Ashtu siç edhe kishte paralajmëruar, Partia Demokratike do të organizojë protestë përpara Kryeministrisë ditën e hënë, datë 17 nëntor 2025.

Ndërkaq, protesta pritet të mbahet në orën 18:00, raporton për Klan News, gazetari Enkel Xhangoli.

Në një mesazh dërguar anëtarëve të Këshillit Kombëtar të PD-së, thuhet se “opozita e ka për detyrë që të shpëtojë Shqipërinë”.

Gjithashtu, Partia Demokratike shton se dëshiron që parlamentin ta kthejë tek njerëzit.

“Të dashur miq,

Pas Lali Erit është radha e Lubi Ballukut dhe Ramaduros që të përfundojnë në qeli. Është detyra jonë që ta shpëtojmë Shqipërinë. Që Parlamentin ta kthejmë te njerëzit.

Protestë,

E hënë dt. 17 Nëntor, Ora 18.00. @Kryeministria”, thuhet në mesazhin e selisë blu.

Kreu i Partisë Demokratike, Sali Berisha, paralajmëroi më herët protesta përpara godinës së Kryeministrisë. Berisha ka thënë se protesta do të jetë e para ditë e parlamentit për qytetarët. Ai tha se do përcaktohet në vijim edhe skenari për një protestë të mundshme kombëtare.

Të enjten në Romë do të takohen qeveritë e Edi Ramës dhe Giorgia Melonit ku do të nënshkruhen edhe disa marrëveshje. Për mediat italiane ky është një takim që vjen në 2-vjetorin e “dështimit” të marrëveshjes së famshme të trajtimit të emigrantëve të paligjshëm në qendrat e Shëngjinit dhe Gjadrit.

“Një përvjetor i hidhur për projektin që supozohej të revolucionarizonte menaxhimin e migracionit, i shënuar nga kosto të larta, pengesa ligjore dhe rezultate operacionale që deri më tani nuk i kanë përmbushur pritshmëritë” – shkruan e përditshmja italiane “QuiFinanza”.

Sipas saj Meloni do të mikpresë Ramën në Romë për samitin e parë ndërqeveritar midis dy vendeve ku sigurisht që do të diskutohet marrëveshja për emigrantët.

Palazzo Chigi deklaroi se në “samit do të jetë rasti të bëhet një vlerësim i bashkëpunimit dypalësh dhe të bihet dakord për nisma të mëtejshme që synojnë forcimin e partneritetit strategjik midis Romës dhe Tiranës”.

Media e njohur italiane shkruan se qëllimi i kampit të Gjadrit ishte ambicioz. Me një kapacitet teorik të mbajtjes së 3 000 personave njëkohësisht, ata do të prisnin përpunimin e deri 36 000 kërkesave për azil në vit falë procedurave të përshpejtuara.

Realiteti, sipas të dhënave nga Ministria e Brendshme e Italisë, është shumë i ndryshëm: afërsisht 1,000 persona në total kanë kaluar nëpër qendrat e Shëngjinit dhe Gjadrit. Aktualisht, janë të pranishëm aty afërsisht 40 të tillë.

“Duke pasur parasysh këto shifra, kostot për objektet në Shqipëri janë të konsiderueshme. Marrëveshja ndan afërsisht 650 milionë euro në 5 vite. Mbi 250 milionë për udhëtime nga stafi italian; 133.8 milionë për një kontratë menaxhimi 24-mujore, por kostoja e vërtetë mbetet një enigmë dhe qeveria italiane nuk ofron të dhëna të hollësishme” – thuhet në shkrim.

“ActionAid”, në një ankesë drejtuar Gjykatës së Auditorëve, llogariti se vetëm qendra në Gjadër, funksionale për disa ditë në vitin 2024 për 20 persona, kishte kushtuar 570 400 euro (114 000 euro në ditë).

Projekti është sfiduar që në fillim nga një seri e gjatë dështimesh për shkak të vendimeve të gjyqtarëve për të konfirmuar urdhrat e paraburgimit. Thelbi i çështjes është lista e “vendeve të sigurta”, thelbësore për procedurat e përshpejtuara.

