{"id":78605,"date":"2019-04-12T11:27:36","date_gmt":"2019-04-12T09:27:36","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=78605"},"modified":"2019-04-12T11:27:36","modified_gmt":"2019-04-12T09:27:36","slug":"simboli-i-eksodit-nena-me-foshnjen-ne-gji-dhe-20-vite-me-pas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/simboli-i-eksodit-nena-me-foshnjen-ne-gji-dhe-20-vite-me-pas\/","title":{"rendered":"Simboli i eksodit\/ N\u00ebna me foshnjen n\u00eb gji dhe 20 vite m\u00eb pas"},"content":{"rendered":"<p>Fotografia e n\u00ebn\u00ebs nga Kosova, me foshnjen n\u00eb duar, e shkrepur n\u00eb vitin 1999 zuri vend n\u00eb mediat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha bot\u00ebrore. N\u00ebna me vajz\u00ebn \u201ce vdekur\u201d u shnd\u00ebrruan n\u00eb simbol t\u00eb luft\u00ebs dhe sakrific\u00ebs.<\/p>\n<p>Ivaj\u00eb, Ka\u00e7anik, 3 shtator 1998. Lufta n\u00eb Kosov\u00eb kishte marr\u00eb p\u00ebrmasa t\u00eb jasht\u00ebzakonshme. Nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e burrave ishte bashkuar me Ushtrin\u00eb \u00c7lirimtare t\u00eb Kosov\u00ebs, duke l\u00ebn\u00eb bashk\u00ebshortet e tyre me t\u00eb moshuarit dhe f\u00ebmij\u00ebt. Nd\u00ebr to ishte dhe Sherife Luta, 22 vje\u00e7, shtatz\u00ebn\u00eb, pak para lindjes.<\/p>\n<p>\u201cKisha lindje shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb. Sh\u00ebndeti i lig nuk ishte e vetmja gj\u00eb q\u00eb m\u00eb shqet\u00ebsonte. Edhe pse mjek\u00ebt m\u00eb kishin th\u00ebn\u00eb t\u00eb shkoja p\u00ebr t\u00eb lindur n\u00eb Prishtin\u00eb, ata (ushtar\u00ebt serb\u00eb) nuk ma lejuan. Vajz\u00ebn time, Bes\u00ebn, e linda n\u00eb maternitetin e Ferizajt\u201d, tregon Sherifja p\u00ebr Deutsche Wellen.<\/p>\n<p>Ritregimi i t\u00eb kaluar\u00ebs e mbush me emocione t\u00eb trazuara Sherifen, sot n\u00ebn\u00eb e tre f\u00ebmij\u00ebve: nj\u00eb vajze dhe dy djemve. Rr\u00ebfimin p\u00ebr periudh\u00ebn dramatike t\u00eb 20 viteve m\u00eb par\u00eb e nis nga e bija, e cila i p\u00ebrket gjenerat\u00ebs s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve kosovar\u00eb t\u00eb lindur n\u00eb kushte lufte. Por sfida nuk ishte vet\u00ebm lindja.<\/p>\n<p><strong>Ikja me beben n\u00eb gji<\/strong><br \/>\nIvaj\u00eb, Ka\u00e7anik, 8 mars 1999. Kur Besa ishte vet\u00ebm 6 muajshe, Sherifes iu desh t\u00eb linte sht\u00ebpin\u00eb e t\u00eb kap\u00ebrcente malet, p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar nga forcat serbe q\u00eb po afroheshin gjithnj\u00eb e m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb fshat. Me familjen e t\u00eb shoqit dhe familjen e saj ajo nis rrug\u00ebtimin drejt Maqedonis\u00eb, shtet kufitar me Ka\u00e7anikun. Nuk kishte koh\u00eb t\u00eb merrte rrobat me vete. N\u00eb furr\u00eb la buk\u00ebn q\u00eb po piqte p\u00ebr familjen, mori vajz\u00ebn dhe dol\u00ebn nxitimthi.