{"id":79517,"date":"2019-04-16T20:40:15","date_gmt":"2019-04-16T18:40:15","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=79517"},"modified":"2019-04-16T17:47:03","modified_gmt":"2019-04-16T15:47:03","slug":"simbolika-e-feniksit-riperteritja-rilindja-dhe-shkaterrimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/simbolika-e-feniksit-riperteritja-rilindja-dhe-shkaterrimi\/","title":{"rendered":"Simbolika e Feniksit: Rip\u00ebrt\u00ebritja, rilindja dhe shkat\u00ebrrimi"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb mitologjin\u00eb e lasht\u00eb, simbolika i zogut madh\u00ebshtor Feniks, q\u00eb lidhet m\u00eb s\u00eb shpeshti me Diellin, vdes dhe ringjallet n\u00ebp\u00ebr kultura t\u00eb ndryshme, dhe gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs. Legjenda e lasht\u00eb, p\u00ebrshkruan pamjen e nj\u00eb zogu magjik t\u00eb ndritsh\u00ebm dhe vezullues, q\u00eb jeton qindra vjet para se t\u00eb vdes\u00eb, duke shp\u00ebrthyer n\u00eb flak\u00eb.<\/p>\n<p>Pastaj rilind nga hiri, p\u00ebr t\u00eb nisur nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb re dhe t\u00eb gjat\u00eb. Kaq e fuqishme \u00ebsht\u00eb kjo simbolik\u00eb, sa q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb motiv dhe imazh, q\u00eb sot p\u00ebrdoret shpesh n\u00eb kultur\u00ebn dhe folklorin popullor. Feniksi legjendar \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zog i madh, shum\u00eb i ngjash\u00ebm me nj\u00eb shqiponj\u00eb, ose nj\u00eb pallua. Ndonj\u00ebher\u00eb ai do t\u00eb rrethohet nga nj\u00eb ngjyr\u00eb e shk\u00eblqyeshme, e purpurt ose e verdh\u00eb, pasi ajo \u00ebsht\u00eb e lidhur me diellin dhe zjarrin n\u00eb rritje. Syt\u00eb e tij jan\u00eb blu dhe shk\u00eblqejn\u00eb si safiri. Ai nd\u00ebrton varrin ose folen\u00eb e vet, dhe e ndez at\u00eb me nj\u00eb rrahje t\u00eb vetme t\u00eb krah\u00ebve t\u00eb tij. Pas vdekjes ngrihet lavd\u00ebrish\u00ebm nga hiri dhe fluturon larg.<\/p>\n<p><strong>Zogu Feniks, simbolizon rip\u00ebrt\u00ebritjen dhe ringjalljen<\/strong><\/p>\n<p>Feniksi simbolizon rip\u00ebrt\u00ebritjen dhe ringjalljen, dhe p\u00ebrfaq\u00ebson shum\u00eb tema si \u201cdielli, koha, perandoria, metapsikoza, shenjt\u00ebrimi, ringjallja, jeta n\u00eb parajs\u00ebn qiellore, Krishti, Maria, virgj\u00ebria, njeriu i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm\u201d.<\/p>\n<p>Tina Garnet shkruan n\u00eb librin e saj \u201cFeniksi n\u00eb mitologjin\u00eb egjiptiane, arabe dhe greke: \u201cKur ndjen q\u00eb po i afrohet fundi, ai nd\u00ebrton nj\u00eb fole me gjethet m\u00eb t\u00eb mira aromatike t\u00eb pyjeve, i v\u00eb asaj zjarrin dhe konsumohet nga flak\u00ebt. Nga grumbulli i hirit, rilind nj\u00eb Feniks i ri i fuqish\u00ebm.<\/p>\n<p>M\u00eb pas, mbi hirin e paraardh\u00ebsit nj\u00eb vez\u00eb pjell nj\u00eb vez\u00eb, e merr dhe fluturon me t\u00eb n\u00eb qytetin e Diellit, Heliopolis, ku e vendos vez\u00ebn n\u00eb altarin e Zotit Diell\u201d.