Projekti për krijimin e një shteti sovran të Urdhrit Bektashi në Tiranë vijon të mbetet një nga nismat më të pazakonta politike dhe fetare në Evropë.

Dy vjet pas shpalljes së planit nga kryeministri Edi Rama, ideja për një enklavë të modeluar sipas Vatikanit ende nuk ka marrë formë konkrete, ndërsa mbështetësit e saj këmbëngulin se projekti do të realizohet.

Shteti i propozuar do të shtrihej në një territor prej rreth 11 hektarësh në Tiranë dhe do të kishte administratë, kufij dhe pasaporta të veçanta. Synimi, sipas autoriteteve shqiptare, është krijimi i një qendre sovrane për komunitetin Bektashi dhe promovimi i tolerancës fetare.

Bektashinjtë janë një urdhër sufi brenda Islamit, me një histori prej rreth tetë shekujsh në Evropë. Urdhri u themelua në Perandorinë Osmane dhe, pas ndalimit të veprimtarisë së tij në Turqi në vitet 1920, qendra e tij botërore u zhvendos në Tiranë në vitin 1929.

Numri i ndjekësve nuk është i përcaktuar saktësisht. Vlerësimet variojnë nga 7 deri në 20 milionë, kryesisht në Shqipëri, Kosovë, Maqedoni të Veriut, Greqi dhe Turqi. Në Shqipëri, rreth 150 mijë persona konsiderohen praktikues aktivë, ndërsa qindra mijëra të tjerë identifikohen si bektashinj.

Në përpjekje për ta çuar përpara projektin, në Tiranë është angazhuar amerikani Christopher Hyland, ish-këshilltar i presidentit amerikan Bill Clinton dhe një prej personave të përfshirë në procese të ndryshme diplomatike, përfshirë çështjen e pavarësisë së Kosovës dhe bisedimet e paqes në Irlandën e Veriut.

Hyland vepron si “i dërguar special” për projektin e shtetit Bektashi në Shtetet e Bashkuara, ndërsa sipërmarrësi shqiptar Hazis Vardar ka një rol të ngjashëm në Evropë.

“Unë nuk paguhem për këtë dhe nuk kam asnjë interes biznesi. Bëhet fjalë për dhënien e një kontributi në histori”, është shprehur ai.

Sipas tij, takimi me kreun botëror të bektashinjve, Baba Mondin, rreth tre vite më parë, ishte vendimtar për përfshirjen e tij në këtë nismë.

Pavarësisht deklaratave të mbështetësve, deri tani janë ndërmarrë pak hapa konkretë drejt krijimit të shtetit të ri. Ndryshimi i kuadrit kushtetues shqiptar, njohja ndërkombëtare dhe nënshkrimi i traktateve do të ishin ndër proceset e nevojshme për realizimin e projektit.

Kryeministri Edi Rama e ka paraqitur shtetin e ardhshëm Bektashi si një simbol të tolerancës fetare, një vlerë me të cilën Shqipëria synon të identifikohet ndërkombëtarisht.

Gjatë regjimit komunist, feja u ndalua në Shqipëri dhe të gjitha komunitetet fetare u shtypën. Pas vitit 1991, myslimanët sunitë, katolikët, ortodoksët dhe bektashinjtë kanë bashkëjetuar në vend.

Mbështetësit e projektit argumentojnë se një shtet sovran Bektashi do ta forconte këtë imazh të Shqipërisë dhe do t’i jepte vendit një rol të veçantë në promovimin e dialogut ndërfetar.

Hazis Vardar, i cili e përfaqëson projektin në Evropë, e konsideron bektashizmin një shembull të tolerancës dhe bashkëjetesës.

“Bektashinjtë përfaqësojnë tolerancën, dashurinë dhe miqësinë me fetë e tjera”, shprehet ai.

Dy vjet pas njoftimit të projektit, megjithatë, shteti Bektashi mbetet ende në fazën e planifikimit. Kompleksi aktual i bektashinjve në Tiranë përfshin mauzoleun, muzeun dhe hapësirat e lutjes, ndërsa ideja është që në vitet e ardhshme zona të shndërrohet në territorin e shtetit të ri.

Nëse realizohet, shteti i Urdhrit Bektashi do të ishte më i vogël se Vatikani dhe do të përfaqësonte një nga eksperimentet më të pazakonta të sovranitetit në Evropë.

Për kritikët, mungesa e hapave konkretë ngre pikëpyetje mbi seriozitetin dhe realizueshmërinë e projektit. Për mbështetësit, procesi kërkon kohë dhe nisma të tilla nuk krijohen brenda natës.