<\/p>\n<p>V\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e s\u00eb kaluar\u00ebs sot duken si nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr e keqe p\u00ebr familjen Luta, e cila pas luft\u00ebs ka nd\u00ebrtuar nj\u00eb sht\u00ebpi t\u00eb re n\u00eb Ka\u00e7anik t\u00eb vjet\u00ebr. Besa vijon studimet n\u00eb vitin e dyt\u00eb n\u00eb deg\u00ebn \u201cShkencat Politike\u201d n\u00eb Ferizaj. \u201cK\u00ebto histori i kam d\u00ebgjuar nga n\u00ebna ime. Duke u rritur, kam nisur t\u00eb kuptoj realitetin dhe sfidat e saj, babait tim dhe t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebve. T\u00eb nj\u00ebjtat v\u00ebshtir\u00ebsi dhe sfida kan\u00eb kaluar edhe shok\u00ebt dhe shoqet e gjenerat\u00ebs time. Shpeshher\u00eb bisedojm\u00eb dhe i rr\u00ebfejm\u00eb nj\u00ebri-tjetrit k\u00ebto histori. Ato jan\u00eb aq t\u00eb ngjashme dhe aq t\u00eb ndryshme nj\u00ebkoh\u00ebsisht nga nj\u00ebra-tjetra\u201d \u2013 i thot\u00eb Besa Luta DW-s\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Fotografia q\u00eb shkroi historin\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Sherife Luta nuk di ta thot\u00eb me sakt\u00ebsi dat\u00ebn, se kur u shkrep fotografia q\u00eb e shnd\u00ebrroi at\u00eb dhe t\u00eb bij\u00ebn, Bes\u00ebn, n\u00eb simbolin e eksodit t\u00eb refugjat\u00ebve kosovar\u00eb t\u00eb luft\u00ebs q\u00eb u strehuan n\u00eb Maqedoni. \u201cNuk e mbaj mend n\u00ebse ka qen\u00eb data 3 apo 4 prill i vitit 1999. Por momentin e shkrepjes s\u00eb fotografis\u00eb e kam t\u00eb fresk\u00ebt si sot. At\u00eb dit\u00eb kishte shum\u00eb kameraman\u00eb dhe fotograf\u00eb. Madje me k\u00ebrkuan q\u00eb edhe t\u00eb jepja intervist\u00eb, por nuk pranova. Isha shum\u00eb e lodhur\u201d, rr\u00ebfen Sherifja, asokohe 22 vje\u00e7.<\/p>\n<p>Deri n\u00eb vitin 2000 ajo dhe familja e saj nuk e kan\u00eb ditur ekzistenc\u00ebn e fotografis\u00eb. Ishte bashk\u00ebshorti i saj, Mirvati, i cili sheh n\u00eb nj\u00eb reklam\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb t\u00eb Prishtin\u00ebs fotografin\u00eb e gruas dhe vajz\u00ebs s\u00eb tij. Me kalimin e viteve, ata nis\u00ebn t\u00eb kuptonin r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e madhe t\u00eb fotografis\u00eb dhe kopertin\u00ebs s\u00eb revist\u00ebs s\u00eb famshme bot\u00ebrore \u201cTIME\u201d, e cila kishte vler\u00ebsuar q\u00eb rrug\u00ebtimin e kosovar\u00ebve q\u00eb i iknin forcave militare serbe ta rr\u00ebfente n\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtij \u00e7asti. Von\u00eb kuptuan q\u00eb n\u00ebn\u00eb e bij\u00eb ishin tashm\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e historis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs. \u201cAjo fotografi \u00ebsht\u00eb gjith\u00e7ka. Tregon sakrific\u00ebn e jasht\u00ebzakonshme t\u00eb n\u00ebn\u00ebs time, q\u00eb m\u00eb mbajti n\u00eb gji me jav\u00eb t\u00eb t\u00ebra duke ecur maleve. Ajo \u00ebsht\u00eb simbol i sakrific\u00ebs s\u00eb gjith\u00eb popullit ton\u00eb\u201d, thot\u00eb Besa Luta.<\/p>\n<p>Por fotografia kapi vet\u00ebm nj\u00eb prej \u00e7asteve t\u00eb v\u00ebshtira t\u00eb vuajtjeve t\u00eb Sherifes, e cila me foshnj\u00ebn 6 muajshe nisi luft\u00ebn e saj p\u00ebr mbijetes\u00eb, q\u00eb nga 8 marsi e deri n\u00eb jav\u00ebn e par\u00eb t\u00eb prillit. \u201cN\u00eb nj\u00eb moment, kur ishim t\u00eb strehuar n\u00eb nj\u00eb sht\u00ebpi me 300 refugjat\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, Besa nuk po qante m\u00eb. Ajo kish ngrir\u00eb nga i ftohti dhe nuk kishte \u00e7far\u00eb t\u00eb pinte. U tremb\u00ebm shum\u00eb. N\u00eb ato momente, kunata ime e merr vajz\u00ebn dhe e fut n\u00eb furr\u00ebn p\u00ebr pjekjen e buk\u00ebs, q\u00eb t\u00eb shkrinte. N\u00eb fakt, t\u00eb gjith\u00eb mendonim se ka vdekur. Mund t\u00eb ken\u00eb kaluar 10 minuta, kur befas Besa nisi t\u00eb qaj\u00eb. E nxor\u00ebm nga furra dhe i hodh\u00ebm sip\u00ebr nj\u00eb batanije \u2013 t\u00eb cil\u00ebn e ruaj ende si kujtim. Duartrokitjet e njer\u00ebzve nuk kishin fund\u201d, tregon mes emocioneve Sherife Luta.