{"id":85412,"date":"2019-05-23T21:40:25","date_gmt":"2019-05-23T19:40:25","guid":{"rendered":"https:\/\/zjarr.tv\/?p=85412"},"modified":"2019-05-23T16:44:01","modified_gmt":"2019-05-23T14:44:01","slug":"loja-e-putinit-eshte-xhudo-dhe-jo-shah","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/loja-e-putinit-eshte-xhudo-dhe-jo-shah\/","title":{"rendered":"Loja e Putinit: \u00cbsht\u00eb xhudo dhe jo shah"},"content":{"rendered":"<p>Dy libra t\u00eb publikuar s\u00eb fundmi \u201cP\u00ebrballja me rus\u00ebt\u201d e Endrju Monagan, dhe \u201cDuhet t\u00eb flasim p\u00ebr Putinin: Si e ka keqkuptuar Per\u00ebndimi\u201d e Mark Galeotit, adresojn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn pyetje nga k\u00ebndv\u00ebshtrime t\u00eb ndryshme: si duhet t\u00eb p\u00ebrballemi me Rusin\u00eb?<\/p>\n<p>Mark Galeoti fokusohet tek vet\u00eb personi Vladimir Putinin, origjina, synimet, taktikat dhe strategjin\u00eb e tij (n\u00ebse ka t\u00eb tilla). Endrju Monagan ka nj\u00eb qasje m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, duke analizuar pikat e forta dhe t\u00eb dob\u00ebta t\u00eb Rusis\u00eb, imazhin q\u00eb ka p\u00ebr vetveten, perceptimet e saj t\u00eb drejta dhe t\u00eb gabuara mbi ne. Q\u00eb t\u00eb dy, argumentojn\u00eb se marr\u00ebdh\u00ebniet midis Rusis\u00eb dhe Per\u00ebndimit jan\u00eb n\u00eb kriz\u00eb, sepse ne jemi ndonj\u00ebher\u00eb t\u00eb burgosur t\u00eb paragjykimeve tona. Monagan p\u00ebrshkruan at\u00eb q\u00eb ai e quan dilem\u00ebn 2-pjes\u00ebshe t\u00eb siguris\u00eb, nj\u00eb problem q\u00eb fillimisht ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me interpretimin, dhe m\u00eb pas me reagimin.<\/p>\n<p>Problemi me interpretimin, \u00ebsht\u00eb pjes\u00ebrisht supozimi automatik se Rusia p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim ekspansionist, si\u00e7 d\u00ebshmohet nga inkursionet e saj n\u00eb Gjeorgji, Krime dhe Ukrain\u00eb, dhe pjes\u00ebrisht nga ideja jon\u00eb e ekzagjeruar e fuqis\u00eb dhe aft\u00ebsive t\u00eb saj.<\/p>\n<p>Ai pranon se kjo p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb \u201csfid\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr komunitetin euroatlantik\u201d, por argumenton se nuk rrjedh nga nj\u00eb strategji agresive, por nga nj\u00eb s\u00ebr\u00eb \u201cmosmarr\u00ebveshjesh politike\u2026 t\u00eb theksuara nga kuptimet e ndryshme t\u00eb mjedisit nd\u00ebrkomb\u00ebtar sot\u201d. Ne shohim k\u00ebrc\u00ebnime dhe provokime n\u00eb inkursionet jasht\u00eb-territoriale t\u00eb Rusis\u00eb, s\u00eb bashku me sulmin kibernetik t\u00eb vitit 2007 n\u00eb Estoni, rind\u00ebrtimin e forcave t\u00eb saj t\u00eb armatosura, nd\u00ebrhyrjet e vazhdueshme n\u00eb internet, dhe vrasjet dhe tentativat p\u00ebr vrasjen e emigrant\u00ebve rus\u00eb n\u00eb Britanin\u00eb e Madhe.<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, Rusia e sheh veten t\u00eb reagoj\u00eb n\u00eb mbrojtje, ndaj premtimit q\u00eb supozohet se ka shkelur Per\u00ebndimi p\u00ebr t\u00eb mos e zgjeruar NATO-n pas r\u00ebnies s\u00eb Bashkimit Sovjetik; ndaj fushat\u00ebs ushtarake t\u00eb NATO-s n\u00eb Serbi n\u00eb vitin 1999; ndaj t\u00ebrheqjes s\u00eb SHBA-s\u00eb nga Traktati i Kufizimit t\u00eb Raketave Anti-balistike (ABM); ndaj oreksit per\u00ebndimor p\u00ebr ndryshimin e regjimit (Irak), si dhe p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e supozuar per\u00ebndimore, p\u00ebr grupet ukrainase anti-ruse dhe terrorist\u00ebt \u00e7e\u00e7en\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrsa i p\u00ebrket fuqis\u00eb dhe aft\u00ebsive ruse, Monagan v\u00eb n\u00eb pah problemet e vazhdueshme ekonomike, nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb dor\u00ebs s\u00eb fort\u00eb, dhe buxhetin vjetor t\u00eb mbrojtjes \u2013 q\u00eb pavar\u00ebsisht rritjes dhjet\u00ebvje\u00e7are \u2013 \u00ebsht\u00eb m\u00eb i vog\u00ebl se sa rritja e shpenzimeve n\u00eb mbrojtje nga Donald Trumpi n\u00eb SHBA.