Aktori dhe aktivisti i njohur Florjan Binaj ka mbajtur një fjalim përpara protestuesve të mbledhur në bulevardin “Dëshmorët e Kombit”.
Binaj iu drejtua turmës me thirrjen “Sheshi plot, zemra plot”, ndërsa hodhi akuza ndaj kryeministrit Edi Rama, për të cilin tha se prej 13 vitesh “zhgarravit fatet tona” dhe se u përpoq të përçante qytetarët përmes organizimit të një aktiviteti paralel.
Gjatë fjalës së tij, ai theksoi se protesta nuk zhvillohet vetëm për qytetarët e pranishëm në shesh, por edhe për punonjësit e administratës dhe patronazhistët që, sipas tij, detyrohen të marrin pjesë në aktivitetet e qeverisë.
Binaj bëri thirrje për ndëshkimin e çdo politikani që ka abuzuar me detyrën apo ka shkelur ligjin gjatë këtyre dekadave.
“Kushdo që nga ’90-a që ka vjedhur këtu qoftë edhe 10 lekë, të shkojë në burg! Çdo qeveritar! Kushdo që ka shkelur ligjin të shkojë në burg, por jo në burg me 5 yje!”, deklaroi Binaj.
Banorët e Rrjollit kanë dalë ditën e sotme në protestë, pasi kantieri ku Bashkim Ulaj po ndërton resortin, u rrethua me tela dhe mure të larta. Banorët kanë arritur të heqin rrethimin dhe janë futur brenda kantierit të ndërtimit.
Një ditë më parë, gjatë protestës për Zvërnecin në kryeqytet, një prej qytetarëve i ftoi të gjithë të ishin të pranishëm për të hequr gardhin në Rrjoll.
Prej afro një viti, banorët e zonës kanë ngritur akuza se një ish-zyrtar i Kadastrës së Shkodrës ka ndryshuar dokumentacionin e pronësisë, duke tjetërsuar certifikatat dhe më pas duke ia kaluar truallin investitorit që po zhvillon projektin për resort në vijën bregdetare të Velipojës.
Situata është tensionuar që prej janarit të këtij viti, kur firma ndërtuese nisi punimet për sistemimin e terrenit me mjete të rënda.
Që atëherë, banorët kanë protestuar pothuajse çdo ditë, duke kundërshtuar prezencën e kompanisë në zonë dhe duke kërkuar ndalimin e punimeve.
Drejtori i Policisë Tiranë, Oliger Torba, në një konferencë për mediat ditën e sotme ka deklaruar se vijojnë ende kërkimet për gjetjen e turpit të 34-vjeçarit Eglant Koçi, i cili është zhdukur prej ditësh.
Torba bëri me dije se kërkimet po kryhen nga një strukture e posaçme e krimeve të rënda, dhe janë përqendruar kryesisht në rrethinat e Tiranës dhe kufiri me Elbasanin.
“Hetimi po ndiqet nga struktura e krimeve të rënda e Drejtorisë së Policisë Tiranës. Nga ana jonë dhe aktualisht që po flasim, është ngritur një strukturë e posaçme që po kërkon në lidhje me trupin e shtetasit Eglant Koçi. Kërkimet janë shtrirë kryesisht në rrethinat e Tiranës, kufirit ndarës mes Elbasanit dhe Tiranës“, tha ai.
Po ashtu, në ndihmë kanë ardhur edhe Forcat e Sigurisë së Kosovës, por deri më tani nuk ka ende rezultate konkrete.
Drejtori i Policisë Tiranë, Oliger Torba: Është një ngjarje shumë sensitive, nga ana e jonë është ngritur një grup i posaçëm hetimor, indicie në lidhje me këtë ngjarje është marrë nga familja e të humburit.
Fillimisht komisariati numër 2 ka kryer të gjitha procedurat, më pas duke bërë një analizë të thelluar të ngjarjes, është gjykuar dhe hetimi po ndiqet nga struktura e krimeve të rënda e Drejtorisë së Policisë Tiranës. Nga ana jonë dhe aktualisht që po flasim, është ngritur një strukturë e posaçme që po kërkon në lidhje me trupin e shtetasit Eglant Koçi.
Kërkimet janë shtrirë kryesisht në rrethinat e Tiranës, kufirit ndarës mes Elbasanit dhe Tiranës. Aktualisht krahas shërbimeve të Policisë së Shtetit, një ndihmë na ka ardhur edhe një njësi e posaçme nga FSK, po vijon kërkimi, deri tani nuk kemi pasur ndonjë rezultat konkret. Janë kontrolluar shumë zona ku kishim dyshimet tona pas analizave. Kërkimi vijon.
Shkrimtarja dhe ish-politikania demokrate Flutura Açka i shkruan një mesazh kryeministri Edi Rama, në përgjigje të deklaratave të tij pasditen e djeshme nga Tirana, për protestën qytetare që vazhdon prej 13 ditësh nën zyrën e tij.
Ajo thotë se shqiptarët janë ngritur në protestë kundër qeverisjes së tij, ndërsa Edi Rama po përpiqet ta devijojë zërin e tyre, sipas Açkës, në një klithmë kundër Amerikës.
“Shqiptarët janë populli më proamerikan i Europës”, shkruan ajo, duke e cilësuar si djallëzore dhe të poshtër tentativën për të devijuar pakënaqësitë e qytetarëve, për realitetin me të cilin përballen përditë.
“Ndaj, etiketimi i Protestës mirëfilli kundër jush (dhe partnerëve tuaj nē Opozitë) si protestë antiamerikane dhe antiTrump, është mirëfilli traditie kombëtare. Ndaleni këtë baltosje ndaj shqiptarëve. Ata ju akuzojnë së ju keni gēnjyer, ose keni korruptuar Kushner-Trump, se jeni zot i ishullit dhe letrat i keni të pastra.
Para tyre jepni ju llogari, jo ne për pakënaqësinë, ngaqë nuk na ka pyetur kush! Ne, thjesht, nuk e duam këtē model shkatërrimi që tani është huqi, kënaqësia dhe pabesia juaj ndaj nesh! Ju é kthyet Shqipërinë në fjetore betoni! Mjaft”, thuhet ndër të tjera në mesazhin e saj.
Lexoni reagimin e plotë të shkrimtares Flutura Açka:
Nuk ka tradhti më të madhe ndaj popullit tënd, se të devijosh pakënaqësinë é tij të mbledhur nga qeverisja juaj keqe, nga keqtrajtimi ndaj natyrës së patjetërsueshme shqiptare dhe çjerrja e relievit të tij në forma korruptive si silla për oligarkët, në pakënaqësi ndaj Amerikës dhe Trumpit.
Shqiptarët janë populli më proametikan i Europës dhe t’ua devijosh zërin é pastër kundër korrupsionit, si klithmë kundër Amerikës, është djallēzore, e poshtër dhe e dënueshme. Ju, dhe një shpurë kinseelitë që është pasuruar si puthadore e juaja.
Hiqeni këtë frazë që jua artikulon nga dhurata e beftë e hidhur që po ju përgatisin shqiptarët, mu në kohën kur ishit në zenit të pushtetit.
Një gjë ështē e qartë: mes modelit spanjoll të betonit në brigjet e tyre dhe modelit zviceran të turizmit, shqiptarët preferojnë të dytin. Dhe kjo duhet t’ju bëjë të reflektoni. Madje, para se të ikni, ndreqni sa të mundni dëmin: ktheni ligjet me të cilët i hapët plagë Shqipërisë.
