{"id":79242,"date":"2019-04-15T19:40:31","date_gmt":"2019-04-15T17:40:31","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=79242"},"modified":"2019-04-15T13:34:46","modified_gmt":"2019-04-15T11:34:46","slug":"si-do-te-ishte-jeta-jone-pa-plastike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/si-do-te-ishte-jeta-jone-pa-plastike\/","title":{"rendered":"Si do t\u00eb ishte jeta jon\u00eb pa plastik\u00eb?"},"content":{"rendered":"<p>Shpikjet revolucionare tani po mbushin oqeanet tona dhe po vrasin mij\u00ebra balena, zogj, breshka&#8230; Sa plastik\u00eb kemi ne rreth nesh?<\/p>\n<p>A do t\u00eb jet\u00eb jeta jon\u00eb m\u00eb pak komode pa t\u00eb? Sa lloje t\u00eb kafsh\u00ebve mund t\u00eb kursenim duke hequr qafe mbeturinat plastike?<\/p>\n<p>Qesja plastike n\u00eb fakt \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrpunuar kimikisht me gaz natyror ose vaj. Mund ta heq\u00ebsh, ose ta djeg\u00ebsh, ose ta hedh\u00ebsh at\u00eb kur t\u00eb p\u00ebrfundosh me t\u00eb. Por nuk do t\u00eb dekompozohet p\u00ebrkundrazi do t\u00eb mbetet gjithmon\u00eb ashtu si \u00ebsht\u00eb.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga viti 1950 kemi krijuar 6.3 miliard\u00eb ton\u00eb plastike. 9% e tij kemi ricikluar, nj\u00eb tjet\u00ebr 12% &#8211; e djegur. Kjo na l\u00eb me 4.9 miliard\u00eb ton\u00eb mbeturina plastike.<\/p>\n<p>Plastika p\u00ebrb\u00ebn rreth 10 p\u00ebr qind t\u00eb totalit t\u00eb mbetjeve q\u00eb prodhojm\u00eb. N\u00ebse mund ta mblidhnim t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb nj\u00eb vend, ky mal plastik do t\u00eb ishte m\u00eb i madh se mali i Everestit.Plastika p\u00ebrb\u00ebn rreth 90 p\u00ebr qind t\u00eb t\u00eb gjitha plehrave q\u00eb ekzistojn\u00eb n\u00eb sip\u00ebrfaqen e oqeanit, me rreth 46,000 cop\u00eb plastike p\u00ebr milje katrore. 160,000 qese plastike p\u00ebrdoren n\u00eb bot\u00eb \u00e7do sekond\u00eb. \u00c7do vit prodhohen \u00e7anta prej 5 trilion\u00eb plastike. 500 milion\u00eb qese plastike p\u00ebrdoren vet\u00ebm n\u00eb Shtetet e Bashkuara \u00e7do vit. N\u00ebse prodhimi plastik vazhdon me norm\u00ebn e tanishme, ndotja plastike do t\u00eb tejkaloj\u00eb pesh\u00ebn e peshkut n\u00eb dete dhe oqeane.<\/p>\n<p>Plastika do t\u00eb filloj\u00eb t\u00eb degradoj\u00eb vet\u00ebm pas 700 vjet\u00ebsh dhe do t\u00eb degradoj\u00eb plot\u00ebsisht n\u00eb 1000 vjet, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se t\u00eb gjitha plastikat e prodhuara nga njer\u00ebzit duhet t\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb degradojn\u00eb.<\/p>\n<p>\u00c7anta plastike prodhohen duke p\u00ebrdorur naft\u00eb, gaz natyror dhe kimikate t\u00eb tjera. Prodhimi i saj \u00ebsht\u00eb toksik p\u00ebr mjedisin. N\u00eb zon\u00ebn e Los Anxhelosit, 10 ton\u00eb metrik\u00eb plastike jan\u00eb transportuar n\u00eb Oqeanin Paq\u00ebsor n\u00eb baza ditore. Shum\u00eb nga k\u00ebto mbeturina mbarojn\u00eb n\u00eb det, duke vrar\u00eb kafsh\u00eb detare q\u00eb ngat\u00ebrrojn\u00eb k\u00ebt\u00eb sintetik\u00eb t\u00eb patretshme me ushqimin. N\u00ebse do t\u00eb eliminonim plastik\u00ebn nga jeta jon\u00eb ne do t\u00eb shp\u00ebtonim qindra specie detare nga ngat\u00ebrrimi dhe g\u00eblltitja e plastik\u00ebs.<\/p>\n<p>Var\u00ebsia jon\u00eb nga plastika rritet m\u00eb keq me \u00e7do vit q\u00eb kalon.