Deputetja Marjana Koçeku, e cila ditën e diel njoftoi largimin nga grupi parlamentar i Partisë Socialiste dhe kalimin si deputete e pavarur, ka reaguar sërish me një mesazh në rrjetet sociale.

Në postimin e saj, Koçeku ka sfiduar mazhorancën dhe kryeministrin Edi Rama që nëse është I bindur për mbështetjen politike dhe për shumicën prej 83 mandatesh në Kuvend, të shpërndajë Parlamentin dhe të shkojë në zgjedhje të parakohshme.  

“Nuk ua kam marrë mandatin e deputetit. Ma keni marrë ju mue, për 10 muej rresht. Tash mandati ka ardhë në vend të vet. Nëse jeni kaq të sigurt që unë nuk fitoj pa ju dhe ju i keni plot 83 mandate, atëherë shpërndajeni parlamentin, shkojmë në zgjedhje të parakohshme dhe masim forcat se kush fiton çka. Kësaj radhe do marr me vete kecin tim të shtrenjtë, bashkë me kmesën e mprehtë, dhe do zbres me kandidue në Tiranë. Para se të vij, ndoshta iu marr leje malësorëve të mi me e folë gjuhën standarde”, shkruan ajo.

Pas më shumë se dy javësh protestë të pandërprerë, pyetja nuk është më sa do të zgjasë rezistenca në rrugë, por si do të reagojë sistemi politik.

Mes sloganeve të shumta, ai që përcakton këtë moment është “Shqipëria e Re”, një kërkesë e qartë për ndryshim modeli.

Historia politike tregon se kur në shoqëri krijohet një masë kritike pakënaqësie, ajo herët a vonë gjen përfaqësim. Pyetja që do të përcaktojë javët e ardhshme është: Kush do ta lexojë dhe kush do ta “kapë” i pari këtë ndryshim?
Dinamika aktuale dikton katër skenare të mundshme:

1. Kooptimi nga pushteti: Ndryshimi i rregullave të lojës pa ndryshuar aktorët.
Ky është skenari më pragmatik për Partinë në pushtet. Nëse qeveria vazhdon ta trajtojë protestën si një “dalldi/dallgë” kalimtare, ajo rrezikon të keqkuptojë thellësinë dhe perimetrin e krizës.

Pakënaqësia, veç të tjerash, buron nga lodhja me përqendrimin e pushtetit, babëzia dhe arroganca.
Për të mbijetuar, pushteti mund të zgjedhë të ndryshojë i pari, jo duke u terhequr, por duke hapur lojën; ndryshime në kodin zgjedhor, hapje të listave, apo mekanizma të rinj të demokracisë direkte (referendume). Për PS-në, ky do të ishte një proces “vetëkorrigjimi” i detyruar për të rikuperuar terrenin e humbur përpara se të përplaset me valën.

2. Sfida nga e reja:

Lëvizja qytetare (bashkë me partite e reja) që po ushqehen nga kjo protestë kanë avantazhin moral, por vuajnë nga fragmentimi dhe sëmundja gjenetike që gjithkush e mendon veten “të parin”. Aktualisht, ato rrezikojnë të konkurrojnë me njëra-tjetrën për vendin e dytë apo të tretë në një garë ku ende nuk janë korrigjuar rregullat e lojës.

Që ky pol (pa përjashtuar një parti të re) të jetë fituesi i këtij momenti, duhet të kalojë nga faza e frymës dhe zemërimit në fazën e strukturës dhe koordinimit. Nëse arrijnë të ndërtojnë një platformë minimale të përbashkët dhe të thithin, kanalizojnë e strukturojnë energjinë e sheshit, ato mund të kthehen në përfitueset kryesore të këtij ekuacioni. Nëse jo, energjia do të shpërndahet dhe do të kthehet sërish në apati e zhgënjim.

3. Opozita konvencionale
Partia më e madhe e opozitës gjendet para një paradoksi: kjo është protesta më e madhe post-komuniste, por ajo nuk po zhvillohet nën siglën e saj. Shoqëria në shesh po proteston sa kundër qeverisë, aq edhe kundër mënyrës së vjetër të të bërit politikë, pjesë e së cilës është edhe opozita tradicionale.

Opozita mund të përfitojë vetëm nëse kupton se deklaratat e “mbështetjes” nuk mjaftojnë. Ajo duhet të ndryshojë veten përpara se të pretendojë të riciklojë pushtetin. Kjo kërkon një hapje radikale ndaj figurave të reja, mbylljen e llogarive të vjetra të sherreve të brendshme dhe një program që rezonon me pjesën që deri dje nuk dilte në shesh.
Skenari më i rrezikshëm mbetet ai i status-quo-së: përpjekja për ta injoruar, përqeshur kompromentuar, apo grabitur protestën, duke pritur që ajo të shuhet nga konsumi i kohës apo lodhja.