<\/p>\n<p>Monagan \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb skeptik rreth k\u00ebrc\u00ebnimit t\u00eb cituar shpesh t\u00eb luft\u00ebs hibride, dhe asaj q\u00eb ai e konsideron si miti i \u201cDoktrin\u00ebs Gerasimov\u201d. Ky koncept, nuk ka ekuivalentin e tij n\u00eb gjuh\u00ebn ruse, dhe konsiderohet edhe si lufta asimetrike. Ai citon etiketimin e gjeneralit Rupert Smith, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit si nj\u00eb \u201ceufemiz\u00ebm\u201d, p\u00ebr t\u00eb shmangur pranimin se \u201ckund\u00ebrshtari im nuk po luan n\u00eb pikat e mia t\u00eb forta, dhe se as un\u00eb nuk po fitoj\u201d.<\/p>\n<p>Monagan argumenton, se asnj\u00ebra pal\u00eb nuk vler\u00ebson se si duken veprimet e saj n\u00eb syt\u00eb e tjetrit, duke sjell\u00eb nj\u00eb reagim t\u00eb dob\u00ebt, q\u00eb jan\u00eb n\u00eb thelb politika reaktive, t\u00eb maskuara si strategji. Kjo \u00e7on n\u00eb ndarjen e g\u00ebnjesht\u00ebrt t\u00eb dy detantave (dialogjeve) ose parandalimeve, duke i trajtuar ato m\u00eb shum\u00eb si q\u00ebllime n\u00eb vetvete, sesa si pjes\u00eb e nj\u00eb strategjie m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb e nevojshme, thot\u00eb ai, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb strategji e shekullit XXI-t\u00eb, e cila merr parasysh ve\u00e7an\u00ebrisht leksionet e Irakut dhe hetimin \u201cChilcot\u201d, dhe nuk \u00ebsht\u00eb rezultat i llojit t\u00eb mendimit dembel, q\u00eb paraqet nj\u00eb kthim n\u00eb Luft\u00ebn e Ftoht\u00eb \u2013 nj\u00eb term tjet\u00ebr pa dometh\u00ebnie q\u00eb Monagan e \u00e7\u2019mitizon.<\/p>\n<p>N\u00eb tregimin e tij p\u00ebr ngritjen n\u00eb pushtet t\u00eb Vladimir Putinit, Mark Galeotti na kujton se pasioni i tij kryesor nuk \u00ebsht\u00eb sporti i shahut, por xhudo. Ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb oportunist dhe jo nj\u00eb strateg, q\u00eb nuk ka nj\u00eb strategji madh\u00ebshtore p\u00ebrtej ambicies s\u00eb tij p\u00ebr \u201cpushtet dhe stabilitet n\u00eb sht\u00ebpi, dhe njohje t\u00eb fuqis\u00eb jasht\u00eb vendit\u201d.<\/p>\n<p>Putini u rrit n\u00eb Sh\u00ebn Petersburg, n\u00eb kushte q\u00eb mund t\u2019i quajm\u00eb t\u00eb varfra. Nuk u shqua dhe aq n\u00eb karrier\u00ebn e tij n\u00eb KGB-s\u00eb. Por ai p\u00ebrfitoi jasht\u00ebzakonisht nga r\u00ebnia e Bashkimit Sovjetik t\u00eb vjet\u00ebr, t\u00eb cilin ndonj\u00ebher\u00eb duket se e d\u00ebshiron. Megjithat\u00eb, veprimet e tij si president nuk kan\u00eb qen\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb ringjallur komunizmin apo Luft\u00ebn e Ftoht\u00eb.<\/p>\n<p>Ata jan\u00eb m\u00eb shum\u00eb \u201cnj\u00eb britm\u00eb e d\u00ebshp\u00ebruar\u2026nj\u00eb p\u00ebrpjekje e fundit p\u00ebr t\u00eb mohuar historin\u00eb, p\u00ebr t\u00eb pretenduar se epoka e superfuqis\u00eb ruse nuk ka p\u00ebrfunduar\u201d. Ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb patriot rus, karizma e t\u00eb cilit bazohet n\u00eb faktin q\u00eb miliona rus\u00eb mund ta shohin at\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet medias q\u00eb e kontrollon n\u00eb pjes\u00ebn d\u00ebrrmuese, dhe q\u00eb ndjen se po lufton p\u00ebr ta, se ai \u00ebsht\u00eb n\u00eb an\u00ebn e tyre.