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga p\u00ebrfitimet kryesore t\u00eb paketimit plastike \u00ebsht\u00eb se ajo mban ushqim m\u00eb t\u00eb fresk\u00ebt. Pa k\u00ebt\u00eb metod\u00eb themelore t\u00eb ruajtjes s\u00eb ushqimit, shum\u00eb nga ushqimet tona do t\u00eb duhej t\u00eb rriteshin ose t\u00eb rriteshin n\u00eb vend, dhe shum\u00eb prej tyre do t\u00eb ishin n\u00eb dispozicion vet\u00ebm sezonale.<\/p>\n<p>Pa shpikjen e plastik\u00ebs, nuk do t\u00eb mund ta shihni k\u00ebt\u00eb video pa plastik\u00ebn e nevojshme p\u00ebr izolim elektrik, nuk do t\u00eb ket\u00eb qarqe t\u00eb lira p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar telefonin ose kompjuterin tuaj. Edhe elektronika e hershme n\u00eb vitet 1910 p\u00ebrdor plastik\u00eb nj\u00eb nga plastikat e para Bakelite. Plastika mund t\u00eb formohet n\u00eb forma m\u00eb t\u00eb vogla dhe m\u00eb t\u00eb ve\u00e7anta, sipas nevoj\u00ebs nga elektronika jon\u00eb.<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha p\u00ebrparimet q\u00eb kemi b\u00ebr\u00eb n\u00eb elektronik\u00eb t\u00eb p\u00ebrballueshme nuk do t\u00eb kishin ndodhur kurr\u00eb. Z\u00ebvend\u00ebsimi i plastik\u00ebs n\u00eb elektronik\u00ebn ton\u00eb me nj\u00eb substanc\u00eb tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb e mundur, por do t\u00eb ishte shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb duke pasur parasysh specifikimet e k\u00ebrkuara.<\/p>\n<p>Plastika \u00ebsht\u00eb jo p\u00ebrcjell\u00ebse, e cila \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr \u00e7far\u00ebdo substanca z\u00ebvend\u00ebsuese do t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb. Pra jeta jon\u00eb as q\u00eb mund t\u00eb mendohet pa pranin\u00eb e plastik\u00ebs por ne mund ta eleminojm\u00eb at\u00eb vet\u00ebm n\u00eb rastet kur p\u00ebrdorimi \u00ebsht\u00eb i tep\u00ebrt si p\u00ebrdorimi i qeseve plastike p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb pazarin p\u00ebr shembull. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast mund t\u00eb b\u00ebjm\u00eb nj\u00eb z\u00ebvend\u00ebsim me \u00e7anta prej cope.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shpikjet revolucionare tani po mbushin oqeanet tona dhe po vrasin mij\u00ebra balena, zogj, breshka&#8230; Sa plastik\u00eb kemi ne rreth nesh? A do t\u00eb jet\u00eb jeta jon\u00eb m\u00eb pak komode pa t\u00eb? Sa lloje t\u00eb kafsh\u00ebve mund t\u00eb kursenim duke hequr qafe mbeturinat plastike? Qesja plastike n\u00eb fakt \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrpunuar kimikisht me gaz natyror ose [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":79243,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,194],"tags":[],"class_list":{"0":"post-79242","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-lifestyle"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79242","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=79242"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79242\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/79243"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=79242"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=79242"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=79242"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}