Xhamat janë thyer, ndërsa nëpër mure shihen gjurmë të zeza bloze. Pasojat e protestave të ditëve të fundit janë të dukshme në godinën e Ministrisë së Arsimit në kryeqytetin shqiptar, Tiranë.
Edhe këtë të martë, në mesin e tetorit, studentë dhe pedagogë të Universitetit të Tiranës janë mbledhur sërish për të protestuar.
Për gati pesë muaj, protestat kundër qeverisë në Shqipëri mbetën paqësore. Demonstratat fillimisht u nxitën nga projekti për ndërtimin e një kompleksi hotelier luksoz nga dhëndri i Donald Trumpit, Jared Kushner, në një rezervat natyror.
Ministria e Arsimit goditet me gurë
Që atëherë, protestat janë përhapur gjithnjë e më shumë. Përplasjet e dhunshme mes studentëve dhe nxënësve, nga njëra anë, dhe policisë, nga ana tjetër, ndodhin çdo ditë. Më 13 tetor, situata u përshkallëzua.
Protestuesit denoncojnë korrupsionin, problemet në universitete dhe rritjen e kostove të arsimit. Ata kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama, i cili është në pushtet që prej vitit 2013.
Një vajzë e re, e veshur me të zeza dhe me një xhaketë me kapuç, qëndron mes turmës. Kur e pyesin përse merr pjesë në protesta, ajo mbulon gojën me një copë pëlhure.
“Ju lutem, prisni një moment, dua të mbuloj fytyrën”, thotë Sara* (emër i ndryshuar nga redaksia). Ajo preferon të mbetet anonime.
Sara tregon se ka marrë pjesë rregullisht në protesta gjatë nëntë ditëve të fundit. Ajo koordinohet me studentët e tjerë përmes telefonit.
“Ne komunikojmë vetëm përmes mesazheve me shkrim”, thotë ajo.
Më pas, detyrohet ta ndërpresë bisedën. Demonstruesit hedhin sërish gurë drejt Ministrisë së Arsimit. Policia i largon me forcë protestuesit dhe gazetarët nga zona dhe përdor autobotët me ujë për të shpërndarë turmën.
Organizim i decentralizuar dhe horizontal
“Rrjetet sociale janë sot hapësira publike më e rëndësishme, shumë kohë përpara se të mbushen hapësirat fizike”, thotë eksperti i sigurisë kibernetike, Besmir Semanaj.
“Të rinjtë shqiptarë nuk organizohen më përmes strukturave tradicionale, si partitë politike, shoqatat apo thirrjet publike. Ata organizohen aty ku kalojnë jetën e tyre të përditshme: në telefonat celularë.”
Kanalet më të rëndësishme të komunikimit përfshijnë Instagramin, grupet e WhatsApp-it sipas viteve të studimit, fakulteteve apo konvikteve, kanalet e Telegramit për njoftime të përgjithshme dhe TikTok-un për shpërndarjen e videove. Ata që janë më të shqetësuar për sigurinë përdorin aplikacionin Signal.
“Kjo është një strukturë organizimi horizontale, pa drejtues të identifikueshëm individualisht dhe pa një strukturë qendrore komanduese. Pikërisht për këtë arsye, qeveria e ka kaq të vështirë të kuptojë dhe të kontrollojë dinamikën e saj”, tha Semanaj për DW.
Kryeministri Edi Rama: “Luftë hibride”
Semanaj thekson se shërbimi i mesazheve Telegram ofron disa funksione të dobishme në situatën aktuale.
“Dhjetëra mijëra njerëz mund të kontaktohen njëkohësisht përmes kanaleve, njoftimet dërgohen brenda pak sekondash dhe kontrolli nga jashtë është më i vështirë sesa në platformat klasike.”
Kryeministri Edi Rama, i njohur zakonisht për aftësinë e tij në përdorimin e rrjeteve sociale, fajëson algoritmet për situatën aktuale. Ai e përshkruan revoltën e të rinjve kundër qeverisë së tij si një “luftë hibride”.
Në një dalje të fundit mediatike, ai ndërmori një sulm të ashpër verbal ndaj protestuesve.
Të rinjtë dhe të rejat që sot besojnë se mund ta bëjnë Shqipërinë një vend më të mirë “me TikTok dhe pa qenë në gjendje të thonë as shtatë fjalë në mënyrë koherente”, nuk janë të gjithë terroristë.
“Por ata janë pengje të një fryme të caktuar, të një ideologjie të re që ka vetëm një qëllim: të shkatërrojë, të përmbysë gjithçka, të rrafshojë gjithçka”, tha Rama.
“Të radikalizuar nga Antifa”
Që prej fillimit të protestave fillimisht paqësore kundër qeverisë, gati pesë muaj më parë, Rama është përpjekur vazhdimisht të zbulojë publikisht organizatorët e “vërtetë” që qëndrojnë pas tyre.