“Sa shpesh e kanë parë këta kritikë një vend të krijuar? Kurrë. Nuk kemi qenë kurrë kaq afër. Dhe nesër do të jemi një hap më afër”, deklaron Hyland.

https://www.nrc.nl/nieuws/2026/08/23/komt-er-een-eigen-staatje-voor-de-soefistische-bektashi-gemeenschap-in-de-albanese-hoofdstad-tirana-we-zijn-er-nog-nooit-zo-dichtbij-geweest-a4933042

Vetëm pak ditë pas takimeve dyditore në Pogradec, kryeministri Edi Rama rikthen në selinë e Partisë Socialiste drejtuesit politikë të qarqeve dhe ministrat e kabinetit qeveritar. Mbledhja do të zhvillohet të premten.

Takimi vjen në vijim të diskutimeve të zhvilluara në Pogradec, ku Rama vendosi në qendër të vëmendjes nevojën për një qasje të re të qeverisë dhe Partisë Socialiste ndaj problematikave të qytetarëve.

Kryeministri u ka kërkuar ministrave që të ndjekin çdo muaj punën e drejtorive në varësi, ndërsa drejtuesve politikë u ka kërkuar një prani më të madhe në terren dhe kontakt më të drejtpërdrejtë me qytetarët.

Kjo qasje është konkretizuar edhe përmes dy dokumenteve të prezantuara nga Partia Socialiste, “Besa” dhe “Prania Besnike”.

Një tjetër element i diskutimeve në Pogradec ishte platforma “Pasqyrë Albania”, e cila synon të mbledhë, monitorojë dhe ndjekë ankesat e qytetarëve. Sipas projektit, problematikat duhet të marrin përgjigje brenda dy javësh, ndërsa qytetarët do të kenë mundësi të ndjekin në kohë reale se në cilin institucion ndodhet kërkesa e tyre.

Platforma parashikon funksionimin përmes dy mekanizmave: “Flamingo Albania”, që do të shërbejë për mbledhjen e ankesave dhe shqetësimeve, dhe “Radar”, për gjurmimin e trajtimit të tyre nga ministritë, bashkitë dhe institucionet e tjera.

Para se emri i tij të bëhej i njohur në disa prej dosjeve më të bujshme kundër korrupsionit dhe shpërdorimit të detyrës në Shqipëri, nga afera e inceneratorëve te skandali i tenderave i njohur si “5D”, Taulant Tusha kishte lënë një tjetër gjurmë të mbresëlënëse në zyrat e shtetit.

Vetëm se këtë herë nuk bëhej fjalë për miliona euro të prokurimeve publike apo kontrata të fshehta ndërtimi, por për diçka në dukje të thjeshtë, e megjithatë thellësisht absurde – 8 fatura telefoni për një total prej mbi 20 mijë eurosh.

Rasti u ekspozua pasi një kompani për mbledhjen e borxheve të këqija e mendoi si një fitim të sigurt arkëtimin e faturës që la pas ish-zyrtari i akuzuar për korrupsion, duke paditur për këtë kosto Ministrinë e Shëndetësisë, e cila e trashëgoi borxhin nga ish-Ministria e Mirëqenies Sociale, në të cilën Tusha shërbeu për një periudhë kohe si Drejtor i Shërbimeve Mbështetëse, emri i së cilës rezultonte në krye të faturës bashkë me atë të ish-drejtorit.

Vendimi i Gjykatës së Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm Tiranë, i datës 1 korrik 2026, ka nxjerrë në dritë kërkesën e pazakontë, ku kompania “D&Fin Partner” për mbledhjen e borxheve të këqija kërkoi që buxheti i shtetit të paguante afro 20 mijë euro për faturat e papaguara të celularit të Tushës.

Gjyqtari Ardit Kuka e rrëzoi padinë, duke vënë në dukje se kontrata ishte nënshkruar jashtë çdo tagri zyrtar dhe duke qartësuar se abuzimet me shpenzimet telefonike jashtë limiteve të lejuara ligjore të zyrtarëve janë përgjegjësi vetjake e tyre dhe jo barrë e taksapaguesve.

“Eventualisht edhe nëse do të pranohej padia, detyrimi që do të mbulonte ministria do të ishte deri në vlerën maksimale 80,000 (tetëdhjetë mijë) lekë për të gjitha faturat objekt gjykimi. Për pjesën tjetër detyrimi do të duhet t’i kërkohej personalisht përdoruesit të numrit të telefonit”, arsyetoi Kuka.

