{"id":72055,"date":"2019-03-03T12:50:37","date_gmt":"2019-03-03T11:50:37","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=72055"},"modified":"2019-03-03T12:50:37","modified_gmt":"2019-03-03T11:50:37","slug":"der-spiegel-protesta-ne-pranvere-ne-ballkanin-perendimor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/der-spiegel-protesta-ne-pranvere-ne-ballkanin-perendimor\/","title":{"rendered":"Der Spiegel: Protesta n\u00eb pranver\u00eb n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor"},"content":{"rendered":"<p><em>P<\/em><em>restigjiozja gjermane \u201cDer Spiegel\u201d i ka kushtuar nj\u00eb shkrim protestave n\u00eb Ballkan, duke nisur nga Bosnja, Serbia, Shqip\u00ebria e deri n\u00eb Malin e Zi.<\/em><\/p>\n<p><strong>SHKRIMI<\/strong><br \/>\n\u201cNe jemi shteti!\u201d: N\u00eb vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor, njer\u00ebzit e pak\u00ebnaqur dalin n\u00eb rrug\u00eb kund\u00ebr qeverive t\u00eb tyre t\u00eb korruptuara dhe autoritare. BE nuk shikohet m\u00eb si shpres\u00eb p\u00ebr t\u00eb pak\u00ebnaqurit \u2013 pse jo?<\/p>\n<p>Ekzistojn\u00eb dhjet\u00ebra mij\u00ebra pjes\u00ebmarr\u00ebs \u00e7do fundjav\u00eb. Punonj\u00ebs t\u00eb thjesht\u00eb, sip\u00ebrmarr\u00ebs t\u00eb vegj\u00ebl dhe intelektual\u00eb, student\u00eb, akademik\u00eb dhe pensionist\u00eb. L\u00ebvizjet e tyre quhen \u201cDrejt\u00ebsia p\u00ebr Davidin\u201d, \u201cNj\u00eb n\u00eb pes\u00eb milion\u00eb\u201d ose \u201cResist!\u201d. Kur ata dalin n\u00eb rrug\u00eb, ata b\u00ebrtasin: \u201cHajdut\u00ebt!\u201d, \u201cDor\u00ebheqje!\u201d ose \u201cNe jemi shteti!\u201d<\/p>\n<p>\u201cAktivist\u00ebt n\u00eb rrjetet sociale e quajn\u00eb at\u00eb\u201d BalkanSpring \u201c: Protesta n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor: N\u00eb Serbi, Republika Srpska Boshnjake, Mali i Zi dhe Shqip\u00ebria po demonstrojn\u00eb vazhdimisht qytetar\u00eb t\u00eb pak\u00ebnaqur kund\u00ebr sunduesve t\u00eb tyre t\u00eb korruptuar dhe autoritar\u00eb. Kryesisht t\u00eb shtunave, disa p\u00ebr disa jav\u00eb, disa madje edhe p\u00ebr muaj.<\/p>\n<p>Secili rast u shkaktua nga raste individuale q\u00eb fillimisht ofenduan nj\u00eb publik t\u00eb vog\u00ebl, por shpejt u shnd\u00ebrruan n\u00eb nj\u00eb zem\u00ebrim t\u00eb gjer\u00eb dhe t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm \u2013 n\u00eb lidhje me klientelizmin, korrupsionin dhe krimin e organizuar n\u00eb nivel qeveritar dhe nj\u00eb jet\u00eb me munges\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb perspektivave.<\/p>\n<p>N\u00eb Banja Luka, kryeqyteti i Republika Srpska n\u00eb shtetin e Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00ebs, u krijua l\u00ebvizja e t\u00eb drejtave civile \u201cDrejt\u00ebsi p\u00ebr Davidin\u201d n\u00eb prill 2018 pas vdekjes s\u00eb pashpjegueshme t\u00eb nj\u00eb 21-vje\u00e7ari. P\u00ebr muaj, ajo mobilizoi dhjet\u00ebra mij\u00ebra njer\u00ebz p\u00ebr t\u00eb protestuar kund\u00ebr regjimit t\u00eb korruptuar, represiv t\u00eb nacionalistit serb boshnjak Milorad Dodik.<\/p>\n<p>N\u00eb qytetin jo-serb t\u00eb Krushevcit n\u00eb n\u00ebntor 2018, politikani i opozit\u00ebs Borko Stefanovi\u00e7 u rrah brutalisht dhe u plagos r\u00ebnd\u00eb. Q\u00eb at\u00ebher\u00eb, dhjet\u00ebra mij\u00ebra njer\u00ebz kan\u00eb demonstruar kund\u00ebr regjimit autoritar t\u00eb presidentit Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7 \u00e7do t\u00eb shtun\u00eb n\u00eb Serbi, n\u00ebn sloganin \u201cNj\u00eb n\u00eb pes\u00eb milion\u00eb\u201d n\u00eb mbar\u00eb vendin.<\/p>\n<p>N\u00eb Shqip\u00ebri, nd\u00ebr t\u00eb tjera, n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit t\u00eb kaluar, student\u00ebt filluan t\u00eb demonstronin kund\u00ebr taksave t\u00eb shkollimit dhe kushteve t\u00eb mjerueshme t\u00eb jetes\u00ebs. Nd\u00ebrkoh\u00eb, protestat jan\u00eb drejtuar n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi kund\u00ebr qeveris\u00eb socialiste t\u00eb kryeministrit Edi Rama dhe kund\u00ebr lidhjeve t\u00eb dyshuara me krimin e organizuar.<\/p>\n<p>N\u00eb Malin e Zi n\u00eb janar, nj\u00eb biznesmen publikoi nj\u00eb video n\u00eb lidhje me pagimin e ryshfetit prej 100,000 eurosh p\u00ebr partin\u00eb e presidentit Milo Gjukanovi\u00e7. Ai dhe familja e tij kan\u00eb qeverisur vendin p\u00ebr gati 30 vjet duke p\u00ebrdorur metoda t\u00eb ngjashme me mafien. \u00c7\u00ebshtja \u201czarf\u201d ka provokuar n\u00eb vend protestat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb rrug\u00eb me vite, motoja e tyre: \u201crezistojn\u00eb!