Shqiptarët nuk e duan atë investim në zonën më të bukur të tyre, kushdo që të jetë pas tij – me ç’duket Kushner është vetëm sekseri yt dhe paratë janë tē sheikēve – sepse nuk është në shërbim të tyre. Ngaqë:
– Do të kthehet në zonë të turIzmit elitar, pra shqiptarët ta harrojnë qasjen në këto bukuri dhe duhet të marrin leje kalimi për aty.
– 10 mijë të pseudopunësuarit Vlora dhe rrethinat nuk i kanë, sepse i keni përzënë, pra, do tē sillni 10 punëtorë të huaj, mjaftueshëm për të nxjerrë dy deputetë të huaj në Parlamentin shqiptar, pa llogaritue nja 10 deputetë qē do t’i nxjerrin paratē e oligarkët é aty.
– E gjtha është ngritur mbi bastisje tokash dhe afera, petët e të cilave po zbardhen një nga një.
– Do të ndërtohet mbi krimin shtetëror të shmdërrimit të Zonës së mbrojtur dhe parkut kombëtar, në park detar dhe veprime arbitrare që nisin qē nga firma é Presidentit të Republikës, i cili ka shkelur Sigurinë Kombëtare.
Ndaj, etiketimi i Protestës mirëfilli kundër jush (dhe partnerëve tuaj nē Opozitë) si protestë antiamerikane dhe antiTrump, është mirëfilli traditie kombëtare.
Ndaleni këtë baltosje ndaj shqiptarëve. Ata ju akuzojnë së ju keni gēnjyer, ose keni korruptuar Kushner-Trump, se jeni zot i ishullit dhe letrat i keni të pastra.
Para tyre jepni ju llogari, jo ne për pakënaqësinë, ngaqë nuk na ka pyetur kush!
Ne, thjesht, nuk e duam këtē model shkatërrimi që tani është huqi, kënaqësia dhe pabesia juaj ndaj nesh! Ju é kthyet Shqipërinë në fjetore betoni! Mjaft!
Tirana u kthye këtë të premte në qendrën e qytetarëve, atyre që ishin me vullnetin e lirë në shesh përpara kryeministrisë dhe atyre që me kërcënimet se do i heqin na puna zgjodhën të ‘zbarkonin’ tek sheshi Italia.
Nga njëra anë, para Kryeministrisë, qindra qytetarë, aktivistë dhe përfaqësues të opozitës vijuan protestën e tyre të përditshme kundër qeverisë, duke kërkuar largimin e kryeministrit Edi Rama dhe ndalimin e projektit turistik në Zvërnec.
Nga ana tjetër, në Sheshin “Italia”, Partia Socialiste festoi 35-vjetorin e themelimit të saj, në një aktivitet ku morën pjesë drejtues të lartë të mazhorancës, deputetë, ministra dhe mbështetës socialistë.
Për shkak të afërsisë mes dy tubimeve, tensionet nuk munguan. Në një moment pati përplasje verbale dhe fizike mes disa protestuesve dhe mbështetësve socialistë në zonën pranë Kryeministrisë.
Situata u qetësua vetëm pas ndërhyrjes së policisë, ndërsa organizatorët e protestës bënë thirrje për vetëpërmbajtje dhe shmangie të incidenteve.
Rama: Protesta po përdoret nga interesa të tjera
Në fjalën e mbajtur para mbështetësve socialistë, kryeministri Edi Rama iu referua disa herë protestës që po zhvillohej paralelisht në bulevard, duke e cilësuar atë si një lëvizje që po shfrytëzohet politikisht nga opozita dhe faktorë të tjerë.
Sipas Ramës, pas kundërshtimit të projektit në Zvërnec nuk qëndrojnë vetëm shqetësime mjedisore, por edhe interesa politike e gjeopolitike.
Ai pretendoi se protesta është kthyer në një instrument për të penguar investimet strategjike në Shqipëri dhe për të dëmtuar zhvillimin ekonomik të vendit.
Kreu i qeverisë deklaroi se Shqipëria nuk duhet të ketë frikë nga investimet e mëdha dhe se vendi duhet të synojë turizmin elitar për të konkurruar me vendet e rajonit, veçanërisht me Greqinë.
“Ne nuk jemi budallenjtë e lagjes. Shqipëria i ka të gjitha ato që i duhen dhe sot i duhet shtuar guximi për të ëndërruar më fort dhe kurajoja për të përballuar investime të tilla”, tha Rama.
Akuza për ndërhyrje të Iranit
Një nga deklaratat më të forta të kryeministrit ishte ajo që lidhej me pretendimin për përfshirjen e Iranit në përpjekje për të sabotuar investimet në Shqipëri.
Rama tha se është gabim të mohohet përfshirja e një “vendi armik” në fushatat kundër investimeve strategjike, duke përmendur drejtpërdrejt Republikën Islamike të Iranit.
Sipas tij, protestat e qytetarëve mund të jenë të natyrshme dhe të lidhura me shqetësime reale, por ato po shfrytëzohen nga aktorë të huaj për qëllime që nuk kanë lidhje me mbrojtjen e mjedisit.
“Kemi disa molotovarë që thonë s’ka lidhje Irani, është protestë bio. Protesta e atyre që janë të shqetësuar për Zvërnecin është bio, por ajo që bëjnë vendet e tjera është shfrytëzimi i protestave bio dhe alarmeve bio. Duhet të jesh idiot të mohosh përfshirjen e një vendi armik që ka tentuar të shkatërrojë investimet; është Republika e Iranit”, deklaroi ai.
Kujtojmë që Rama , i cili nuk heq dorë nga projekti, ka thënë më herët se Irani është përfshirë në një “luftë hibride” dezinformimi kundër investimit, i cili mund të arrijë vlerën prej 4 miliardë eurosh.
“Ai është pjesë e kësaj, sepse nuk është askush tjetër i interesuar të nxisë narrativin e antisemitizmit, bazuar në një lajm të rremë, të pabesueshëm dhe të neveritshëm”, tha Rama për gazetën amerikane Politico, duke iu referuar teorive konspirative se projekti mund të përfshijë zhvendosjen e palestinezëve nga Gaza në territorin shqiptar.
Për Iranin, i cili ndodhet në tensione të vazhdueshme me SHBA-në dhe Izraelin, këto pretendime janë “qesharake”.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme, Esmail Baghaei, tha se autoritetet shqiptare po shmangin përgjigjen ndaj kërkesave të qytetarëve të tyre dhe po përpiqen ta mbyllin çështjen përmes akuzave ndaj Teheranit.
“Populli shqiptar është mjaftueshëm i mprehtë për të mos i besuar këto pretendime”, u shpreh ai në një konferencë për media.
“Po hidhen gurë edhe nga Kosova dhe Tetova”
Një tjetër deklaratë që ngjalli reagime ishte ajo ku Rama pretendoi se në protestë po ndërhyjnë edhe faktorë nga jashtë kufijve të Shqipërisë.
Ai tha se, ndonëse sipas tij qytetarët e Vlorës e mbështesin projektin në Zvërnec, “forca të ndryshme” po hedhin gurë kundër tij “edhe nga Kosova dhe Tetova”, ndërsa akuzoi opozitën dhe partitë e reja se po përpiqen të përfitojnë politikisht nga protesta.
“Megjithëse në Vlorë e duan projektin dhe hallin e kanë se po u dëmtohet sezoni, forca të ndryshme hedhin gurë, nga Kosova dhe Tetova dhe fshehin dorën. Njësoj si opozita, deri tek tabakatë që mbledhin ‘like’, edhe partitë e reja që mbeten të vogla kërkojnë një copë aty”, u shpreh Rama.
