{"id":71601,"date":"2019-02-28T15:28:21","date_gmt":"2019-02-28T14:28:21","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=71601"},"modified":"2019-02-28T15:28:21","modified_gmt":"2019-02-28T14:28:21","slug":"sonda-nxjerr-bakterin-e-cuditshem-nga-planeti-i-kuq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/sonda-nxjerr-bakterin-e-cuditshem-nga-planeti-i-kuq\/","title":{"rendered":"Sonda nxjerr bakterin e \u00e7uditsh\u00ebm nga Planeti i Kuq"},"content":{"rendered":"<p>Mjedisi m\u00eb i ngjash\u00ebm me Tok\u00ebn n\u00eb mars \u00ebsht\u00eb shkret\u00ebtira e Atacamas t\u00eb Kilit, dhe zbulimi fantastik \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nga sonda robotike Zo\u00eb e cila ka nxjerr\u00eb disa baktere t\u00eb \u00e7uditshme nga r\u00ebra, disa prej t\u00eb cilave jan\u00eb t\u00eb panjohura p\u00ebr shkenc\u00ebn. Sipas studiuesve ka r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb prania e secil\u00ebs shenj\u00eb jete n\u00eb Mars dhe n\u00ebse ka t\u00eb tilla ato duhet me siguri t\u00eb ndodhen n\u00ebn sip\u00ebrfaqen e Tok\u00ebs sepse vet\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb mund t\u2019i rezistojn\u00eb kushteve atmosferike. Rrezatimi i lart\u00eb, temperatura e ul\u00ebt dhe mungesa e ujit e b\u00ebjn\u00eb jet\u00ebn t\u00eb pamundur mund t\u00eb zhdukin plot\u00ebsisht \u00e7do mund\u00ebsi jete n\u00eb planetin e kuq. Shkenc\u00ebtar\u00ebt pohojn\u00eb se dikur planeti ka pasur sasi t\u00eb duhura t\u00eb ujit por s\u00eb fundmi sip\u00ebrfaqja \u00ebsht\u00eb tejet e that\u00eb dhe ka vet\u00ebm disa shtresa akulli n\u00eb sip\u00ebrfaqe megjithat\u00eb nuk p\u00ebrjashtohet mund\u00ebsia q\u00eb n\u00eb thell\u00ebsi n\u00ebn sip\u00ebrfaqet e akullit t\u00eb rrjedh\u00eb uji. N\u00ebse \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu, kjo e b\u00ebn m\u00eb t\u00eb mundsh\u00ebm perspektiv\u00ebn e jet\u00ebs n\u00eb Planetin e Kuq.<\/p>\n<p>Shkret\u00ebtira e zbuluar \u00ebsht\u00eb aq e that\u00eb sa nuk mund t\u00eb bjer\u00eb shi p\u00ebr dekada apo shekuj n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb, gj\u00eb q\u00eb e b\u00ebn tep\u00ebr t\u00eb pamundur lindjen e jet\u00ebs n\u00eb t\u00eb. Por vitin e kaluar, p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, disa mikrobe t\u00eb gjalla u gjet\u00ebn n\u00eb sip\u00ebrfaqen e k\u00ebsaj shkret\u00ebtire. Sip\u00ebrfaqja e Marsit, do t\u00eb ishte shum\u00eb m\u00eb e ashp\u00ebr sesa sip\u00ebrfaqja e shkret\u00ebtir\u00ebs Atacama. Por kur Zo\u00eb g\u00ebrmoi dhe mori mostrat n\u00eb nj\u00eb thell\u00ebsi prej 80 centimetrash, ajo gjeti mikrobe n\u00ebn sip\u00ebrfaqe q\u00eb tregojn\u00eb, se mund t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb planet t\u00eb lindi jeta.<\/p>\n<p>&#8220;Kjo \u00ebsht\u00eb shum\u00eb emocionuese sepse tregon se sip\u00ebrfaqja n\u00ebntok\u00ebsore e Atacama p\u00ebrmban mikrobe shum\u00eb t\u00eb specializuara q\u00eb mund t\u00eb lul\u00ebzojn\u00eb n\u00eb tokat e kripura alkaline t\u00eb Marsit.<\/p>\n<p>Ekipi mori mbi 90 mostra t\u00eb sedimenteve, t\u00eb dyja n\u00ebp\u00ebrmjet robotit, dhe gjeti se kolonizimi mikrobik ishte i pandjesh\u00ebm. Dhe ato zona q\u00eb nuk ishin \u201cpushtuar\u201d nga mikrobet ishin m\u00eb ekstreme n\u00eb kushtet e tyre. Analiza e sedimentit tregoi se ajo ishte formuar shum\u00eb koh\u00eb m\u00eb par\u00eb, kur uji ishte i bollsh\u00ebm, por nuk kishte marr\u00eb uj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. Tokat marsiane jan\u00eb ndoshta shum\u00eb t\u00eb ngjashme me k\u00ebt\u00eb n\u00eb shum\u00eb vende edhe pse ndoshta jo t\u00eb gjitha. Dhe ekipi mbetet me shpres\u00ebn se ka ende rajone t\u00eb banueshme n\u00eb k\u00ebt\u00eb planet edhe pse mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb pakta dhe larg mes tyre. Kolonizimi bakterial i baktereve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tregues i stresit ekstrem mjedisor n\u00eb k\u00ebt\u00eb planet. Gjithsesi gjetja e baktereve marsiane, n\u00ebse ka, do t\u00eb jet\u00eb ende nj\u00eb sfid\u00eb, por hulumtimi tregon se nuk \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht e pamundur. Hapi i radh\u00ebs dhe ambicia e shkenc\u00ebtar\u00ebve \u00ebsht\u00eb t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb edhe m\u00eb n\u00eb thell\u00ebsi t\u00eb k\u00ebtij planeti deri n\u00eb 2 m dhe p\u00ebr t\u00eb arritur k\u00ebt\u00eb duhet t\u00eb specializohen sondat robotike. Ata po mendojn\u00eb gjithashtu se ku do b\u00ebhen shpimet e radh\u00ebs n\u00eb Mars.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mjedisi m\u00eb i ngjash\u00ebm me Tok\u00ebn n\u00eb mars \u00ebsht\u00eb shkret\u00ebtira e Atacamas t\u00eb Kilit, dhe zbulimi fantastik \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nga sonda robotike Zo\u00eb e cila ka nxjerr\u00eb disa baktere t\u00eb \u00e7uditshme nga r\u00ebra, disa prej t\u00eb cilave jan\u00eb t\u00eb panjohura p\u00ebr shkenc\u00ebn. Sipas studiuesve ka r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb prania e secil\u00ebs shenj\u00eb jete n\u00eb Mars [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,206],"tags":[],"class_list":{"0":"post-71601","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-aktualitet","7":"category-shkence"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71601","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=71601"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71601\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=71601"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=71601"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=71601"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}