Një vendim i Gjykatës Evropiane të Drejtësisë në tetor 2024 përcaktoi se siguria e një vendi nuk mund të merret si e mirëqenë në terma absolutë, por duhet të vlerësohet rast pas rasti, madje edhe për kategori specifike siç janë personat homoseksualë. Ky parim e bëri të pavlefshme qasjen italiane, të bazuar në një listë të hartuar nga ministria e brendshme italiane dhe që shkaktoi përplasje mes qeverisë dhe gjyqësorit.

Qeveria italiane tentoi që me dy dekrete të forconte listën e “vendeve të sigurta” dhe për të zhvendosur juridiksionin për miratimet e ndalimit nga Seksionet e Imigracionit të Tribunaleve, tek Gjykatat e Apelit.

Por vendimet e Gjykatës së BE-së të 1 gushtit 2025 riafirmuan me forcë të drejtën e gjyqtarëve për të verifikuar sigurinë e riatdhesimit në çdo rast individual, duke e bërë “manovrën” e qeverisë së Melonit një “ndërhyrje të panevojshme”.

Përballë kufizimeve juridiksionale, i vetmi objekt që aktualisht vepron në Shqipëri është Qendra e Paraburgimit për Riatdhesim në Gjadër, me kapacitet të kufizuar. Një problem tjetër i theksuar nga Gjykata Kushtetuese e Italisë është mungesa e legjislacionit që rregullon procedurat e paraburgimit, për të siguruar mbrojtje të mjaftueshme për emigrantët.

Megjithatë kryeministrja Meloni, e cili kishte premtuar se do t’i vinte në funksion qendrat e emigrantëve në Shqipëri “edhe nëse do t’i duhej të kalonte nëpër to çdo natë”, nuk po dorëzohet. Qeveria italiane po shikon drejt vitit 2026, kur hyrja në fuqi e Paktit të BE-së për Migracionin dhe Azilin mund t’i bëjë “qendrat e kthimit” si ato të Gjadrit një model evropian.

Së bashku me 8 vende të tjera të BE, Roma po shtyn përpara një rishikim të konventave ndërkombëtare për të drejtat e njeriut për të anashkaluar “pengesat” ligjore që deri më tani kanë penguar projektin shqiptar. Një projekt, bilanci i të cilit, 2 vjet pas nisjes së tij, bazohet më shumë te kostot dhe mosmarrëveshje sesa në rezultate konkrete.

Ndërsa “Today.it” shkruan se Meloni do të takohet me Ramën për të provuar të rilançojë edhe një herë operacionin në Shqipëri. Sipas saj, 2 vjet nga nënshkrimi i protokollit, qendrat nuk kanë filluar kurrë të funksionojnë.

“Qendrat kanë pritur më pak emigrantë nga sa pritej fillimisht dhe po konsumojnë burime të konsiderueshme shtetërore” – thuhet në shkrim.

“Përballë një kryeministreje që tha “Do të punojnë, do të punojnë”, këto 2 vjet kanë demonstruar pikërisht të kundërtën. Ato nuk do të funksionojnë kurrë sepse kur burimet publike investohen në propagandë, ndodh ajo që po ndodh në Shqipëri. Ata duhet t’u kërkojnë falje italianëve që kanë hedhur para kot”, – tha për median “Today.it”, Matteo Mauri, kreu i çështjeve të sigurisë për Partinë Demokratike dhe nënkryetar i Komitetit të Çështjeve Kushtetuese në Dhomën e Deputetëve.

Deri më tani, qeveria italiane nuk ka publikuar asnjë të dhënë mbi kostot aktuale të bazës së Shëngjinit dhe qendrës në Gjadër. Ky është një mister me vlerë miliona euro dhe opozita ka kërkuar sqarime për muaj të tërë.

“Qeveria është përpjekur t’i fshehë ato. E vërteta është se ata kanë angazhuar gati 700 milionë euro për 5 vjet”, – tha Mauri për Today.it.

