eb jet\u00ebs. E thash\u00eb edhe n\u00eb fillim t\u00eb bashk\u00ebbisedimit: ky \u00ebsht\u00eb sekreti i nj\u00eb dashurie jet\u00ebgjat\u00eb, q\u00eb nuk iu m\u00ebrzit\u00ebm nj\u00ebri-tjetrit, por, p\u00ebrkundrazi, e k\u00ebrkonim kudo ku ndodheshim. Un\u00eb nuk kam shkruar kurr\u00eb poezi. Poezin\u00eb e mir\u00eb e lexoja sa her\u00eb doja t\u00eb qet\u00ebsohesha, kur doja t\u00eb shkruaja a t\u00eb hidhja n\u00eb let\u00ebr di\u00e7ka, kur shkruaja artikuj, e lexoja poezin\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb g\u00ebzuar apo depresive. Poezia e v\u00ebrtet\u00eb, flas, \u00ebsht\u00eb dhunti e njer\u00ebzve t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, q\u00eb u b\u00ebhet m\u00ebnyr\u00eb jetese, si\u00e7 i ishte b\u00ebr\u00eb dhe Drit\u00ebroit.<\/p>\n
\nKur Drit\u00ebroi mbylli syt\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb familje ishim si n\u00eb jerm. Elona ishte si e \u00e7ak\u00ebrdisur, shum\u00eb impulsive dhe n\u00eb at\u00eb gjendje hynte e dilte n\u00eb dhom\u00ebn e gjumit, hapte kapak\u00ebt e bibliotek\u00ebs, ku Drit\u00ebroi dhe un\u00eb kishim v\u00ebn\u00eb dosjet e shumta, t\u00eb radhitura nj\u00ebra mbi tjetr\u00ebn. Un\u00eb nuk mbaja mend asgj\u00eb dhe u desh\u00ebn muaj p\u00ebr t\u00eb kujtuar. Isha b\u00ebr\u00eb si trung, q\u00eb m\u00eb merrnin p\u00ebr krahu dhe m\u00eb drejtonin n\u00ebp\u00ebr ceremonit\u00eb q\u00eb u b\u00ebn\u00eb p\u00ebr Drit\u00ebroin. Nuk kujtoja asgj\u00eb, dhe aq m\u00eb tep\u00ebr t\u00eb merresha me dosjet. Kishte vite q\u00eb i kishim stivosur, nd\u00ebrsa f\u00ebmij\u00ebt kishin pasur gjithnj\u00eb kureshtje p\u00ebr dor\u00ebshkrimet.<\/p>\n
\nDor\u00ebshkrimet jan\u00eb t\u00eb ndryshme. Ato kan\u00eb vler\u00eb botimi ose vler\u00eb arkivore, prandaj mendojm\u00eb me f\u00ebmij\u00ebt, n\u00eb nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u2019i dor\u00ebzojm\u00eb n\u00eb Arkivin e Shtetit, n\u00eb k\u00ebndin q\u00eb do t\u00eb jet\u00eb p\u00ebr Drit\u00ebroin, si p\u00ebr \u00e7do personalitet tjet\u00ebr t\u00eb historis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Eni, t\u00eb fal\u00ebnderoj p\u00ebr bashk\u00ebbisedimin, megjith\u00ebse ka qen\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr mua t\u00eb p\u00ebrqendrohem dhe t\u2019u p\u00ebrgjigjem pyetjeve t\u00eb tua.<\/p>\n