Ai shtoi se për protestuesit e rinj ka simpati dhe se është i gatshëm të diskutojë me ta për aspektet mjedisore të projektit, por jo për ndalimin e zhvillimit të tij percjell Boldnews.
Ftesa për t’iu bashkuar PS-së
Në një pjesë tjetër të fjalës së tij, kryeministri ftoi të gjithë ata që duan më shumë zhvillim për vendin t’i bashkohen Partisë Socialiste.
Rama deklaroi se PS ka nevojë për njerëz që nuk bien dakord me gjithçka, por që janë të gatshëm të kontribuojnë për ta bërë Shqipërinë më të zhvilluar.
Ai theksoi se projektet strategjike dhe transformimi i Shqipërisë në një destinacion të turizmit elitar nuk janë çështje për negociata politike, por pjesë e vizionit të qeverisë për të ardhmen e vendit.
“Shqipëria nuk ka qenë kurrë në shitje”
Kryeministri iu përgjigj gjithashtu një prej sloganeve të protestuesve, të cilët akuzojnë qeverinë se po shet pasuritë publike.
Rama tha se Shqipëria nuk ka qenë dhe nuk do të jetë kurrë në shitje, duke përmendur si shembuj anulimin e dhjetëra kontratave për hidrocentrale në lumenjtë Valbonë dhe Vjosë.
Sipas tij, qeveria ka ndërmarrë vendime konkrete për mbrojtjen e mjedisit dhe nuk mund të akuzohet për shkatërrimin e pasurive natyrore të vendit.
Podiumi i protestës
Ndërkohë, në podiumin e protestës qytetare, folësit përsëritën thirrjet për largimin e kryeministrit Edi Rama, duke deklaruar se tubimet do të vijojnë çdo ditë deri në dorëheqjen e tij.
Një prej protestuesve hodhi poshtë zërat se protesta po shkon drejt përfundimit, duke theksuar se pjesëmarrja do të rritet në ditët në vijim dhe se qytetarët nuk do të tërhiqen nga kërkesat e tyre.
Të tjera fjalime kishin në fokus kritikat ndaj qeverisë dhe Partisë Socialiste.
Një protestuese e krahasoi aktivitetin e zhvilluar në Sheshin “Italia” me festimet e ish-Partisë së Punës, duke akuzuar socialistët për ushtrim presioni ndaj qytetarëve dhe shpërfillje të ligjit, raporton Boldnews.
Sipas saj, shqetësimi kryesor i protestuesve nuk lidhet me investitorin në Zvërnec, por me mënyrën se si janë marrë vendimet dhe janë trajtuar qytetarët nga qeveria.
Organizatorët theksuan gjithashtu praninë e shqiptarëve të ardhur nga vende të ndryshme të Europës, ndërsa paralajmëruan pjesëmarrje edhe më të madhe nga diaspora në ditët në vijim.
Sipas tyre, protesta ka hyrë në një fazë të re mobilizimi, me objektivin e vetëm që, përmes presionit qytetar, të arrihet largimi i kryeministrit Edi Rama nga pushteti.
Aktiviteti për 35-vjetorin e Partisë Socialiste nisi dhe perfundoi me fjalën e kryeministrit Rama, ndërsa vetëm pak qindra metra më tej protestuesit vijuan tubimin e tyre, duke paralajmëruar se protestat kundër qeverisë do të vazhdojnë edhe në ditët në vijim./Boldnews
Kryeministri Edi Rama zhvilloi një intervistë ekskluzive në “Shqipëria Live” me Sidorela Gjonin.
Gjatë kësaj interviste, ai u ndal te protestat e vazhdueshme në Tiranë, duke u shprehur se ato nuk janë një matje force, ndërsa shtoi se do të respektojë ‘kontratën’ që ka me shqiptarët, duke iu referuar zgjedhjeve të kaluara.
“Mbase e nxjerrë nga konteksti kjo gjë, duket sikur unë kam pasur një dilemë. Nuk ishte dilemë, por mundësi në kushtet kur gjërat që jam këtu bëhen të pamundura.
Në rast se e flasim konkretisht, unë kam një kontratë me shqiptarët dhe do e respektoj deri në fund. Nuk diskutohet.
Çfarë problemi ka që ndodhin protestat në lidhje me atë që thashë? Protestat janë pjesë e jetës demokratike në një vend të lirë. Protestat nuk janë matje force dhe as nuk maten me numra në kuptimin që pavarësisht se numrat mund të jenë të vegjël ose të mëdhenj, por maten me qëllime, kauzën dhe kërkesat.
Fakti që unë dhe PS jemi votuar me një shumicë, e cila është shumë domethënëse, nuk e përjashton faktin që një pjesë e njerëzve jetojnë në këtë vend, kanë një opinion tjetër dhe duan ta shprehin. Këto janë dy gjëra që nuk e përjashtojnë njëra tjetrën”, u shpreh Rama.
Ish-ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Ditmir Bushati, ka reaguar për protestat që po zhvillohen prej 12 ditësh në Tiranë, ku qytetarë kërkojnë dorëheqjen e qeverisë dhe të kryeministrit Edi Rama.
Në një postim të gjatë në rrjetet sociale, Bushati ka kritikuar ashpër mënyrën si po trajtohet protesta në hapësirën mediatike, duke pretenduar se ajo është “censuruar nga mediat kombëtare” dhe se fillimisht është transmetuar vetëm nga News24 dhe më pas nga media ndërkombëtare.
Sipas tij, Partia Socialiste duhet të reflektojë seriozisht mbi situatën politike në vend dhe të kërkojë ndjesë për gabimet e bëra gjatë qeverisjes, duke theksuar se “partneriteti mes politikës, oligarkisë, medias dhe krimit të organizuar duhet zhbërë”.
Bushati e përshkruan protestën si një “protestë dinjiteti”, që sipas tij shkon përtej ndarjeve politike dhe tregon pakënaqësi të thellë ndaj modelit aktual të zhvillimit në Shqipëri.
Ai paralajmëron gjithashtu për përqendrimin e pushtetit dhe mungesën e llogaridhënies, duke theksuar se demokracia po dobësohet kur shteti dhe pushteti fillojnë të shkrihen me njëri-tjetrin.
Postimi i plotë:
PËR NJË SHQIPËRI TË RE
Protestat e pazakonta në Shqipëri dhe në disa qytete të botës ku jetojnë shqiptarë, mund të përkufizohen si “protestat e dinjitetit”. Për të perifrazuar filozofin francez Pierre Lévy, Tirana po shfaqet para botës si një “qytet inteligjent” ku njerëzit nuk grupohen rreth një partie politike apo një pushteti që nuk i përfaqëson, por rreth disa vlerave e shqetësimeve të përbashkëta që shkojnë përtej bindjeve politike, në kërkim të një Shqipërie të re.
Ajo që filloi si zemërim për aksesin në tokë e plazh dhe ruajtjen e trashëgimisë së përbashkët natyrore shpejt u shndërrua në diçka më të madhe që ka të bëjë me thelbin e demokracisë. Në atë se kush e si duhet të vendoset për të ardhmen e Shqipërisë. Protesta po dëshmon se politika e së ardhmes po kuptohet më mirë nga ata që aktualisht janë jashtë politikës.