Ndërsa e përditshmja “La Repubblica” shkruan se Rama dhe Meloni do të nënshkruajnë një Marrëveshje Ndërqeveritare, e cila do të pasohet nga shkëmbimi i 15 marrëveshjeve të tjera mirëkuptimi, qeveritare dhe teknike. Sipas gazetës vëmendje e veçantë do t’i kushtohet mbështetjes së Italisë për pranimin e Shqipërisë në Bashkimin Evropian.

Vëmendje do t’i kushtohet rolit që Italia dhe Shqipëria po marrin në rajon, si një qendër thelbësore për lidhjen e energjisë dhe infrastrukturës për Evropën.

Ndër projektet prioritare është Korridori VIII Evropian, i cili synon të lidhë Detin Adriatik me Detin e Zi. Marrëveshjet teknike do të përqendrohen në rritjen e bashkëpunimit në fushat e mbrojtjes, energjisë dhe shëndetësisë. Ato gjithashtu do të përqendrohen në forcimin e kapaciteteve të mbrojtjes civile, mbështetjen e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme, luftën kundër trafikut të drogës dhe bashkëpunimin në projektimin dhe trajnimin e muzeve. ©LAPSI.al

Ish-deputeti i PS-së, Xhemal Qefalia është emëruar zv.ministër i Brendshëm.

Xhemal Qefalia kandidoi në zgjedhjet parlamentare të 11 Majit, por nuk arriti që të siguronte votat e nevojshme për t’u rikthyer në Kuvend.

Vendimi mësohet se u mor gjatë mbledhjes së qeverisë mëngjesin e sotëm.

Jo vetëm deputetët e rinjtë të Partisë Socialiste, por edhe ata të me përvojë të gjatë në Parlament bëjnë gafa me shifra.

Gjatë diskutimeve për buxhetin e ministrisë së Mbrojtjes, ish ministrja e këtij dikasteri, Olta Xhaçka është bërë lëmsh me shifrat.

Kryetari i PD, Sali Berisha ka postuar në faqen e tij në Facebook videon me mbishkrimin “Efekti “Zengjine”.

“Krahasuar me vitin 2025 buxheti rritet me 6263 mijë milionë lekë ose 12% më shumë duke reflektuar 2.6 milionë lekë më shumë për shpenzime personeli, 2.2 miliardë lekë për mallra dhe shërbime, 647 milionë lekë shtesë për investime me financim të brendshëm dhe 800 mln lekë për investime me  financim të huaj”, tha Xhaçka.

Në një tjetër moment, ajo tha: “16 mije e 584 milionë lekë me financim të brendshëm 13 mijë e 12 mln lekë me financim të huaj”. 

Edhe kolegia e Olta Xhaçkës në Parlament, Zegjine Caushi pak ditë më parë në seancën plenare u ngatërruar me shifrat, teksa fliste rritjen e pagës minimale.

“Do të rritet paga minimale për 3 mijë e 700 mijë e 800 e 5 punonjës, të cilët do të marrin shumë e premtuar 500 euro” –tha ajo.

Nga “The New York Times”/ Shqipëria është vendi i parë që bën një hap të vërtetë drejt “algokracisë”: qeverisjes me anë të algoritmit. Në shtator, kryeministri i saj njoftoi se të gjitha vendimet në lidhje me furnizuesit privatë që do t’i ofrojnë mallra dhe shërbime qeverisë së Shqipërisë, mbi 1 miliard dollarë në vit, do të merren nga një avatar i Inteligjencës Artificiale i quajtur “Diella”. Shqipëria ka vuajtur prej kohësh nga korrupsioni, veçanërisht në këtë fushë. “Diella” e paanshme, kompetente dhe algoritmike mendohet të jetë zgjidhja.

