Studiuesi i Politik\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare, Giorgio Fruscione flet n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr gazet\u00ebn \u201cShekulli\u201d. Fruscione thekson rolin q\u00eb kan\u00eb protestat n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr t\u00eb ndryshuar sistemin, si dhe rregullat dhe kushtet e mbajtjes s\u00eb zgjedhjeve.<\/p>\n
Protesta e djeshme e opozit\u00ebs ishte e 7-ta, p\u00ebr nga radha. Partia Demokratike \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur q\u00eb t\u00eb jet\u00eb konsekuente n\u00eb q\u00ebndrimet e saj, n\u00eb lidhje me m\u00ebnyr\u00ebn dhe fokusin e organizimit t\u00eb protestave t\u00eb saj. Por zhvillimi dhe ecuria e protestave n\u00eb Shqip\u00ebri nuk ka ngjashm\u00ebri me protestat e zhvilluara n\u00eb vendet e tjera t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor. P\u00ebrmendim k\u00ebtu, protestat n\u00eb Serbi, Malin e Zi dhe Kroaci. Studiuesi i njohur i politikave nd\u00ebrkomb\u00ebtare, Giorgio Fruscione, pjes\u00eb e Institutit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb Politikave, me baz\u00eb n\u00eb Itali, flet p\u00ebr gazet\u00ebn \u201cShekulli\u201d. Sipas Frusciones, protestat n\u00eb Shqip\u00ebri jan\u00eb kund\u00ebr elit\u00ebs s\u00eb korruptuar, protestuesit tentojn\u00eb t\u00eb ndryshojn\u00eb regjimin dhe t\u00eb ndryshojn\u00eb kushtet dhe rregullat p\u00ebr mbajtjen e zgjedhjeve n\u00eb vend. Gjithashtu, Fruscione p\u00ebrmend faktin se korrupsioni n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb nj\u00eb element q\u00eb ka shoq\u00ebruar t\u00eb gjitha partit\u00eb politike n\u00eb Shqip\u00ebri. Nd\u00ebrsa p\u00ebr sa i p\u00ebrket mund\u00ebsis\u00eb s\u00eb ndryshimit t\u00eb territorit, midis Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb, Fruscione \u00ebsht\u00eb kategorikisht kund\u00ebr k\u00ebsaj ideje, sepse me k\u00ebt\u00eb rast do t\u00eb krijohej nj\u00eb paq\u00ebndrueshm\u00ebri e re n\u00eb rajon.<\/p>\n
Fruscione, protestat e fundit n\u00eb disa vende t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor, kan\u00eb demonstruar nj\u00eb rritje t\u00eb korrupsion t\u00eb Serbis\u00eb, Malit t\u00eb Zi dhe Shqip\u00ebris\u00eb. \u00c7far\u00eb mendoni p\u00ebr k\u00ebt\u00eb situat\u00eb?<\/strong><\/p>\n Para s\u00eb gjithash, d\u00ebshiroj t\u00eb theksoj faktin se protestat n\u00eb Shqip\u00ebri, Serbi dhe Mal t\u00eb Zi jan\u00eb mjaft t\u00eb ndryshme midis tyre, p\u00ebr shkak t\u00eb metodave, k\u00ebrkesave dhe shkaqeve q\u00eb i gjenerojn\u00eb ato. Megjithat\u00eb, ata kan\u00eb disa karakteristika t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta, e para \u00ebsht\u00eb pak\u00ebnaq\u00ebsia ndaj udh\u00ebheq\u00ebsve. Por nd\u00ebrsa n\u00eb Shqip\u00ebri q\u00eb nga fillimi i protestave n\u00eb shkurt ka pasur nj\u00eb kund\u00ebrv\u00ebnie t\u00eb dukshme midis qeveris\u00eb dhe protestuesve t\u00eb cil\u00ebt drejtp\u00ebrdrejt udh\u00ebhiqen nga Partia Demokratike, n\u00eb Serbi dhe Mal t\u00eb Zi vet\u00ebm n\u00eb koh\u00ebt e fundit ka pasur nj\u00eb lidhje t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb mes protestuesve dhe partive opozitare. P\u00ebr mua, duket se protesta shqiptare jan\u00eb t\u00eb orientuara drejt nj\u00eb ndryshimi t\u00eb regjimit; nd\u00ebrsa protesta serbe \u00ebsht\u00eb m\u00eb e orientuar drejt nj\u00eb ndryshimi t\u00eb sistemit \u2013 nd\u00ebrsa protestuesi k\u00ebrkon ndryshimin e rregullave dhe kushteve t\u00eb zgjedhjeve.<\/p>\n A jeni optimist se Shqip\u00ebria ka b\u00ebr\u00eb ndonj\u00eb hap t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb drejt BE-s\u00eb?