Gjatë muajve të fundit, ai ka akuzuar vende si Greqia, Rusia dhe Irani për ndërhyrje në protesta.
Së fundmi, ai identifikoi një fajtor të ri: Antifën, një lëvizje të majtë globale, të decentralizuar dhe pa drejtues.
“Këta janë të rinj që janë radikalizuar dhe indoktrinuar ideologjikisht, që veprojnë nën presionin ose ndikimin e një force të re, të errët, e cila është shfaqur në Evropë dhe në Shtetet e Bashkuara, një forcë që Presidenti i Shteteve të Bashkuara e ka shpallur organizatë terroriste: Antifa”, deklaroi kryeministri shqiptar.
Redion Qirjazi, ekspert për çështjet e sigurisë dhe radikalizimit, nuk është dakord.
“Kjo është një akuzë serioze, që kërkon prova po aq të forta. Deri më sot, nuk është paraqitur asnjë provë e verifikueshme që të dëshmojë ekzistencën e një strukture të organizuar të Antifës në Shqipëri, e aq më pak përfshirjen e saj në koordinimin e protestave”, paralajmëron Qirjazi.
“Struktura terroriste”?
Edhe referimi i Ramës ndaj vendimit të presidentit amerikan Donald Trump për ta klasifikuar Antifën si organizatë terroriste është problematik.
“Antifa nuk është një organizatë ndërkombëtare e unifikuar, me strukturë dhe udhëheqje qendrore, por më tepër një term përmbledhës për lëvizje dhe grupe të ndryshme, të bashkuara nga qëndrimi i tyre themelor antifashist.”
Edhe studentja Sara e kundërshton me vendosmëri akuzën për ekzistencën e strukturave “terroriste”.
“Ka grupe që janë të gatshme të përdorin dhunë, kjo është e vërtetë, por unë nuk kam asnjë lidhje me ta. Sapo shoh dhunë, largohem. Jam kundër saj”, tha ajo për DW.
Arlind Qori, kryetar i partisë së vogël opozitare Lëvizja Bashkë, e cila ka zhvilluar fushatë kundër qeverisë që prej fillimit të protestave kundër resortit luksoz në Zvërnec, i konsideron pretendimet e Ramës “marrëzira”.
Dorëheqje në vend të revolucionit
“Të rinjtë shqiptarë janë të revoltuar nga kushtet aktuale socio-ekonomike: nga varfëria, nga fakti që shumë prej prindërve të tyre kanë emigruar sepse nuk mund të ushqenin familjet, nga rënia e sistemit arsimor dhe nga mungesa e perspektivës pas diplomimit”, tha Qori.
Janë këta faktorë që i kanë nxjerrë të rinjtë në rrugë dhe jo ndonjë lloj ideologjie.
Gjithashtu, nuk duhet harruar se kërkesa kryesore e studentëve ishte dorëheqja e Ramës, “jo një revolucion socialist”.
Qori: “Njerëzit nuk po kërkojnë asgjë radikale, por dorëheqjen e një kreu qeverie të korruptuar, një kërkesë themelore dhe e moderuar. Por Edi Rama vazhdon të përgjigjet me dhunë policore dhe arrogancë”, tha Qori për DW.
Kush i tërheq fijet?
Eksperti i sigurisë Qirjazi sheh një strategji pas këtyre akuzave.
“Kur një qeveri përballet me protesta dhe pakënaqësi publike, lidhja e demonstruesve me ekstremizmin dhe ndikimin e huaj mund të shërbejë për ta zhvendosur vëmendjen nga shkaqet reale të protestave drejt një argumenti që lidhet me sigurinë kombëtare”, mendon ai.
“Kjo mund t’u shërbejë disa qëllimeve politike: të delegjitimojë protestuesit, të dobësojë mbështetjen e tyre në popullsi dhe të justifikojë një qasje më të ashpër në emër të ligjit dhe rendit.”
Edhe eksperti i sigurisë kibernetike Semanaj e njeh këtë model nga kriza të tjera.
“Protestat paraqiten si dhunë, të rinjtë si të manipuluar dhe shqetësimet e tyre legjitime, kushtet në universitete, tarifat e studimit, korrupsioni dhe mungesa e perspektivës, zhduken nga mbulimi mediatik.”
Në vend që të diskutohet përse mijëra të rinj kanë dalë në rrugë, vëmendja është zhvendosur te pyetja se kush i ka “dërguar” ata atje.
Semanaj beson se kjo nuk është rastësi, por një fushatë komunikimi e orkestruar.
“Ajo synon të imponojë një narrativë të caktuar: se protesta është sinonim i dhunës, se të rinjtë po manipulohen dhe se dikush tjetër po i tërheq fijet”, thotë Semanaj.
Përkthimi ruan strukturën, përmbajtjen dhe citimet e tekstit origjinal të DW-së, pa shtuar interpretime apo informacione të tjera./ Deutche Welle
