Nga Dorian Kodra
Plasja e shashkave është sport kombëtar gjatë ditëve të fundivitit. Diku do shfaqet adoleshenti i papjekur që e ndez në fshehtësi fitilin. Atmosferave e festave s’është e njëjta pa fërshëllimën e ndezjes, shpërthimin bombastik dhe acarimin e kalimtarëve. Si ky tip mistreci u shfaq edhe kryeministri Edi Rama këtë të hënë në prezantimin e një parku eolik, kur ia lëshoi të ngarkuarës me punë të SHBA, Nancy VanHorn një pohim sa të papritur, aq edhe provokues.
Drejtori parafolës i kompanisë së huaj e kishte quajtur Shqipërinë “një treg i vogël” dhe Rama e korrigjoi duke i thënë se ky treg mund të jetë i vogël, por duhet llogaritur që ka një ofertë për të bërë tregti me Kinën. Sipas Ramës, fuqia botërore ekonomike e konsideron Shqipërinë si “pika e mjaltit” e të gjithë Europës.
“Po mos të ishte Shqipëria kaq e rëndësishme potencialisht, kinezët që janë civilizimi më i vjetër edhe tregtarët më të padiskutueshëm nuk do i kishin vënë syrin dhe nuk do e konsideroni Shqipërinë si “pikën e mjaltit” në gjithë Europën apo jo?” u shpreh kryeministri.
I ndërgjegjshëm se me këtë pohim do të tërhiqte vëmëndjen e përfaqësueses së SHBA në vendin tonë, Rama vazhdoi me pohimin se Shqipëria është fiks vendi i duhur, ku “të gjithë” siç u shpreh ai, mund të bëjnë tregti.
“Duke u bazuar tek mençuria mijëravjeçare e Kinës edhe duke u bazuar tek eksperienca dhe uria për fitim e Amerikës, ne jemi fiks vendi i duhur, në kohën e duhur për ju edhe për të gjithë të tjerët që duhet të vijnë këtu në këtë treg të vogël, për të kapur tregun e madh që është jashtë kufijve të këtij vendi të vogël” tha ai duke iu referuar Europës me fjalët “tregu i madh”.
Deklarata u prit me buzëqeshje nga të pranishmit në sallë. Përveç Nancy VanHorn, që duartrokiti thatë dhe ktheu kokën në anën tjetër, kur kryeministri afrohej për t’u ulur në vendin e tij.
Duhet thënë se në aktivitet diplomatike në Tiranë, Nancy VanHorn nuk po e shijon rolin e “primadonna”, një ekskluzivitet i padiskutueshëm i ambasadasorëve amerikanë në çdo event ku ata ishin të pranishëm.
Përkundrazi në rastin e VanHorn, kjo është hera e dytë që ajo bëhet spektatore e një shkelje syri hapur fare për Kinën.
Akoma më flagrante ishte vëmëndja që Rama ia dhuroi ambasadores kineze Pang Chunxue në darkën e fundvitit që kryeministria organizoi në “Chateau Braha” me trupin diplomatik të akredituar në Tiranë.
Gjatë mbrëmjes, kryeministri i Shqipërisë ia fali vëmëndjen e tij Chunxue, madje ajo përzgjodhi fituesin e shortit për pikturën që do të jepej si dhuratë.
Për më tepër Rama e uli ambasadoren kineze Pang Chunxue në tryezën ku ishte ai vetë dhe bashkëshortja e tij, Linda Rama. Bashkë me ta ishte edhe ambasadorja franceze dhe përfaqësues të tjerë të trupit diplomatik, por mungonin dy përfaqësuesit më të zëshëm të ndërkombëtarëve në Tiranës, amerikania Nancy VanHorn dhe ambasadori i BE, Silvio Gonzato.