<\/p>\n<p><strong>20 vite m\u00eb pas\u2026<\/strong><br \/>\nN\u00ebse lindjen dhe f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb i ka d\u00ebgjuar si histori t\u00eb rr\u00ebfyera nga e \u00ebma, sot Besa jeton rinin\u00eb e saj n\u00eb nj\u00eb Kosov\u00eb t\u00eb lir\u00eb. \u201cKosova sot ka shum\u00eb probleme, por m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb se tashm\u00eb ajo \u00ebsht\u00eb e pavarur dhe shpresoj q\u00eb gj\u00ebrat q\u00eb aktualisht nuk funksionojn\u00eb, t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohen me kalimin e koh\u00ebs\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb ardhmen ka shum\u00eb plane, e plani i par\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb kryej\u00eb studimet master. Besa nuk interesohet shum\u00eb p\u00ebr politik\u00ebn n\u00eb Kosov\u00eb. \u201cKur jemi n\u00eb fakultet, miqt\u00eb e mi flasin n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb koh\u00ebs p\u00ebr politik\u00ebn. Vet\u00ebm i d\u00ebgjoj dhe kam preferuar t\u00eb mos p\u00ebrfshihem asnj\u00ebher\u00eb n\u00eb debate t\u00eb tilla\u201d, tregon duke buz\u00ebqeshur. Ajo nuk e ka menduar asnj\u00ebher\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb nj\u00eb jet\u00eb jasht\u00eb Kosov\u00ebs. \u201cKam shum\u00eb d\u00ebshir\u00eb t\u00eb udh\u00ebtoj dhe t\u00eb vizitoj vende t\u00eb tjera t\u00eb bot\u00ebs, por jet\u00ebn dhe t\u00eb ardhmen time i shoh k\u00ebtu\u201d. Ajo do t\u00eb jetoj\u00eb e qet\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, vendin t\u00eb cilin e do aq shum\u00eb dhe q\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb rast\u00ebsishme e p\u00ebrfaq\u00ebson gjithmon\u00eb \u2013 s\u00eb bashku me t\u00eb \u00ebm\u00ebn. \/DW\/<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fotografia e n\u00ebn\u00ebs nga Kosova, me foshnjen n\u00eb duar, e shkrepur n\u00eb vitin 1999 zuri vend n\u00eb mediat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha bot\u00ebrore. N\u00ebna me vajz\u00ebn \u201ce vdekur\u201d u shnd\u00ebrruan n\u00eb simbol t\u00eb luft\u00ebs dhe sakrific\u00ebs. Ivaj\u00eb, Ka\u00e7anik, 3 shtator 1998. Lufta n\u00eb Kosov\u00eb kishte marr\u00eb p\u00ebrmasa t\u00eb jasht\u00ebzakonshme. Nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e burrave ishte [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":78606,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,231,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-78605","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-lajme","9":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78605","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=78605"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78605\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/78606"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=78605"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=78605"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=78605"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}