<\/p>\n<p>Pasuria e tij e madhe personale dhe korrupsioni q\u00eb ka infektuar kaq shum\u00eb institucione ruse, nuk duket se num\u00ebrohen si dizavantazhe kund\u00ebr tij. As imponimi i sanksioneve per\u00ebndimore kund\u00ebr Rusis\u00eb. Ato nuk e prekin at\u00eb personalisht, dhe nuk kan\u00eb d\u00ebmtuar r\u00ebnd\u00eb seriozisht ata q\u00eb e mb\u00ebshtesin, dhe shumica e rus\u00ebve i shohin ato si nj\u00eb shembull t\u00eb llojit t\u00eb armiq\u00ebsis\u00eb per\u00ebndimore, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ai \u00ebsht\u00eb ende aty p\u00ebr t\u2019u mbrojtur prej tyre.<\/p>\n<p>Ai \u00ebsht\u00eb \u201cnj\u00eb person m\u00eb i k\u00ebndsh\u00ebm se un\u00eb\u201d, tha Trumpi. Garda e tij e re Komb\u00ebtare, \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se sa dyfishi i forcave t\u00eb armatosura t\u00eb Britanis\u00eb s\u00eb Madhe. Por ai \u00ebsht\u00eb 66 vje\u00e7. A ka luksin q\u00eb t\u00eb dal\u00eb n\u00eb pension, dhe ta vendos\u00eb veten, familjen dhe pasurin\u00eb e tij n\u00eb duart e pasardh\u00ebsve t\u00eb panjohur?<\/p>\n<p>Paraardh\u00ebsit e tij sovjetik\u00eb nuk mund\u00ebn. \u201cTragjedia e Rusis\u00eb moderne\u201d- thot\u00eb Galeotti, \u201c\u00ebsht\u00eb se<\/p>\n<p>e nj\u00ebjta gj\u00eb \u00ebsht\u00eb ende e v\u00ebrtet\u00eb\u201d. N\u00eb lidhje me at\u00eb se \u00e7far\u00eb duhet b\u00ebr\u00eb me Rusin\u00eb, asnj\u00eb nga 2 autor\u00ebt nuk pret ndonj\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim t\u00eb hersh\u00ebm n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie. Galeoti mendon se do t\u00eb duhen disa breza, dhe Monagan vler\u00ebson se \u00e7do strategji e ardhshme e Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar, duhet t\u00eb mbaj\u00eb parasysh \u201cnj\u00eb atmosfer\u00eb negative q\u00eb mbizot\u00ebron n\u00eb Mosk\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Q\u00eb t\u00eb dy i cil\u00ebsojn\u00eb t\u00eb gabuara analogjit\u00eb me Luft\u00ebn e Ftoht\u00eb, dhe q\u00eb t\u00eb dy k\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb kombinim t\u00eb dialogut dhe parandalimit. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, mos u dor\u00ebzoni, gjeni interesat e p\u00ebrbashk\u00ebta aty ku mundeni, jini t\u00eb kujdessh\u00ebm dhe informohuni m\u00eb mir\u00eb. Por, mos mbani shum\u00eb shpresa p\u00ebr rezultate pozitive.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dy libra t\u00eb publikuar s\u00eb fundmi \u201cP\u00ebrballja me rus\u00ebt\u201d e Endrju Monagan, dhe \u201cDuhet t\u00eb flasim p\u00ebr Putinin: Si e ka keqkuptuar Per\u00ebndimi\u201d e Mark Galeotit, adresojn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn pyetje nga k\u00ebndv\u00ebshtrime t\u00eb ndryshme: si duhet t\u00eb p\u00ebrballemi me Rusin\u00eb? Mark Galeoti fokusohet tek vet\u00eb personi Vladimir Putinin, origjina, synimet, taktikat dhe strategjin\u00eb e tij [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":85413,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,191],"tags":[],"class_list":{"0":"post-85412","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-bota"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85412","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=85412"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85412\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/85413"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=85412"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=85412"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=85412"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}