Përgjatë viteve të tranzicionit kemi parë se si asetet më të çmuara të vendit janë dorëzuar nga lart tek një grusht njerëzish, ndërsa qytetarët e zakonshëm dhe komunitetet vendore ‘informohen’ vetëm kur vendosen gardhet dhe mbërrijnë betonierat.
Tirana dhe vija bregdetare adriatiko-joniane është pamja më kontrastuese dhe përjashtuese e të ashtuquajturit model zhvillimor të vendit që nuk ka lidhje me modelin europian të kohezionit shoqëror e as me respektin për trashëgiminë e përbashkët.
Dominimi i pakufizuar i të mirave publike e ka thelluar kontradiktën midis mundësive të krijuara nga ekonomia e tregut dhe përvetësimit nga një pakicë poseduese e pushtetit ekonomik dhe politik. Shoqëria sot është më e ndarë se kurrë nga pabarazitë e thella midis atyre që grumbullojnë pasuri dhe pushtet dhe atyre që luftojnë çdo ditë për të jetuar me dinjitet, ose thjesht për të mbijetuar.
Ky nuk është një zhvillim i natyrshëm i kapitalizmit. Por rezultat i një partneriteti të kalcifikuar mes politikës, oligarkisë, medias dhe krimit të organizuar.
Flamingot janë simbol i zemërimit të grumbulluar ndaj trajtimit të atdheut si plaçkë dhe jo një protestë kundër zhvillimit të vendit. Një protestë kundër një modeli të pamëshirshëm në kurriz të brezave të shkuar dhe atyre të ardhshëm. Të parëve duke ua ngrënë kontributin. Të dytëve duke ua rrënuar trashëgiminë. Ndaj, kërkohet një reflektim politik dhe veprim i vërtetë. Para së gjithash, nga Partia Socialiste.
Mohimi i realitetit, tallja me protestuesit, përqendrimi tek numrat e pjesëmarrjes, rendja pas teorive konspirative, akuzat për fqinjët apo mediat prestigjioze ndërkombëtare, duke anashkaluar thelbin e zemërimit popullor që ka vërshuar rrugëve, u ngjajnë lojës me zjarrin, dhe vendosin në pikëpyetje të ardhmen e Shqipërisë.
Trembëdhjetë vjet më parë, teksa mbyllnim fushatën zgjedhore të 2013-ës, në Shkodër, Edi Rama dhe Partia Socialiste u zotua para shqiptarëve se do t’u jepte fund fenomeneve gërryese të tranzicionit, duke jetësuar fjalët e At Gjergj Fishtës se: “Për me sundue një shtet, nuk asht mjaft dhelpnia, dredhia, intriga, batakçillëku, rrena, tradhtia. Duhet nder, dije, urti, burrni. Qe se çka duhet”!
Mbi këtë zotim të thjeshtë por të fuqishëm u kërkuam shqiptarëve besimin për të qeverisur dhe jo sunduar. Zotimin se do të ishim një parti e ideve dhe idealeve, dhe jo e pushtetit si qëllim në vetvete. Se do të punonim për drejtësinë shoqërore, shtetin e së drejtës dhe përfaqësonim interesat e shumicës. Se do të ishim një parti që do të matej me pritshmëritë e qytetarëve dhe jo me shfrytëzimin e dobësive të kundërshtarëve. Një parti dhe qeverisje e dallueshme për vizionin, pluralitetin e ideve dhe personaliteteve politike dhe jo një parti që asfikson mendimin, narrativën dhe veprimin politik.
Protestat e këtyre ditëve janë pasqyra më e qartë se nuk u kemi qëndruar besnikë parimeve e zotimeve të mësipërme. Censura në mediat kombëtare dhe transmetimi I protestës fillimisht vetëm në Neës24, rrjete sociale e më pas nga mediat prestigjioze ndërkombëtare, më solli ndër mend gjendjen e vështirë të vitit 1990 dhe ngjarjet tragjike të viteve 1996-1997, ku mund të informoheshim për çfarë ndodhte në Shqipëri vetëm përmes Zërit të Amerikës, BBC dhe gazetës Koha Jonë.
Ndaj është e domosdoshme të dilet nga gjendja e mohimit, të kërkohet ndjesë për gabimet, e të reflektohet për çfarë duhet bërë për të mos humbur arsyen pse ekzistojmë, trashëgiminë dhe kontributin e pamohoueshëm të PS-së, që prej themelimit të saj, në drejtim të punëve të vendit.
PUSHTETI SI QËLLIM NË VETVETE Partitë politike nuk dështojnë vetëm kur humbasin zgjedhjet. Por edhe nga shpërfillja e rregullave demokratike të lojës, përqendrimi i madh i pushtetit dhe njehsimi me shtetin. Fitoret e zgjedhjeve janë bekim për çdo forcë politike kur shoqërohen me demokratizimin e tyre dhe të shoqërisë. Por qëndrimi i gjatë dhe personalizimi i pushtetit krijon iluzionin se modeli funksionon, se llogaridhënia dhe korrigjimet nuk janë të nevojshme, se personalitetet politike mund të zëvendësohen nga besnikëria e kartonëve, se militantët dhe qytetarët do të vazhdojnë të besojnë pafundësisht, në kushtet kur kundërshtari politik është i dobët.
Pikërisht këtu fillon rrëshqitja.
Një nga transformimet më të rrezikshme që ndodh në jetën politike nuk është kapja e shtetit nga një parti, udhëheqës apo një grup oligarkësh. Është diçka më delikate se kaq: momenti kur shteti fillon të përvetësojë logjikën e tyre dhe ato fillojnë të përvetësojë logjikën e shtetit. Në fillim, ky proces duket i padëmshëm. Kufijtë mes interesit të shtetit dhe pushtetit bëhen më pak të dallueshëm. Ajo që në fillim paraqitet si stabilitet shndërrohet në sundim. Pushteti konsiderohet si gjendja e natyrshme e gjërave.
Media kombëtare del jashtë misionit të saj dhe konsiderohet si levë e pushtetit. Synimi nuk është që të binden njerëzit për të vërtetën e narrativës së pushtetit, por të prodhohet ligështim, cinizëm, të rraskapitet mendimi kritik dhe të krijohet një ndjenjë pafuqie te njerëzit.
Energjitë përqendrohen te mënjanimi dhe përjashtimi i bashkëpunëtorëve që mendojnë ndryshe. Pushteti kthehet qëllim në vetvete në kurriz të cilësisë së qeverisjes. Korrupsioni gërryen çdo sferë të vendimmarjes. Demokracia, pluralizmi dhe sundimi i së drejtës në ekonomi minohen. Boshti i vlerave programatike dhe idealeve rreth të cilit grupohen njerëzit në parti zëvendësohet me kundërshtarët e dikurshëm dhe oportunistët, të cilët, përfaqësojnë sot pushtetin, më shumë sesa socialistët. E gjitha i ngjan një loje tregu dhe jo logjikës demokratike.
Pikërisht ky është kurthi para nesh.
Ne shqiptarët nuk kemi vuajtur nga mungesa e udhëheqësve të pushtetshëm, por nga mungesa e burrështetasve të mençur e patriotë që sakrifikojnë pushtetin për shtetin. Që nuk bëjnë pirueta diplomatike në funksion të mbijetesës politike, duke vendosur në rrezik sigurinë kombëtare.