<\/strong><\/p>\n Lidhur me korrupsionin, un\u00eb besoj se kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb ajo \u00ebsht\u00eb shfryt\u00ebzuar mir\u00eb nga opozita kur duan t\u00eb qeverisin; por realiteti tregoi se korrupsioni ishte i pranish\u00ebm edhe gjat\u00eb dhe brenda sundimit t\u00eb PD-s\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri. Sa i p\u00ebrket Serbis\u00eb, korrupsioni \u00ebsht\u00eb nj\u00eb element q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak i pranish\u00ebm n\u00eb pretendimet e protestuesve; nd\u00ebrsa p\u00ebr Malin e Zi ajo \u00ebsht\u00eb definitivisht nj\u00eb nga forcat l\u00ebviz\u00ebse, pasi ka pasur d\u00ebshmi p\u00ebr shk\u00ebmbimin e parave nd\u00ebrmjet kryetarit t\u00eb Podgoric\u00ebs dhe nj\u00eb biznesmeni. Megjithat\u00eb, korrupsioni nuk mund t\u00eb matet, ai mund t\u00eb perceptohet vet\u00ebm. E nj\u00ebjta gj\u00eb ndodh me luft\u00ebn kund\u00ebr korrupsionit: nuk \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb mund t\u00eb matim. Sipas mendimit tim po. Megjithat\u00eb, un\u00eb besoj se Bashkimi Evropian preferon stabilitetin politik, pra nuk duan ndryshimin e regjimit. Ata preferojn\u00eb q\u00eb t\u00eb drejtojn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat parti. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb agjenda e politik\u00ebs s\u00eb jashtme nuk ndryshon shum\u00eb dhe n\u00eb rastin e vendeve t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor, kjo do t\u00eb thot\u00eb se ata mbeten besnik\u00eb n\u00eb rrug\u00ebn e Bashkimit Evropian.<\/p>\n Cilat jan\u00eb shqet\u00ebsimet kryesore t\u00eb vendeve t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor?<\/strong><\/p>\n Shqet\u00ebsimi kryesor p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata \u00ebsht\u00eb mungesa e demokracis\u00eb reale. Demokracia nuk po votohet, por ka ndryshime t\u00eb v\u00ebrteta regjimi dhe kushte t\u00eb drejta, d.m.th., debatet publike midis politikan\u00ebve, liris\u00eb s\u00eb medias dhe p\u00ebrfshirjes s\u00eb qytetar\u00ebve n\u00eb procesin e vendimmarrjes. N\u00eb Ballkan, q\u00eb nga viti 1990, ekziston periudha e ashtuquajtur tranzicioni, edhe n\u00ebse askush nuk e di kur kjo ka filluar sakt\u00ebsisht dhe kur do t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb. P\u00ebr mua, tranzicioni do t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb kur demokracia e v\u00ebrtet\u00eb do t\u00eb arrihet. Nj\u00eb shqet\u00ebsim tjet\u00ebr i madh \u00ebsht\u00eb situata me lirin\u00eb e medias dhe kushtet e pun\u00ebs s\u00eb gazetar\u00ebve. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem mjaft i madh n\u00eb Serbi, ku liria e medias \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsuar q\u00ebkur Vu\u00e7i\u00e7 erdhi n\u00eb pushtet n\u00eb vitin 2012. Nj\u00eb nga \u00e7\u00ebshtjet kryesore \u00ebsht\u00eb reforma gjyq\u00ebsore.<\/p>\n Nj\u00eb nga \u00e7\u00ebshtjet kryesore \u00ebsht\u00eb reforma n\u00eb drejt\u00ebsi. A besoni se Shqip\u00ebria duhet t\u00eb b\u00ebj\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb hap?<\/strong><\/p>\n Po, besoj q\u00eb Shqip\u00ebria \u2013 ashtu si dhe t\u00eb gjitha vendet e tjera t\u00eb Ballkanit \u2013 duhet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb m\u00eb shum\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e drejt\u00ebsis\u00eb. Mbajtja e nj\u00eb sistemi t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm gjyq\u00ebsor \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga element\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb nj\u00eb demokracie solide, jo nj\u00eb element dyt\u00ebsor.<\/p>\n Dialogu Kosov\u00eb-Serbi \u00ebsht\u00eb n\u00eb mes t\u00eb procesit. A jeni dakord me iden\u00eb e shk\u00ebmbimit territorial?