\u201d<\/p>\n<p>Ka versione m\u00eb pak t\u00eb njohura t\u00eb mitit, n\u00eb t\u00eb cilat Feniksi vdes dhe thjesht dekompozohet p\u00ebrpara se t\u00eb rilind\u00eb. Grek\u00ebt e lasht\u00eb e quajt\u00ebn at\u00eb Feniks, por ai \u00ebsht\u00eb i lidhur me Benun egjiptian, Thunderbird-in e Amerik\u00ebs Lindore, Firebird-in e Rusis\u00eb, Fen Huangin kinez dhe japonezin H\u014d-\u014d. Besohet se grek\u00ebt i quajt\u00ebn Kananejt\u00eb, Fenikas, nj\u00eb term q\u00eb mund t\u00eb rrjedhi nga fjala greke \u2018Feniks\u201d, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb i kuq\u00ebrremt\u00eb. N\u00eb fakt, simbolika e Feniksit \u00ebsht\u00eb gjithashtu e lidhur ngusht\u00eb me Fenikasit.<\/p>\n<p><strong>Feniksi n\u00ebp\u00ebr koh\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Ndoshta shembulli m\u00eb i hersh\u00ebm i legjend\u00ebs, \u00ebsht\u00eb moti i egjiptian\u00ebve p\u00ebr Benu, nj\u00eb shpend q\u00eb \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e mitit t\u00eb krijimit t\u00eb tyre. Benu jetoi n\u00eb maj\u00eb t\u00eb shk\u00ebmbinjve t\u00eb Ben-Ben ose obelisk\u00ebve, dhe adhurohej nga njer\u00ebzit s\u00ebbashku me perendit\u00eb Osiris dhe Ra. Benu, shihet si nj\u00eb avatar i Osiris, nj\u00eb simbol i gjall\u00eb i hyjnis\u00eb. Zogu i diellit, shfaqet n\u00eb hamajlit\u00eb e lashta, si nj\u00eb simbol i rilindjes dhe pavdek\u00ebsis\u00eb, dhe lidhet me periudh\u00ebn e p\u00ebrmbytjeve t\u00eb Nilit, duke sjell\u00eb pasuri dhe pjellori t\u00eb re.<\/p>\n<p>Historiani grek Herodoti, shkroi se prift\u00ebrinjt\u00eb e Heliopolisit t\u00eb lasht\u00eb, e p\u00ebrshkruan zogun si t\u00eb gjall\u00eb p\u00ebr 500 vjet me rradh\u00eb, p\u00ebrpara se t\u00eb nd\u00ebrtonte dhe vinte flak\u00ebn foles\u00eb s\u00eb vet. Pastaj, pasardh\u00ebsit e zogut u ngrit\u00ebn nga hiri dhe \u00e7uan prift\u00ebrinjt\u00eb n\u00eb altarin e tempullit n\u00eb Heliopolis. N\u00eb Greqin\u00eb e lasht\u00eb, thuhet se zogu nuk hante fruta t\u00eb fresk\u00ebta, por vet\u00ebm fruta t\u00eb thata. Gjithashtu ai mblidhte kanell\u00eb p\u00ebr folen\u00eb e tij, n\u00eb p\u00ebrgatitje t\u00eb vdekjes n\u00eb zjarr. N\u00eb Azi, Feniksi mbret\u00ebron mbi t\u00eb gjith\u00eb zogjt\u00eb e tjer\u00eb, dhe \u00ebsht\u00eb simboli i perandorit kinez, i hijeshis\u00eb fem\u00ebrore, si dhe Dielli dhe jugu.<\/p>\n<p>Shikimi i Feniksit, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shenj\u00eb e mir\u00eb se nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs i men\u00e7ur \u00ebsht\u00eb ngjitur n\u00eb fron, dhe nj\u00eb epok\u00eb e re ka filluar. Ai ishte p\u00ebrfaq\u00ebsues i virtyteve kineze: mir\u00ebsis\u00eb, ndjenj\u00ebs s\u00eb detyr\u00ebs, dhe besueshm\u00ebris\u00eb. Pallatet dhe tempujt ruhen nga kafsh\u00ebt mbrojt\u00ebse prej qeramike, t\u00eb gjitha t\u00eb udh\u00ebhequra nga Feniksi.<\/p>\n<p><strong>Shkat\u00ebrrimi dhe Krijimi<\/strong><\/p>\n<p>Feniksi mitik gjendet n\u00eb shum\u00eb besime fetare, dhe n\u00ebnkupton p\u00ebrjet\u00ebsin\u00eb, shkat\u00ebrrimin, krijimin dhe fillimin e ri. P\u00ebr shkak t\u00eb temave t\u00eb vdekjes dhe ringjalljes, ai u adoptua si simbol n\u00eb Krishterimin e hersh\u00ebm, si nj\u00eb analogji e vdekjes s\u00eb Krishtit dhe ringjalljes s\u00eb tij 3 dit\u00eb m\u00eb von\u00eb. Imazhi u b\u00eb nj\u00eb simbol popullor