Momentet më të arta të historisë sonë janë të lidhura me përpjekjet e përbashkëta për t’iu nënshtruar rregullave të demokracisë. Demokracia nuk ndërtohet mbi idenë e pushtetit të përhershëm. Por mbi idenë e kufizimit të pushtetit në të gjitha nivelet. Kur pushteti personalizohet tejskashmërisht, tundimi më i madh nuk është abuzimi me të. Por normalizimi i gjithçkaje. Normalizimi i idesë së barazimit të udhëheqësit me shtetin. Normalizimi i idesë se kritika ndaj pushtetit është kritikë ndaj vendit. Normalizimi i idesë se kundërshtimi është pengesë dhe jo kontribut. Normalizimi i idesë se çdo segment i shoqërisë duhet të funksionojë në harmoni dhe në shërbim të pushtetit.
Asnjë prej këtyre proceseve nuk ndodh brenda natës. Pikërisht për këtë arsye janë të vështira për t’u identifikuar në kohë. Ato nuk paraqiten si devijime spektakolare. Përkundrazi, paraqiten si zgjidhje praktike të mbështjella me shije estetike. Megjithatë, eksperienca botërore tregon se rezultati është pashmangshmërisht i njëjtë: shoqëria fillon të organizohet rreth nevojave të pushtetit dhe jo pushteti rreth nevojave të shoqërisë.
Në këtë pikë keqpërdorimi i pushtetit pushon së qeni një seri rastesh individuale dhe fillon të bëhet simptomë e një problemi më të madh. Ai nuk lind sepse papritur shfaqen njerëz me vese që nuk i rezistojnë tundimit të pushtetit apo hanë “dardha pas shpine”. Por sepse mekanizmat politikë që duhet ta frenojnë janë shkallmuar nga pushteti. Rreshtimi vlerësohet më shumë se integriteti. Nxjerrja e përgjegjësive politike dhe garantimi i integritetit të detyrës publike konsiderohen herezi. Lojtarët ndryshohen. Popullit tentohet t’i hidhet hi syve përmes proceseve gjyqësore që ngjajnë me episodet e Netflix. Ndërkohë, loja e zakoneve të vjetra vijon e patrazuar.
Për t’u ndarë nga kjo gjendje është e domosdoshme të sigurohet ndarja e shtetit nga pushteti. Është gjithashtu e rëndësishme të rizbulojmë togfjalëshin e harruar “ne”. Si në vendimmarrje ashtu edhe në shpërndarjen e pasurisë dhe pushtetit politik në dobi të popullit.
E KEQJA MË E VOGËL DHE JO ALTERNATIVA MË E MIRË Në vitin 2005 Edi Rama paralajmëronte se Partia Socialiste kishte gabuar kur ishte matur me dobësitë e kundërshtarit të atëhershëm në opozitë dhe jo me pritshmëritë e qytetarëve. Ishte një mësim i vlefshëm atëherë. Është një mësim edhe më i vlefshëm për situatën e krijuar sot.
Një parti serioze duhet të matet me pyetjen më të vështirë nga të gjitha: a po e përmirësojmë jetën e njerëzve aq sa ata presin prej nesh? Që prej vitit 2019 kur opozita u fut në një spirale vetëshkatërruese, pushteti përvetësoi logjikën e tregut në politikë. Duke marrë kundërshtarët e deridjeshëm e duke i graduar në funksione të ndryshme të pushtetit. Prej një kohe të gjatë socialistët nuk janë pjesë e vendimmarrjes.
Distanca mes socialistëve dhe pushtetit është më e madhe se kurrë. Në parti nuk zhvillohet asnjë debat programor, asnjë llogaridhënie për kostot shkaktuar vendit, asnjë garë e konsultim, por vetëm aktivitete me skenarë dhe regji të përqendruar. Reagimi i socialistëve në ceremoninë për ndarjen nga jeta të Fatos Nanos, përveçse shprehje respekti për një periudhë ku në Partinë Socialiste mbizotëronte një frymë demokratike dhe garë, e cila i dha vendit ekuilibër politik dhe paqe sociale në momente kritike, ishte edhe një shprehje frustrimi me gjendjen e tanishme. Në Partinë Socialiste ka humbur liria për t’u dëgjuar. Sepse demokracia e brendshme nuk është e drejta për të folur. Demokracia e brendshme është e drejta për t’u dëgjuar.
Partitë që dëgjojnë vetëm duartrokitjet humbasin aftësinë për të kuptuar realitetin. Partitë politike nuk janë krijuar për të mbajtur pushtetin. Por për të ndryshuar shoqërinë përmes vizionit qeverisës. Kur ky raport përmbyset, kur energjia më e madhe investohet në ruajtjen e pushtetit dhe jo në prodhimin e jetësimin e ideve, partia mund të duket e fortë organizativisht për shkak të njehsimit me shtetin, por e dobët politikisht. Kjo është arsyeja pse për një kohë të gjatë nuk kemi një përgjigje bindëse për rrëshqitjen e standardeve demokratike; për shtresën e mesme që ka vite që ndjen trysninë e parasë së pisët në ekonomi; për pabarazinë e përjashtimin shoqëror; për ndikimin e teknologjisë në sistemin demokratik dhe tregun e punës; për raportin e drejtë mes punës e kapitalit; për raportin mes qendrës dhe periferisë; për ekonominë e bllokuar në një model të vjetruar produktiv; për punëtorët dhe sipërmarrësit e vegjël dhe të mesëm që luftojnë çdo ditë për mbijetesë; për strehimin që është bërë një ëndërr e largët dhe e paarritshme e shumicës së familjeve shqiptare; për spekulimet me çmimet dhe qiratë e pronave që pengojnë çiftet e reja të kenë një shtëpi, të rrisin fëmijë dhe të jetojnë me dinjitet. Dhe e gjithë kjo në një kohë kur braktisja e vendit përbën një kërcënim serioz për të tashmen dhe të ardhmen tonë. Ndaj, sfida e madhe shoqërore sot nuk është vetëm rritja ekonomike përmes ndërtimtarisë e turizmit, por garantimi i një jete me dinjitet pa presionin e vazhdueshëm të mbijetesës.
NEVOJA PËR NJË RIPËRTËRITJE DEMOKRATIKE Shqipëria ka nevojë për një ripërtëritje demokratike. Si përgjigje ndaj zhgënjimit, zemërimit, korrupsionit të projekteve pa krye kombëtare dhe shoqërore, padrejtësisë, pabarazisë dhe krizës së vetë demokracisë. Beteja për ripërtëritjen demokratike të vendit nuk ka qenë kurrë e lehtë dhe as përpjekje e një personi të vetëm. Përkundrazi, është betejë e përditshme kolektive që kërkon strategji, përqendrim forcash, etikë, ide dhe guxim. Shqipëria ka nevojë për një plan demokratik që siguron ndarjen e shtetit nga pushteti, rregulla loje të barabarta dhe institucione demokratike. Garancia më e mirë për këtë është vigjilenca dhe bashkëveprimi qytetar.
Shqipëria ka nevojë për një të majtë me vizion të ri, të guximshme e me shpirt që u paraprin nevojave të shoqërisë. Për një të majtë që përqafon një patriotizëm të ri të lidhur në mënyrë të pandashme me drejtësinë sociale. Një patriotizëm që mbron dhe promovon demokracinë në çdo sferë të pushtetit dhe shoqërisë. Që vendos kufij mbi oligarkinë dhe mbron interesin publik. Në thelb të të cilit është siguria e qytetarëve, të drejtat e tyre, mundësitë e barabarta për të gjithë, solidariteti dhe kohezioni social.
Atdheu ynë ka nevojë për një shkundje dhe zhbërje të partneritetit mes politikës, oligarkisë, medias dhe krimit të organizuar.