Duket si një pamje joshëse: Kur sistemet demokratike dështojnë, thjesht zëvendësojini ato me ato algoritmike. Por është refleksi i gabuar. Algoritmet mund të optimizojnë efikasitetin, por ato nuk mund të vendosin mes vlerave konkurruese për zgjedhjet që qëndrojnë në zemër të politikës demokratike. Pa transparencë se si “Diella” arrin në përfundimet e saj dhe pa mekanizma për të sfiduar vendimet e saj, qytetarët në mënyrë të pashmangshme do të ndiejnë padrejtsi dhe pa mundësi për t’u mbrojtur.

Në vend që ta zëvendësojmë demokracinë me IA-në, ne duhet ta përdorim IA-në për të rigjallëruar demokracinë, duke e bërë atë më të përgjegjshme, më të menduar dhe më të denjë për besimin e publikut.

Fatkeqësisht, kjo nuk është rruga në të cilën jemi aktualisht.

Shumica e të rriturve në 12 vende me të ardhura të larta thonë se janë të pakënaqur me mënyrën se si po funksionon demokracia e tyre. Ne e shohim këtë pakënaqësi të manifestuar postblloqet që digjen, vitrinat e shkatërruara të dyqaneve dhe rrugë të mbytura me gaz lotsjellës, një valë protestash në dukje të pafundme kundër qeverive që perceptohen si të shkëputura nga realiteti, joefektive dhe të korruptuara.

Ndërkohë, sistemet e IA-së vazhdojnë të përmirësohen me shpejtësi. Ne tashmë kemi modele që i tejkalojnë interpretuesit njerëzorë në fusha si gjeometria dhe imazheria mjekësore. Publiku gjithashtu po bëhet më i njohur me teknologjinë (edhe nëse amerikanët e përdorin atë dukshëm më pak sesa në shumë vende të tjera, veçanërisht në Kinë).

Ndoshta nuk është për t’u habitur, pra, që njerëzit në mbarë botën tashmë u besojnë sistemeve të reja të IA-së mbi ato demokratike që janë vendosur. Tre raunde anketash të kryera nga “Projekti i Inteligjencës Kolektive” midis marsit dhe gushtit 2025 zbuluan vazhdimisht se njerëzit besonin se chatbot-et e inteligjencës artificiale mund të merrnin vendime më të mira në emër të tyre sesa përfaqësuesit e tyre të zgjedhur.

Ky model është po aq i vjetër sa vetë politika: Kur demokracia përpiqet të japë rezultate, njerëzit u drejtohen burrave të fortë, autoritarëve dhe tani algoritmeve, duke shpresuar për vendosjen e kompetencave mbi kaosin.

Por zëvendësimi i diskutimit demokratik me efikasitet algoritmik nuk e zgjidh krizën themelore. Ai thjesht zëvendëson një formë distance midis njerëzve dhe pushtetit me një tjetër. Kur algoritmet përcaktojnë, të themi, ndarjen e buxhetit ose tenderët publikë pa shpjegim dhe pa ankesë, rezultati është i njëjti mënjanim dhe zhgënjim që po shohim tashmë nga institucione të largëta dhe të pandjeshme. Përveçse tani nuk ka askush për të bërë përgjegjës. Me dinjitetin njerëzor të lënë pas dore, polarizimi thellohet dhe besimi gërryhet më tej.

Këto probleme i shtojnë rreziqet që paraqet tashmë Inteligjenca Artificiale. Algoritmet e sotme të mundësuara nga Inteligjenca Artificiale janë ndërtuar kryesisht rreth modeleve të biznesit ku konkurrenca nxit të ardhurat. Meqenëse zemërimi i bën njerëzit të klikojnë, sistemet digjitale të renditjes nxjerrin në pah materialin më përçarës, duke fragmentuar diskursin publik dhe duke na çuar në dhoma jehone që e bëjnë konsensusin të duket i pamundur. Teksa sistemet e IA-së bëhen më të fuqishme dhe të afta për manipulim ideologjik, këto kërcënime vetëm sa do të intensifikohen.

Për të shpëtuar demokracinë, Amerika ka nevojë për një rrugë tjetër: një rrugë që përdor IA-në për t’u dhënë njerëzve më shumë zë në zgjedhjet tona të politikave dhe rezultate më të mira.