Kuptohet se ky flirt i papritur i Edi Ramës me Kinën në prani të VanHorn është pasojë e qasjes së re të administratës së SHBA ndaj qeverisë shqiptare, përfshirë këtu edhe një impuls të ri që kanë marrë hetimet e SPAK me dosjet e Ballukut dhe Ergys Agasit. Të dërguarit nga Departamenti i Shtetit i kanë nxitur publikisht prokurorët e SPAK të shkojnë më tej duke krijuar një lëkundje, që duket se ia ka prishur Ramës qetësinë e garantuar nga administrata e shkuar amerikane.
Jo më kot, në këtë atmosferë të ftohtë mes Ramës dhe VanHorn u pa një Belinda Balluku e kënaqur që ndoqi e buzëqeshur fjalimin e liderit të saj, i cili e nisi vitin 2026 me një flirt me Kinën.
Një shpjegim për deklaratat, është se Rama ia lejon vetes lojërat me Nancy VanHorn, duke qenë se ajo nuk është asgjë më shumë se një burokrate, pa fuqi vendimmarrëse. Prandaj e provokon atë duke thënë se do t’i hapë rrugë tregtisë me Kinën, e injoron duke i bërë temena ambasadores kineze dhe e sfidon rregullisht për t’i treguar se ai, kryeministri i 4 mandateve, që ka takuar dhe përcjellë disa presidentë amerikanë dhe po aq sekretarë shtetesh, nuk e llogarit një nëpunëse pa peshë si ajo. Në këtë rast, Rama e ka të qartë se negociatat reale duhet t’i kryejë në një nivel tjetër.
Shpjegimi i dytë për sjelljen e Ramës në raport me VanHorn është vetëbesimi që shefi i qeverisë duhet t’i transmetojë Belinda Ballukut. Një zv.kryeministre e pandehur, mbi kokën e të cilës qëndron kërkesa për arrestim nga SPAK, është më e pasigurtë se kurrë. Duke ia hedhur dorashkën publikisht Nancy VanHorn, Rama i jep garanci Ballukut se është ende i fortë, se në këtë betejë ata janë bashkë dhe se nuk ka amerikan që t’i futet në mes. Vetëm koha do ta tregojë, nëse Belinda Balluku duhet ta besojë apo jo këtë garanci të Ramës.
Shpjegimi i tretë është ai që ka më pak gjasa, por që të bën të mendosh se Rama e konsideron vërtet skenarin e hapjes së dyerve për investimet kineze në vendin tonë, si një strategji për t’iu përgjigjur qasjes së re të administratës amerikane. Me mendësinë e të dëshpëruarit që i thotë vetes “dy duar për një kokë”, në këtë variant Rama ka kuptuar se nuk ka rrugë tjetër veçse t’i kundërvihet veglave të ambasadës amerikane, duke luajtuar kartën e afrimit me ambasadat e tjera, atyre që në Ballkanin Perëndimor, amerikanët i referohen si “aktorë të tretë” dhe që kanë qenë gjithnjë shqetësim për SHBA.
Cilido qoftë qëllimi i Ramës me deklaratat për Kinën, nuk duhet harruar se shashkat mbushen me sasi të vogla baruti. Qëllimi i tyre është të bëjnë zhurmë, jo dëme. Përndryshe të lënduarit përfundojnë në spital.
Fill pas deklaratave që dëgjoi nga kryeministri i Shqipërisë për tregtinë me Kinën, Nancy VanHorn nxitoi drejt Gjykatës Kushtetuese aty ku pritet vendimi për pezullimin apo jo të Belinda Ballukut nga detyra. VanHorn përsëriti një kërkesë që amerikanët e kanë kthyer në refren tanimë për Shqipërinë; çmontimin e rrjeteve të narkotrafikut dhe krijimin e kushteve të barabarta për bizneset amerikane. Por këtë herë ajo shtoi edhe garantimin e drejtësisë për qytetarët shqiptarë, duke i mbajtur përgjegjës ata që shkelin ligjet e saj./Lapsi.al
