U shua shpejt entuziasmi në Ministrinë e Infrastrukturës për “fitoren” në Londër, në përballjen me kompanitë që kanë konçensionin e aeroportit të Vlorës. Disa orë pasi qeveria shpalli me tone triumfaliste se kishte fituar betejën e parë dhe se zgjidhja e kontratës së koncesionit kishte hyrë në fuqi, Cecilia Carrara, Arbitre e Emergjencës e caktuar në procedurën e Gjykatës Ndërkombëtare të Arbitrazhit, u detyrua të rikthehet me një email, që ia prish festën Enea Karakaçit.
Rikujtesa që vjen nga gjykata e Londrës është e pazakontë. Nuk bëhet fjalë për një vendim të ri nga arbitrazhi, por thjesht për një thirrje për të pasur kujdes, për një vijë të kuqe që i vendoset zyrtarëve të shtetit shqiptar, të cilët dolën publikisht me vrullin për ta çuar më tej konfliktin për aeroportin.
Në Londër janë dy procedura arbitrazhi. Njëra është ajo e VIA-s, ku arbitri nuk pezulloi formalisht zgjidhjen e kontratës, por i ndaloi MIE-së të ushtronte të drejtat kryesore që burojnë prej saj: të hyjë e të marrë në posedim aeroportin, të marrë kontrollin operacional të aseteve, të kërkojë dorëzimin e pronave apo të zëvendësojë koncesionarin me një operator tjetër.
Tjetra është procedura e MABCO-s, aksionerit me 98% të VIA-s. Pikërisht në këtë çështje Carrara kishte nxjerrë urdhrin paraprak që i kërkonte qeverisë të mos ndërmerrte veprime që mund të përkeqësonin konfliktin ose të rrezikonin procedurën. Dhe pikërisht këtë urdhër arbitra e ndjeu të nevojshme ta ritheksonte përsëri me email.
Në emailin e dërguar palëve, Arbitrja e Emergjencës e caktuar në procedurën e Gjykatës Ndërkombëtare të Arbitrazhit i drejtohet direkt ministrisë së drejtuar nga Enea Karakaçi “që të mos pengojë Kërkesën Emergjente të paraqitur nga Aplikanti dhe të mos ndërmarrë asnjë veprim gjatë zhvillimit të këtyre Procedurave të Arbitrit të Emergjencës lidhur me përfundimin e Kontratës së Koncesionit që do ta përkeqësonte këtë mosmarrëveshje ose do të rrezikonte këto procedura”.
Mesazhi nuk lë vend për keqkuptime. Ministria duhet të sillet në mënyrë të tillë, që të mos e bëjë të pavlefshme procedurën që po shqyrtohet në Londër. Kjo vjen sepse ministria e kishte paraqitur vendimin si “një fitore të rëndësishme”, duke theksuar se arbitri “rrëzoi tërësisht dy nga tri kërkesat e VIA-s” dhe se “zgjidhja e Kontratës së Koncesionit ka hyrë në fuqi”.
Madje njoftimi shkonte një hap më tej. Sipas zyrtarëve të ministrisë, rrëzimi i kërkesave “konfirmon se mosmarrëveshja, në të cilën MIE do të vazhdojë të mbrojë me vendosmëri qëndrimin e saj, tani mund të kalojë menjëherë te tribunali i arbitrazhit”.
Pra, në vend të një sinjali për uljen e tensioneve dhe rikthimin te negociatat, Ministria e interpretoi rezultatin si dritë jeshile për ta thelluar konfliktin.
Nxitimi që mund t’i kushtojë Shqipërisë
Si sjellja e ministrisë, ashtu edhe mesazhi nga Londra vlejnë të anaizohen për të kuptuar çfarë mund të ndodhë në të ardhmen.
Historia e Aeroportit të Vlorës ka treguar se qeveria shqiptare që në nisje të konfliktit ka shfaqur një nxitim për ta çuar konfliktin drejt zgjidhjes së kontratës, drejt shpronësimit me çdo kusht, ndërkohë që pala tjetër pretendon se ka kërkuar vazhdimisht negociata.
Edhe një ditë më parë, biznesmeni Behgjet Pacolli deklaroi se “nuk ka synuar zgjidhjen e kësaj çështjeje përmes arbitrazhit” duke shtuar se kompania kishte kërkuar bisedime dhe marrëveshje për vazhdimin e punimeve. Ai i kërkoi qeverisë “të zgjedhë dialogun dhe një zgjidhje të dakordësuar”. Por qëndrimi i tij krijon një kontrast të fortë me komunikimin e Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë, e cila u shpreh entuziaste se çështja “tani mund të kalojë menjëherë te tribunali i arbitrazhit”.
Ky dallim mund të jetë i rëndësishëm në betejën që vjen. Gjykata Ndërkombëatre do të shqyrtojë mes të tjerave edhe sjelljen e palëve dhe provat që secila prej tyre do të paraqesë, dhe aty do të gjejë një ministri të papërmbajtur për ta çuar kontratën drejt prishjes sa më parë dhe për t’ia dorëzuar aeroportin një pale tjetër që ende nuk ka dalë në skenë.
Edhe kreu i opozitës, Sali Berisha, e interpretoi politikisht këtë nxitim si pjesë të një plani për t’ia marrë projektin Pacollit. Në intervistën në Opinion ai deklaroi: “A e dini ju se dhe aeroportin e Vlorës do ia japë Yeffet-it. Nuk ka mbetur investitor i huaj në Shqipëri. I përzë një nga një”. Berisha shtoi se Pacolli “nuk ka pasur dëshirë të padisë Shqipërinë” dhe pretendoi se ekspozimi financiar mund të shkojë të paktën në 600 milionë euro.