<\/strong><\/p>\n Kosova dhe Serbia nuk jan\u00eb fare n\u00eb dialog. Procesi i normalizimit nuk ka filluar kurr\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Shum\u00eb raste si ajo e k\u00ebtyre dit\u00ebve gjat\u00eb protestave dhe mos vazhdimit t\u00eb dialogut ndodh\u00ebn n\u00eb k\u00ebto vite. Ato shpesh duken t\u00eb orkestruar nga Prishtina ose Beogradi dhe u japin pik\u00eb politike Vu\u00e7i\u00e7it dhe Tha\u00e7it \u2013 t\u00eb cil\u00ebt nxisin dialogun n\u00eb Bruksel, por n\u00eb realitet marrin prej k\u00ebtyre situatave mb\u00ebshtetje politike n\u00eb sht\u00ebpi. Serbia dhe Kosova duhet t\u00eb dialogojn\u00eb m\u00eb mir\u00eb, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb marrin p\u00ebrfitime politike nga situata t\u00eb nj\u00eb dite m\u00eb par\u00eb. Dhe jo, nuk m\u00eb p\u00eblqen dhe nuk e mb\u00ebshtes iden\u00eb e shk\u00ebmbimit t\u00eb territorit. Sepse do t\u00eb krijoj\u00eb paq\u00ebndrueshm\u00ebri t\u00eb tjera, jo vet\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb, por n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb rajonin e Ballkanit, si\u00e7 ndodhi n\u00eb vitet n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb. Mb\u00ebshtes krijimin e komunitetit serb t\u00eb komunave si\u00e7 parashihet me marr\u00ebveshjen e Brukselit t\u00eb vitit 2013.<\/p>\n Kush \u00ebsht\u00eb studiuesi i Politik\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare, Giorgio Fruscione<\/strong><\/p>\n Giorgio Fruscione \u00ebsht\u00eb bashk\u00ebpun\u00ebtor i hulumtimit dhe botues i botimeve n\u00eb ISPI. Para se t\u00eb bashkohej me ISPI, Giorgio jetoi prej disa vitesh n\u00eb Ballkan, duke punuar si gazetar i pavarur p\u00ebr disa media italiane dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare, si East\u00cbest, Venerd\u00ec di Repubblica dhe Balkan Insight. Q\u00eb nga viti 2010, ai ka qen\u00eb gjithashtu z\u00ebvend\u00ebs drejtor dhe korrespondent i lajmeve nga Ballkani p\u00ebr Gazet\u00ebn Lindore. Ai ka nj\u00eb diplom\u00eb Bachelor n\u00eb Marr\u00ebdh\u00ebniet Nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe t\u00eb Drejtat e Njeriut nga Universiteti i Padov\u00ebs dhe nj\u00eb Master i Arteve n\u00eb K\u00ebrkimet Nd\u00ebrdisiplinore dhe Studime mbi Evrop\u00ebn Lindore nga Universiteti i Bolonj\u00ebs, me nj\u00eb tez\u00eb t\u00eb magjistratur\u00ebs mbi sistemin socialist jugosllav t\u00eb vet\u00ebqeverisjes. Instituti Italian i Studimeve t\u00eb Politik\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare \u00ebsht\u00eb themeluar n\u00eb vitin 1934. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb nga institutet m\u00eb me pesh\u00eb n\u00eb Itali. \u00cbsht\u00eb i vetmi institut n\u00eb Itali, por edhe n\u00eb Evrop\u00eb, i cili t\u00eb gjith\u00eb veprimtarin\u00eb e tij e bazon n\u00eb k\u00ebrkimin e strukturuar, n\u00eb analiz\u00ebn e thelluar shkencore. I gjith\u00eb aktiviteti, \u00ebsht\u00eb e karakterizuar nga nj\u00eb qasje, e cila lidh analiz\u00ebn socio-politike me at\u00eb ekonomike dhe me nj\u00eb nd\u00ebrlidhje t\u00eb madhe me organizatat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Studiuesi i Politik\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare, Giorgio Fruscione flet n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr gazet\u00ebn \u201cShekulli\u201d. Fruscione thekson rolin q\u00eb kan\u00eb protestat n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr t\u00eb ndryshuar sistemin, si dhe rregullat dhe kushtet e mbajtjes s\u00eb zgjedhjeve. Protesta e djeshme e opozit\u00ebs ishte e 7-ta, p\u00ebr nga radha. Partia Demokratike \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur q\u00eb t\u00eb jet\u00eb konsekuente n\u00eb q\u00ebndrimet […]<\/p>\n","protected":false},"author":2013,"featured_media":87485,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,235],"tags":[],"class_list":{"0":"post-87484","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/87484","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2013"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=87484"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/87484\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/87485"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=87484"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=87484"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zjarr.tv\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=87484"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}