I pyetur nga BIRN, Taulant Tusha tha në telefon se nuk i kujtohej ky numër telefoni.

“Nuk mbaj mend ta kem pasur këtë numër”, tha Tusha. Ai tha se nuk kishte dijeni për çështjen dhe as ishte thirrur, as ishte njoftuar.

Kompania “D&Fin Partner” i tha BIRN se u ishte referuar faturave ku përmendej ministria për padinë.

“Kompania, e cila ka blerë borxhin e kompanisë celulare, ka paditur subjektin Ministria e Punës dhe Çështjeve Sociale, duke u bazuar te të dhënat e faturimit të faturave të palikuiduara, subjekt i padisë”, tha një zyrtar i kompanisë.

Ai shtoi se ende nuk ishte vendosur nëse çështja do të apelohej.

Vendimi i gjykatës dhe përballja me drejtësinë

Taulant Tusha është një nga ish-zyrtarët më të lartë dhe më jetëgjatë të Bashkisë së Tiranës, i cili, para se të shërbente si Drejtor i Përgjithshëm i Planifikimit të Punëve Publike në Bashkinë e Tiranës, kishte mbajtur postin e Drejtorit të Shërbimeve Mbështetëse në Ministrinë e Mirëqenies Sociale dhe Rinisë.

Rënia e tij nga një prej drejtuesve më me ndikim të bashkisë në një të pandehur të drejtësisë nisi në dhjetor të vitit 2023, kur ai u arrestua me urdhër të Prokurorisë së Posaçme, SPAK, i akuzuar për përfshirjen në aferën e inceneratorit të Tiranës, një prej dosjeve më të bujshme të korrupsionit dhe abuzimit me detyrën të hetuara vitet e fundit në Shqipëri, që u ka kushtuar taksapaguesve dhjetëra miliona euro. Tusha është gjetur fajtor dhe dënuar me vendim të formës së prerë nga Gjykata e Apelit Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar me 2 vjet burg.

Përveç kësaj akuze, Tusha u bë subjekt i një hetimi të dytë nga SPAK për dosjen e njohur si “5D”, një skemë e dyshuar korrupsioni brenda Bashkisë së Tiranës. Referuar akuzave, SPAK thotë se është provuar fakti që Tusha, në cilësinë e drejtorit të Punëve Publike dhe si anëtar i Komisionit të Vlerësimit të Ofertave, KVO, favorizoi në mënyrë të paligjshme shoqërinë “5D Konstruksion” – e zotëruar de facto nga ish-drejtorët e tjerë të bashkisë, Redi Molla dhe Mariglen Qato.

Por ndërsa këto raste janë gjykuar apo janë në gjykim, faturat e shpenzimeve telefonike të viteve 2015-2016 ishin harruar derisa kompania që blen kreditë e këqija mori përsipër vjeljen e tyre.

Në vitin 2025, në Gjykatën e Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm Tiranë, kompania “D&Fin Partner”, e cila kishte blerë borxhin nga operatori telefonik Albtelecom (One Albania), i kërkoi gjykatës t’i njihte të drejtën e arkëtimit nga thesari i shtetit. Në kërkesën e saj, paditësi pretendoi se “Detyrimi ka lindur nga marrëdhënia kontraktore… Kontrata është lidhur në emër të Ministrisë së Mirëqenies Sociale dhe Rinisë… prandaj debitori është personi juridik”.

Përballë kësaj kërkese, Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale u mbrojt duke argumentuar se institucioni nuk kishte asnjë lidhje me këto shpenzime. Përmes Deklaratës së Mbrojtjes, institucioni prapësoi duke theksuar se “Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale nuk gëzon legjitimim pasiv në këtë proces, sepse nuk është palë në marrëdhënien kontraktore” dhe se “Kontratat e lidhura midis shoqërisë dhe ministrisë përgjegjëse janë absolutisht të pavlefshme, pasi vijnë në kundërshtim me ligjin”.

Në analizën e tij, gjyqtari Ardit Kuka e gjeti të pabazuar kërkesën e kompanisë mbledhëse të borxheve, duke i dhënë të drejtë ministrisë. Gjykata theksoi defektet thelbësore formale dhe ligjore të kontratës origjinale të pajtimit të vitit 2015. Vendimi arsyeton se “Nuk rezulton që të jetë lëshuar prokurë nga titullari i institucionit në formë noteriale apo autorizim me shkrim… që do t’i jepte tagër Z. Taulant Tusha për të lidhur kontrata të shërbimit telefonik në emër dhe për llogari të ministrisë”.