\u201d<\/p>\n<p>N\u00eb vitet e fundit, rajoni i Ballkanit Per\u00ebndimor ka p\u00ebrjetuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur l\u00ebvizjet individuale t\u00eb protestave si \u201cPranvera Boshnjake 2014\u201d ose \u201cRevolucioni Colorful\u201d n\u00eb Maqedoni n\u00eb vitin 2016. Aktualisht \u00ebsht\u00eb e dukshme q\u00eb njer\u00ebzit n\u00eb rajon po dalin n\u00eb rrug\u00eb pothuajse kudo.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb shum\u00eb vite, ka nj\u00eb moment n\u00eb rajon, ku gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz nuk duan t\u00eb mbyllin syt\u00eb tek makinacionet e klikave n\u00eb pushtet\u201d, \u2013 thot\u00eb politologu dhe eksperti i Ballkanit Per\u00ebndimor Vedran Dzihic nga Universiteti i Vjen\u00ebs p\u00ebr DER SPIEGEL.<\/p>\n<p>Rajoni ndryshon midis eksodit dhe rebelimit<\/p>\n<p>Ende \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb parashikohet n\u00ebse protestat do t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb ndryshime, tha Dzhi\u00e7. Sidoqoft\u00eb, elementi ky\u00e7 \u00ebsht\u00eb d\u00ebshira e qytetar\u00ebve p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb demokraci dhe vendosm\u00ebria e tyre p\u00ebr t\u00eb mos u frik\u00ebsuar, thot\u00eb Dzhi\u00e7.<\/p>\n<p>Dy dekada pas p\u00ebrfundimit t\u00eb luft\u00ebrave n\u00eb Jugosllavi, rajoni luhatet midis eksodit dhe rebelimit. Nga zhg\u00ebnjimi p\u00ebr munges\u00ebn e perspektivave, dhjet\u00ebra mij\u00ebra njer\u00ebz nga Ballkani Per\u00ebndimor migrojn\u00eb \u00e7do vit. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, ata q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi po b\u00ebhen gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb pak\u00ebnaqur me kujdesin sh\u00ebndet\u00ebsor katastrofik dhe emergjencat arsimore, infrastruktur\u00ebn e dob\u00ebt publike dhe problemet mjedisore.<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse konsiderohet si nj\u00eb far\u00eb shprese, Bashkimi Europian ka humbur reputacionin e tij n\u00eb terren, sepse, n\u00eb syt\u00eb e shum\u00eb njer\u00ebzve, mb\u00ebshtetet shum\u00eb tek udh\u00ebheq\u00ebsit autoritar\u00eb si partner\u00eb politik\u00eb. Edhe politikan\u00ebt e BE po shkaktojn\u00eb zem\u00ebrim: Pasi partit\u00eb e opozit\u00ebs n\u00eb Serbi, Mal t\u00eb Zi dhe Shqip\u00ebri deklaruan nj\u00eb bojkot parlamentar, Brukseli nuk u mendua gjat\u00eb dhe e preu shkurt me frazat lapidar se vet\u00ebm parlamenti mund t\u00eb ishte skena e nj\u00eb dialogu politik dhe se opozita duhet t\u00eb kthehej atje. Bojkoti \u00ebsht\u00eb i kuptuesh\u00ebm, thot\u00eb shkenc\u00ebtari politik Dzhi\u00e7. \u201cKultura e informalitetit autoritar zvog\u00eblon parlamentet n\u00eb skena t\u00eb demokracive false t\u00eb rajonit\u201d.<\/p>\n<p>Nj\u00eb diplomat evropian i rangut t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Beograd, i cili d\u00ebshiron t\u00eb mbetet anonim, ka nj\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb ashp\u00ebr kund\u00ebr SPIEGEL-it me BE-n\u00eb: \u201cNe jemi d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb d\u00ebshtimit t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb BE-s\u00eb p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor\u201d. N\u00eb Komisionin e Europian n\u00eb Bruksel koherenca dhe mbik\u00ebqyrja duket se kan\u00eb d\u00ebshtuar. Nj\u00eb shprehje e k\u00ebsaj \u00ebsht\u00eb se protestat masive n\u00eb rajon thjesht nuk arrihen t\u00eb kuptohen\u201d. Ndoshta kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse demonstratave u mungon plot\u00ebsisht nj\u00eb simbol q\u00eb shihej shpesh her\u00eb m\u00eb par\u00eb: flamuri evropian.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prestigjiozja gjermane \u201cDer Spiegel\u201d i ka kushtuar nj\u00eb shkrim protestave n\u00eb Ballkan, duke nisur nga Bosnja, Serbia, Shqip\u00ebria e deri n\u00eb Malin e Zi. SHKRIMI \u201cNe jemi shteti!\u201d: N\u00eb vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor, njer\u00ebzit e pak\u00ebnaqur dalin n\u00eb rrug\u00eb kund\u00ebr qeverive t\u00eb tyre t\u00eb korruptuara dhe autoritare. BE nuk shikohet m\u00eb si shpres\u00eb p\u00ebr t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-72055","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-aktualitet","7":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72055","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=72055"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72055\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=72055"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=72055"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=72055"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}