n\u00eb varrezat e t\u00eb krishter\u00ebve t\u00eb hersh\u00ebm. Feniksi \u00ebsht\u00eb gjithashtu simbol i nj\u00eb zjarri kozmik, q\u00eb disa besojn\u00eb se e krijoi bot\u00ebn, t\u00eb cil\u00ebn do ta konsumoj\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb Feniks i rilindur<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb legjend\u00ebn hebraike, Fenksi njihet si Milkam \u2013 nj\u00eb zog besnik dhe i pavdeksh\u00ebm. Duke u kthyer n\u00eb Eden, ku Eva zot\u00ebronte moll\u00ebn e dijes, ajo i tundoi kafsh\u00ebt e kopshtit t\u00eb hanin frutat e ndaluar. Zogu Milkam nuk e pranoi ofert\u00ebn, dhe p\u00ebr besimin e treguar i`u dha nj\u00eb qytet ku do t\u00eb jetonte n\u00eb paqe pothuajse p\u00ebrjet\u00ebsisht, duke rilindur \u00e7do 1 mij\u00eb vjet, dhe duke qen\u00eb i imunizuar ndaj Engj\u00ebllit t\u00eb Vdekjes.<\/p>\n<p><strong>Simbol i alkimis\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Feniksi \u00ebsht\u00eb gjithashtu nj\u00eb simbol alkimik. Ai p\u00ebrfaq\u00ebson ndryshimet gjat\u00eb reaksioneve kimike, dhe ec\u00ebn p\u00ebrpapa n\u00ebp\u00ebrmjet ngjyrave, vetive t\u00eb materies, dhe ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me hapat e alkimis\u00eb n\u00eb b\u00ebrjen e Vepr\u00ebs s\u00eb Madhe, ose t\u00eb Gurit Filozofal. Shtesat moderne p\u00ebr k\u00ebt\u00eb mit n\u00eb kultur\u00ebn popullore, thon\u00eb se lot\u00ebt e Feniksit kan\u00eb fuqi t\u00eb m\u00ebdha sh\u00ebruese, dhe n\u00ebse Feniksi \u00ebsht\u00eb af\u00ebr, askush nuk mund t\u00eb g\u00ebnjej\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb ndryshim dhe rindryshim t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm, Feniksi p\u00ebrfaq\u00ebson iden\u00eb se fundi \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm fillimi. Ashtu si ky mit i fuqish\u00ebm, simboli i feniksit do t\u00eb rilind\u00eb pa pushim n\u00eb legjend\u00ebn dhe imagjinat\u00ebn njer\u00ebzore.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb mitologjin\u00eb e lasht\u00eb, simbolika i zogut madh\u00ebshtor Feniks, q\u00eb lidhet m\u00eb s\u00eb shpeshti me Diellin, vdes dhe ringjallet n\u00ebp\u00ebr kultura t\u00eb ndryshme, dhe gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs. Legjenda e lasht\u00eb, p\u00ebrshkruan pamjen e nj\u00eb zogu magjik t\u00eb ndritsh\u00ebm dhe vezullues, q\u00eb jeton qindra vjet para se t\u00eb vdes\u00eb, duke shp\u00ebrthyer n\u00eb flak\u00eb. Pastaj rilind nga [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":79518,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,234],"tags":[],"class_list":{"0":"post-79517","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-kuriozitete"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79517","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=79517"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79517\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/79518"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=79517"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=79517"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=79517"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}