Për rrjedhojë, gjykata rrëzoi padinë, duke konkluduar se kërkimi “nuk mund t’i kundrejtohet Ministrisë së Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale”, sepse nuk ishte palë në marrëdhënien kontraktore, por duhet t’i drejtohej Taulant Tushës.

Faturat e çmendura

Të dhënat e administruara nga trupa gjykuese tregojnë se në 8 muaj – tetor, dhjetor 2015 dhe janar-qershor 2016 – faturat mujore të lëshuara nga operatori AMC, sot One Albania, përmbanin zëra të detajuar për telefonata, internet dhe shërbime roaming me shifra anormale. Vetëm për muajin tetor 2015, fatura e celularit kapi vlerën marramendëse të 983,948 lekëve me TVSH.

Megjithatë, jo të gjitha faturat ishin njëlloj stratosferike. Në disa raste vihet re një rënie e madhe në shpenzime; kështu, nga fatura prej gati 1 milion lekësh të reja në tetor, në dhjetor 2015 fatura shënoi vetëm 7,456 lekë, sërish mjaft më shumë sesa kontrata që parashikonte një abonim mujor prej 5 mijë lekësh.

Ndërkohë, trendi i përdorimit ekstrem u rikthye sërish në janar 2016, kur fatura arriti në 101,805 lekë, ndërsa në shkurt 2016 vlera kërceu sërish në 428,764 lekë me TVSH. Një tjetër shifër e lartë u shënua në prill 2016, kur fatura ishte 203,862 lekë, për të zbritur në qershor 2016 në një vlerë mjaft modeste, krahasuar me faturat e mëparshme, prej rreth 2,370 lekësh.

Në vendim, gjykata i gjeti këto shpenzime të paarsyeshme, duke sqaruar se, ndërsa ishte normale që të mbuloheshin shpenzimet telefonike për një zyrtar të lartë të administratës publike, ato nuk ishin pa limit dhe ishin të përcaktuara qartë nga legjislacioni me një tavan të pakalueshëm.

Kuadri ligjor në fuqi, që citohet në vendim, bën të qartë se vetëm 5 zyrtarët më të lartë të shtetit – Presidenti i Republikës, Kryetari i Kuvendit, Kryeministri, Kryetari i Gjykatës Kushtetuese dhe Prokurori i Përgjithshëm – kishin shpenzime pa limit.

Ndërkohë, legjislacioni nuk i lejon zyrtarët e nivelit ku ishte i punësuar Tusha të shpenzonin pa limit. Sipas Vendimit të Këshillit të Ministrave nr. 864, të vitit 2010, që citohet në vendimin e Gjykatës, për kategorinë ku bënte pjesë Tusha, buxheti i shtetit mbulonte shpenzimet për shërbimin telefonik vetëm deri në limitin e 10,000 lekëve në muaj.

Në arsyetimin e tij, gjyqtari Ardit Kuka thekson se edhe në skenarin ku Ministria do të ishte palë legjitime në kontratë, detyrimi maksimal që do të mund t’i ngarkohej thesarit të shtetit për të gjithë këtë periudhë do të ishte jo më shumë se mbledhja e kësaj vlere maksimale.

Vendimi i gjykatës lë të kuptohet se elementi kyç që shërbeu si mburojë për financat publike në këtë përballje gjyqësore ishte forma e nënshkrimit të kontratës origjinale të pajtimit. Ish-drejtori kishte shënuar në hyrje të dokumentit inicialet e institucionit “Taulant Tusha/MMSR”, duke lënë të kuptohej një përfaqësim shtetëror, por gjykata zbuloi se ai nuk kishte asnjë autorizim për të vepruar në emër të shtetit.

Vendimi argumenton se: “Nuk rezulton që të jetë lëshuar prokurë nga titullari i institucionit në formë noteriale apo autorizim me shkrim, si nga ministri i kohës ashtu edhe sekretari i përgjithshëm, që do t’i jepte tagër Z. Taulant Tusha për të lidhur kontrata të shërbimit telefonik…”.

Për më tepër, gjykata nënvizoi defektet formale të dokumentit, duke konstatuar se në fund të kontratës mungonte nënshkrimi me shënimin përfaqësues, si dhe mungonte vula e ministrisë përkatëse. Kjo e zhvlerësoi natyrën zyrtare të dokumentit, duke e kthyer atë në një veprim juridik privat./reporter.al