IA mund të ndihmojë që qeveritë të jenë më efektive, duke ulur burokracinë, duke përmirësuar shërbimet publike dhe duke hapur vendimmarrjen për publikun. Në Tajvan, platforma “vTaiwan” ka kaluar më shumë se një dekadë duke demonstruar se si IA mund të forcojë, në vend që të zëvendësojë diskutimin demokratik. Kur Uber mbërriti në Tajvan në vitin 2013, ajo shkaktoi të njëjtat konflikte që shpërthyen në qytete në të gjithë botën: shoferët e taksive kundër udhëtarëve, zyrtarët ekzistues kundër të sapoardhurve, rregullimi kundër inovacionit. Në vend që të linte zërat më të zhurmshëm të dominonin ose të kishte lobistë dhe burokratë të vendosnin pas dyerve të mbyllura, Tajvani përdori mjete të mundësuara nga IA-ja për të lehtësuar një version të diskutimit masiv.

Mijëra qytetarë dorëzuan deklarata në “vTaiwan” dhe votuan për propozimet e të tjerëve. IA-ja nuk mori vendime. Në vend të kësaj, ajo hartëzoi peizazhin e opinionit publik, duke nxjerrë në pah propozimet që kapërcenin përçarjet në vend që t’i thellonin ato. Rezultati ishte legjislacioni i nxjerrë nga inteligjenca kolektive. Për Uber, kjo do të thoshte lejimi i shërbimit të vazhdonte të funksiononte për sa kohë që shoferët e tij ishin të siguruar, të licencuar profesionalisht dhe nuk ulnin çmimet e tarifave të taksive. Që atëherë, Tajvani ka përdorur variacione të kësaj qasjeje për dhjetëra sfida të tjera politike, secila prej të cilave ndërton besim me qytetarët dhe tregon se Inteligjenca Artificiale mund të ofrojë infrastrukturën që mundëson një arsyetim demokratik në shkallë të gjerë.

Demokracia ka qenë gjithmonë e kufizuar nga logjistika: Nuk mund të fusësh miliona njerëz në një dhomë; nuk mund t’i lësh të gjithë të flasin; nuk mund të përpunosh kaq shumë perspektiva. IA ka aftësinë të heqë shumë nga këto kufizime duke përmbledhur mijëra komente publike, duke identifikuar shqetësime të përbashkëta dhe duke ndihmuar politikëbërësit të kuptojnë përparësitë e zgjedhësve. Mund ta bëjë tekstin legjislativ të arritshëm për qytetarët e zakonshëm, të shpjegojë kompromiset në gjuhë të thjeshtë dhe t’i ndihmojë njerëzit të artikulojnë preferencat e tyre. Madje mund të shkallëzojë diskutimin nëpër gjeografi dhe gjuhë, duke e bërë koordinimin global të mundshëm në mënyra që më parë ishin të paimagjinueshme.

Por dritarja për këtë rrugë nuk është e pafundme. Çdo muaj që demokracitë mbeten jofunksionale ndërsa aftësitë e IA-së përmirësohen, algokracia bëhet më tërheqëse. Mbetet për t’u parë nëse “Diella” do ta çrrënjosë korrupsionin në Shqipëri apo thjesht do t’i shtojë një shtresë tjetër të errësirës qeverisëse. Por sigurisht që do të tërheqë imitues, veçanërisht në vendet ku korrupsioni është endemik dhe institucionet janë të dobëta.

E ardhmja e demokracisë nuk kërkon që ne ta refuzojmë IA-në. Përkundrazi. Ne kemi nevojë për IA-në për ta bërë demokracinë të funksionojë për shekullin e 21-të. Por gjithashtu duhet të jemi të kujdesshëm për atë që i kërkojmë Inteligjencës Artificiale të bëjë. Jo për të vendosur për ne, por për të na ndihmuar të qeverisim veten më mirë./Përshtati në shqip LAPSI.al