Sistemi ynë politik ka nevojë për një epokë të re që mundëson ripërtëritjen e elitave, përfaqësimin e popullit në vendimmarrje dhe mekanizma parandalues të përqendrimit të pushtetit politik edhe ekonomik.
Ekonomia jonë ka nevojë për një plan kombëtar rindërtimi që synon zhvillim të drejtë dhe të qëndrueshëm. Modeli ynë produktiv kërkon riorientim rrënjësor. Shqiptarët nuk meritojnë të zgjedhin vazhdimisht mes frikës dhe zhgënjimit. Nuk meritojnë të votojnë kundër dikujt. Meritojnë të votojnë për një vizion. Të zgjedhin alternativën që u jep më shumë besim për të ardhmen, por edhe më shumë siguri për të tashmen. Pikërisht këtu duhet të matet e majta e re të cilën unë aspiroj. Me kërkesat e shqiptarëve ndaj nesh.
Një e majtë që do të fitonte vendin në histori duke ndryshuar jetën e njerëzve.
Nëse harrohet ky mision, do të humbasim diçka shumë më të rëndësishme. Arsyen pse ekzistojmë. Sfida nuk është mbajtja e pushtetit, por të meritosh besimin. Çdo ditë. Nga e para
Ish-deputetja dhe ish-ministrja e Jashtme, Arta Dade, ka refuzuar ftesën e kryesocialistit Edi Rama për të marrë pjesë në organizimin që do të mahet sot në sheshin ‘Italia’ për 35-vjetorin e themelimit të PS. Ajo doli hapur kundër, duke kritikuar zhvillimet brenda PS-së dhe organizimin e një “antimitingu”, siç e cilëson ajo. Dade thekson se socialistët e vërtetë, sipas saj, nuk gjenden në aktivitetet e organizuara nga lart, por në sheshin ku prej 13 ditësh po zhvillohet protesta e rinisë për dinjitet dhe të drejta sociale.
Në një reagim për gazetën Dita, ajo shprehet se Partia Socialiste nuk ka qenë historikisht parti e kundër-protestave të organizuara, por një forcë politike që ka lindur si “avangardë e ndryshimit” dhe ka qenë në ballë të zhvillimeve të rëndësishme historike në vend.
Në deklaratë, Dade kritikon ashpër mënyrën e funksionimit të sotëm të PS-së, duke e cilësuar situatën aktuale si një “tjetërsim” të partisë dhe duke e akuzuar për korrupsion, klientelizëm dhe arrogancë të pushtetit. Ajo përmend gjithashtu se protesta e rinisë nuk është kundër së majtës, por përfaqëson kërkesa sociale dhe barazi, duke e cilësuar atë si një thirrje për rikthimin e vlerave të së majtës.
Reagim i Arta Dades: Sot, socialistët e vërtetë, ata që u rritën me idealet e drejtësisë shoqërore, nuk gjenden në antimitingun e thirrur “nga lart”. Ata janë aty ku ka qenë gjithmonë shpirti i të majtës, në sheshin ku prej 13 ditësh rinia po proteston për dinjitet. Partia Socialiste nuk ka qenë kurrë partia e kundër-protestave të organizuara me administratë dhe presion. Ajo lindi si avangardë e ndryshimit dhe ka ditur të jetë edhe në vitet më pas, në krye të çdo kthese historike të vendit. Ai shesh që kërkon të mbushë sot zoti Rama nuk përfaqëson historinë e saj, por tjetërsimin e saj.
Vendi im sot është aty ku kam qenë gjithmonë dhe e di që sot flas në emër të çdo socialisti që nuk e ka shitur kujtesën. Socialistët e vërtetë kanë qenë në krye të përballjeve në vitet më të errëta të tranzicionit, në ’92, në ’94, në vitin tragjik ’97, dhe në atë 21 Janar të përgjakur që pasoi krimin shtetëror të Gërdecit. Kemi qenë aty përballë Sali Berishës dhe regjimit të tij. Tragjedi është se ai sistem që luftuam nuk u shkatërrua. Ai u betonua nga ai që sot ka zaptuar kreun e PS-së. Refuzimi im i sotëm është ndaj tij dhe ndaj antimitingjeve të korrupsionit e të fasadës, të cilat i përkulen vetëm parasë e pushtetit, dhe harrojnë gjakun e derdhur në bulevard.
Z.Rama po përpiqet ta shesë revoltën e rinisë si një lëvizje destabilizuese, por e vërteta është krejt ndryshe. Mbi të gjitha, kjo protestë nuk është kundër së majtës. Përkundrazi, ajo ka kërkesa thellësisht të majta dhe sociale, kërkesa për barazi, për mundësi, për mbrojtjen e atyre që kjo qeverisje i ka lënë pas dore. Ndaj ?kjo është një revoltë edhe kundër zaptimit të së majtës. Ajo që ndodhi me Partinë Demokratike në vitin ’90, kur Sali Berisha e ktheu atë në pronë private dhe zaptoi të djathtën, po përsëritet sot simetrikisht me Partinë Socialiste. Ky zaptim duhet të marrë fund.
Asnjë forcë tjetër politike në historinë moderne të Shqipërisë nuk ka bërë më shumë për shtetformimin dhe progresin sesa Partia Socialiste. Por së fundmi, në trupin e kësaj partie janë rritur tumore të rrezikshme, korrupsioni galopant, klientelizmi dhe së fundmi arroganca e pushtetit absolut. ?Diferenca historike e PS-së ka qenë aftësia e saj për vetëkorrigjim. Socialistët e vërtetë janë vetëpastruar përmes vullnetit, idealeve dhe zërit kritik, jo përmes duartrokitjeve servile nëpër anti mitingje të rreme. ?Në këtë ndarje të madhe epokale, është e dhimbshme dhe zhgënjyese të shohësh disa ish-përfaqësues të Partisë Socialiste, njerëz me të cilët kemi ndarë beteja të vështira, që sot do rreshtohen në atë antimiting. Të vjen vërtet keq për rënien e tyre morale. ?Është e trishtueshme të konstatosh se si këto figura që dikur kishin zë, sot pranojnë të përdoren si dekor, të nxitur nga interesa të vogla, meskine të çastit.
Nuk përfaqësojnë më asgjë veçse kompromisin e tyre personal me të keqen. Duke pranuar të bëhen mburojë e korrupsionit, ata kanë dorëzuar dinjitetin e tyre përpara historisë së kësaj partie, duke zgjedhur të jenë në anën e gabuar të sheshit dhe të kohës. Shqipëria ka sot nevojë për një të majtë të rilindur mbi idealet e saj fillestare. Ka nevojë për një shpallje platforme për të rikthyer shtëpinë ideologjike të së majtës te njerëzit. Ka nevojë për një organizatë politike me moral, me integritet dhe me sytë nga populli, jo nga xhepat.
Në vijim të masave të marra për garantimin e rendit dhe sigurisë publike, Policia e Tiranës ka hartuar një plan të detajuar masash për sigurimin e rendit dhe mbarëvajtjen e aktiviteteve që do të zhvillohen pasditen e sotme dhe në mbrëmje në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit” (tubimit) dhe në sheshin “Italia” (aktivitet i subjektit politik Partia Socialiste).
Në këtë kuadër, Policia e Tiranës njofton se nga ora 16:00 deri në përfundim të aktiviteteve dhe tubimit, do të ketë bllokime dhe kufizime të qarkullimit në disa akse rrugore.
Nuk do të lejohet qarkullimi i automjeteve në rrugët:
● “Papa Gjon Pali II”; ● “Dervish Hima”; ● “Faik Konica”; ● “Lek Dukagjini”; ● “Gjergj Filipi”; ● “Hasim Zeneli”; ● “Themistokli Gërmenji”; ● “Ibrahim Rugova”, nga kryqëzimi me rrugën “Libri Universitar” deri te sheshi “Shopen”.
Gjithashtu, do të ketë bllokim të qarkullimit të automjeteve në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit”, deri te sheshi “Nënë Tereza”.
Policia e Tiranës apelon për mirëkuptimin e qytetarëve dhe këshillon përdorimin e akseve alternative të lëvizjes, si dhe respektimin e udhëzimeve të shërbimeve të Policisë në terren.
Kanë kaluar më shumë se 40 minuta nga thirrja e mbledhjes së orës 18:00 në Sheshin Qendror të Tiranës. Mijëra protestues janë grumbulluar përballë Kryeministrisë, ndërsa në rrugë grupe prej dhjetëra personash ecin në bulevardin “Dëshmorët e Kombit” për t’iu bashkuar protestës.
10 Qershori i Verës 2026 do të bënte bashkë mijëra qytetarë në rrugët e Tiranës, në një protestë pa podiume politike, të organizuar nga qytetarë që, siç thonë, “kanë një mijë arsye për të protestuar”, por që në duar nuk mbajnë asnjë flamur partiak, vetëm flamingo dhe postera satirikë.
Në mobilizimin e tyre të njëmbëdhjetë, ata thirrën “Protestën Kombëtare” në një analogji historike me një ngjarje të 148 viteve më parë, 10 Qershorin e vitit 1878, kohë kur katër vilajete shqiptare u mblodhën në “Lidhjen e Prizrenit”.
Lëvizja, e cila nisi pas rrethimit të brigjeve të Zvërnecit me tela metalikë, ia ka dalë të mbledhë në shesh mijëra shqiptarë, që sipas tyre, përtej çmontimit të gardhit në Zvërnec, kërkojnë çmontimin e një sistemi të gjatë tranzicioni dhe të qeverisë që i udhëheq prej më shumë se 13 vitesh.
Megjithatë, gjatë këtyre ditëve, protestuesit janë përballur edhe me kritika. Nga poltronet e emisioneve televizive, përfaqësues të mazhorancës dhe nga vetë Kryeministri Rama, pjesëmarrësit janë etiketuar herë si të manipuluar politikisht, herë si përfaqësues të interesave të huaja greke, serbe apo iraniane.
“Ne jemi shqiptarë dhe kam dalë këtu që asnjë copë e këtij vendi të mos shitet më”, thotë për “shteg.org” një protestues rreth të 25-ave, që në kokë mban një qeleshe të bardhë, ndërsa në duar një pankartë satirike.
Në një protestë pa asnjë incident të regjistruar deri më tani, qytetarët thërrasin për revolucion. Por, ndryshe nga konceptimi i imazhit tradicional të revoltës, ata rreken ta sjellin me art rruge, meme dhe thirrje me rimë.
Me kilometra të tërë marshimi, në itinerare që ndryshojnë çdo mbrëmje, thirrjet për dorëheqje kumbojnë në çdo cep, duke skuqur me flamuj të kuq rrugët e një kryeqyteti që po dëshmon një manifestim që kërkon ndryshimin, por pa humbur karakterin e tij qytetar.
1001 arsyet për të protestuar
Më 30 maj, pas disa protestave të ambientalistëve dhe qytetarëve në zonën e Pishë-Poro-Nartës kundër ndërtimit të një resorti luksoz nga kompania “Albania Land Development”, një video ku një qytetar tërhiqej zvarrë nga roje private bëri xhiron e rrjetit. Pamjet u shpërndanë me shpejtësi, të shoqëruara me reagime të forta dhe pikëpyetje mbi respektimin e të drejtave themelore në një vend demokratik që aspiron integrimin në Bashkimin Europian.
Të nesërmen, revolta shpërtheu në Tiranë, ku mijëra qytetarë kërkuan ndalimin e menjëhershëm të punimeve në zonën e mbrojtur të Pishë-Poro-Nartës.
Pas asaj dite, protesta u kthye në realitetin e çdo mbrëmjeje. Qytetarët nisën të zgjerojnë kërkesat e tyre, ndërsa kauza nisi të tejkalonte kufijtë e Zvërnecit. Për disa protestues, zemërimi vazhdon të lidhet me projektin në zonën e mbrojtur; për të tjerë, me aferat e korrupsionit që kanë çuar para drejtësisë drejtues të lartë shtetërorë, ndërsa shumë të tjerë flasin për vështirësitë ekonomike dhe faturat gjithnjë e më të larta në fund të muajit.
Të pyetur në shesh, duket se të gjithë kanë arsyen e tyre.
“Më thuaj një arsye për të mos protestuar”, thotë Moza, një grua rreth të 65-ave, e cila së bashku me tre shoqet e saj i bashkohet thirrjeve për rrëzimin e qeverisë.
Për Florarta Mollën, arsyeja lidhet me mbrojtjen e natyrës. E angazhuar prej vitesh në promovimin e turizmit, ajo thotë se Shqipëria po humbet pikërisht atë që e bën të veçantë. Duke kujtuar turet me turistë në Sazan, Molla tregon se të huajt nuk vijnë për të gjetur një “kopje” të Dubait, por për të përjetuar natyrën e paprekur dhe autenticitetin që vendi ende ruan.
“Për çfarë të vijnë në Shqipëri nëse ne nuk e mbrojmë natyrën dhe nuk gjejnë më natyrë?”, thotë ajo.
Një tjetër protestuese, në profesion arkitekte, e sheh protestën si reagim ndaj mënyrës së si po zhvillohet territori dhe qytetet shqiptare. Sipas saj, projektet madhore vendosen politikisht, ndërsa profesionistët vendas mbeten në plan të dytë. Ajo kritikon varësinë nga studiot e huaja dhe mungesën e rolit real të arkitektëve shqiptarë në vendimmarrje, ndërsa projektet e realizuara i quan “shëmti pa identitet”.
Visjana Musai e sheh protestën si një detyrim qytetar. Ajo thotë se ka marrë pjesë në tubime edhe kur numri i protestuesve ishte më i vogël, ndërsa sot sheh me shpresë rritjen e pjesëmarrjes.
Për Jetmira Podën, protesta tejkalon bindjet politike. Ajo thotë se sot ndodhet në shesh si qytetare dhe jo si përfaqësuese e një krahu politik. Sipas saj, shumë shqiptarë janë zhgënjyer nga politika ndër vite, ndërsa problemet e përditshme vazhdojnë të mbeten të pazgjidhura.
Kristina Kambo e lidh zemërimin me sistemin shëndetësor dhe mungesën e mundësive për të rinjtë. Ajo tregon se fëmijët e saj janë larguar nga Shqipëria pasi, megjithëse kishin rezultate të shkëlqyera, nuk gjetën mundësi të drejta për të ndërtuar karrierën e tyre. Për të, emigrimi nuk është zgjedhje, por pasojë e një sistemi që nuk shpërblen meritën.
Emigrimi përbën një ndër arsyet më të përmendura nga qytetarët.
“Më kanë ikur fëmijët. Mbaroi vajza mjekësinë shkëlqyeshëm dhe nuk i dhanë mundësinë për specializim. Kërkuan lekë”, thotë Moza.
“Marrin fëmijët valixhet dhe i shohim të ikin, nuk mundemi as t’i kundërshtojmë dot”, thotë e prekur shoqja e saj, një grua në të 60-at, duke ngacmuar një nga plagët më të thella të vendit, atë të largimit masiv të të rinjve.
Për Shabanin, një tjetër burrë në pension, lista e arsyeve është e gjatë: kostoja e jetesës, mungesa e përfaqësimit dhe përqendrimi i pushtetit.
“A jetohet me pensionet që kemi ne? Po lërna ne, po dal për ju të rinjtë”, shton ai, teksa thekson se nga tre fëmijë, vetëm më i vogli prej tyre është ende në Shqipëri, edhe ai me shpresën për të ikur.
Pavarësisht larmishmërisë së moshave, pjesa dërrmuese e protestuesve janë nën 30 vjeç. Me energjinë dhe vendosmërinë e një brezi që kërkon një të ardhme më të mirë, ata artikulojnë dhjetëra arsye për të protestuar.
Dikush flet për pamundësinë për t’u vetërealizuar, dikush për mungesën e meritokracisë dhe nepotizmin, të tjerë për arrogancën e pushtetit, qiratë që rriten më shpejt se pagat apo pamundësinë për të blerë një banesë.
“Ndihem i huaj në vendin tim. Unë jam shkolluar, profilizuar; pse të iki të ndërtoj jetën diku gjetkë?” tha një i ri mes turmës.
Shumë prej tyre pranojnë se e kanë menduar emigrimin. Por, të paktën për momentin, kanë zgjedhur të qëndrojnë.
Gazetari Gjergj Erebara e sheh protestën si një kundërpërgjigje ndaj korrupsionit dhe pabarazisë në rritje mes klasave shoqërore.
“Protesta është antikorrupsion. Ngopje e njerëzve me kapitalizmin pa frena që krijon një elitë të pasur përtej çdo niveli të logjikshëm dhe që lë pjesën tjetër në varfëri. Është normalisht edhe mjedisore. Aktivistët mjedisorë dhanë alarmin për gardhin rrethues, aktivistët mjedisorë organizuan protestat e para dhe vijojnë të jenë pjesë thelbësore e organizimit të protestave edhe sot.”
Gazetarja Eriselda Balliu argumenton se ndjeshmëria e qytetarëve për çështjet mjedisore është e ndërtuar prej vitesh dhe lidhet me mënyrën se si janë trajtuar pasuritë natyrore nga ana e qeverisë.
“Mendoj se ndjeshmëria e protestuesve dhe qytetarëve sigurisht që është për çështjet mjedisore, të cilat kanë kohë që trajtohen si plaçkë që u shiten oligarkëve nga pushteti i Edi Ramës.”
Por, sipas saj, protesta ka arritur të tejkalojë kufijtë e një kauze të vetme mjedisore.
“Dhunimi i një protestuesi, për më tepër në sy të policisë, e cila nuk ndërhyri për ta mbrojtur, mbushi kupën e zemërimit, duke treguar se në fakt shteti u përket kriminelëve dhe banditëve. Shpejt kjo lëvizje kundërshton jo vetëm privatizimin dhe shitjen e pasurisë publike, por po kundërshton një mendësi autokrate të pushtetit të Edi Ramës dhe, më tej, një model qeverisës ku interesi për përfitimin personal të pushtetarëve ka qenë mbi interesin e shoqërisë”, tha ajo.
Në këtë mobilizim, secili qytetar sjell me vete një arsye të ndryshme për të protestuar. Bashkë, ato formojnë mozaikun e një revolte që nisi për një gardh në një zonë të mbrojtur, por që sot artikulon kërkesën për një të ardhme ndryshe.
Protesta qytetare
Në një cep të sheshit, larg megafonëve dhe thirrjeve për dorëheqje, protesta ngjyroset nga bojërat dhe lapsat me ngjyra të fëmijëve. Të ulur mbi asfalt, ata vizatojnë flamingo, pemë, flamuj dhe pankarta të vogla kartoni.
Përbri tyre, prindërit protestojnë.
Një skenë jo e zakonshme për protestat shqiptare, ku familje, artistë, studentë dhe qytetarë duket se po përpiqen të krijojnë një model tjetër proteste.
Pak metra më tutje, pankartat janë shndërruar në veprat më të fotografuara të mbrëmjes. Ironia dhe satira dominojnë mbi sloganet tradicionale politike. Në to, kryeministri shfaqet si personazh memesh, ndërsa vendimet e qeverisë përkthehen në batuta që shpërndahen me shpejtësi në rrjetet sociale.
Për aktivistin Arben Kola, pikërisht aty qëndron një nga sekretet e suksesit të protestës.
“Rrjetet sociale luajtën rolin kryesor. Pankartat po bëhen çdo ditë e më shumë diçka që ndikon te njerëzit. Janë kthyer në meme. Atë që ka tallur shqiptarët për vite me radhë, tani shqiptarët po e tallin deri në dorëheqje”, thotë ai.
Në mungesë të strukturave tradicionale politike, si dhe të një mbulimi jo gjithëpërfshirës nga mediat kombëtare, organizimi i protestës është mbështetur pothuajse tërësisht te rrjetet sociale.
Çdo mbrëmje publikohen itineraret e marshimit, sloganet e reja dhe thirrjet për pjesëmarrje, ndërsa videot dhe fotografitë nga protesta shpërndahen me shpejtësi nga mijëra përdorues.
Për gazetarin Gjergj Erebara, njëherazi edhe pjesë e organizimit të protestave, Shqipëria ka njohur edhe më parë forma proteste ku humori ka qenë arma kryesore e qytetarëve, por kësaj here fenomeni ka marrë përmasa të reja.
“Ka disa protesta në të shkuarën ku humori ka qenë arma e fortë e protestuesve përballë pushtetit. Normalisht që krijimtaria kësaj here ka shënuar kulmin”, thotë ai.
Në një kohë kur besimi te politika tradicionale duket i lëkundur, protestuesit po eksperimentojnë me forma të reja komunikimi. Pankartat, vizatimet apo memet e shpërndara mijëra herë në internet duket se po arrijnë atë që shpesh nuk e bëjnë dot fjalimet e gjata politike.
“Mendoj se ka shumë më shumë fuqi dhe emocion sesa fjalimet tradicionale me një folës në qendër, pasi mund një mendësi ku protestuesit i ‘binden’ autoritetit të një folësi dhe së dyti sepse krijon një mundësi për të imagjinuar dhe vënë në praktikë imagjinatën se një protestë tjetër, e bashkuar dhe e decentralizuar, ashtu si një Shqipëri tjetër, e bashkuar dhe e decentralizuar, është e mundur”, thotë Erebara.
Duket se elementi më dallues i kësaj lëvizjeje mbetet kreativiteti.
Me megafonë, satirë, art rruge dhe fëmijë që vizatojnë mbi asfalt, protesta ka ndërtuar një identitet të vetin. Një protestë që kërkon ndryshim, por që përpiqet ta artikulojë atë me një gjuhë krejt të ndryshme nga ajo që Shqipëria ka njohur deri më sot.
Ndërsa çdo mbrëmje qyteti gumëzhin nga revolta, qytetarët vazhdojnë të dëshmojnë se kjo nuk është një protestë vetëm e një kauze, por një përpjekje për të imagjinuar një mënyrë tjetër të të bërit politikë dhe përpjekje e një brezi për të imagjinuar, kërkuar e formuar një Shqipëri tjetër. /Faktoje.al