4. Radikalizimi
Ekziston një pikë thyerjeje ku strategjia e pushtetit për të rraskapitur protestën kthehet në bumerang. Nëse vijohet me “ne punën tonë, ju tuajën”, situata mund të dalë jashtë kontrollit, nga një incident sado banal.

Në momentin që qytetarët ndiejnë se me marshim nuk i dëgjon kush, mund të vendosin të ndryshojnë marsh dhe, kur askush nuk është më në gjendje të kontrollojë protestën skena zhvendoset drejt një përplasjejes.
Në këtë pikë, kostoja nuk është më thjesht politike për një parti, por ekzistenciale për stabilitetin e vendit.

Çfarëdo ecurie të marrë , kjo protestë tashmë ka prodhuar një rezultat që nuk e zhbën koha: ka thyer frikën e apatinë dhe ka krijuar një klimë të re politike. Hapësira publike është rikonfiguruar dhe qytetarët kanë kuptuar se nuk janë vetëm.

Në këtë realitet të ri, nuk do të fitojë ai që reziston më gjatë, por ai aktor politik që do të kuptojë më shpejt se vendi ka ndryshuar përgjithmonë.

Deputeti i PS-së në zonën e Vlorës, Ardit Bido i ftuar në emisionin “Now” me Erla Mëhillin në Euronews Albania ka folur lidhur largimin e deputetet Marjana Koçekut nga grupi i Partisë Socialiste. Ai gjatë fjalës së saj u shpreh se ky vendim i koleges së tij është jopolitike. Sa i përket mandatit të saj, Bido shtoi se pret që Koçeku të reagojë dhe të shprehet për aktin që ka ndërmarrë.

“Më sa duket ka një telefon vetëm që postohen rrjetet sociale, duhet të pyesni atë. Politika, në gjykimin tim, përbëhet nga qëndrime publike, të cilat janë konsistente, të vijueshme dhe që tentojnë të ndryshojnë realitete.

Dhe e dyta, përbëhet nga konsistencë dhe jo dyfytyrësi. Nuk thashë që quhet dyfytyrësi, thashë çfarë është për mua politika. Në këtë kuptim, ka plot gjëra që u ngrenë në grup, po i ngre dhe në komisione, i ngre edhe në parlament, po edhe kritikoi qeverinë në ca gjëra të cilat unë tentoj që t’i ndryshoj. Dhe unë nuk i kuptoj këto lloj lëvizjesh, se për mua nuk janë lëvizje politike.

Pra, në këtë kuptim mua më interesojnë lëvizjet politike. Po them njëherë: e para, njëherë janë lëvizje politike. Qëndrimet janë konsistente në kohë, të cilat jo një ditë të bukur hidhen me një postim në Instagram me një flamingo, që është bërë edhe një shpend i preferuar sot. Domethënë, nuk është kjo lëvizje politike, e para.

E dyta, pjesa e dorëheqjes së mandatit apo jo, unë pres që të shprehet kolegia që ta kuptoj më mirë aktin që ka ndërmarrë, ta kuptoj dhe të reagojë në bazë të asaj që do kuptoj. Nuk flas dot mbi diçka e cila më duket thellësisht jopolitike.

E dyta që doja të thosha në këtë drejtim ka të bëjë me çfarë u tha pak këtu për sistem dhe revolucion. Dhe është një ndër paradokset e kësaj proteste, një ndër ato gjëra të cilat unë them janë infiltrime tezash në një protestë.

Shqipëria ka nevojë për evolucion të shpejtë, po. Për evolucion të mirë, po. Për revolucion të përshpejtuar, po. Por revolucionet, qofshin franceze me 3,000 koka të prera në vend, qofshin kinezët me 2 milion veta të vdekur, qofshin revolucionet të cilat ne kemi parë në histori, nuk janë zgjidhje sepse revolucioni kërkon që ti të hedhësh një sistem për të ngritur një sistem tjetër”, tha ai ndër të tjera.

Nga Armand Shkullaku

Pas ngjarjeve dramatike të vitit 1997, të cilat, ndonëse me kosto shumë të lartë, i hapën rrugën një epoke shumë më demokratizuese se më parë, tani, pas gati 30 vitesh, shoqëria shqiptare gjendet në një krizë që kërkon përsëri një ekulibër të ri, hapësirë të vërtetë të demokracisë përfaqësuese, pjesmarrje të drejtë në administrimin e pasurisë publike dhe vendimarrje politiko- ekonomike me bazë sa më të gjerë.

Përqëndrimi i pushtetit në duart e një njeriu të vetëm apo një grushti njerëzish rreth tij, është shkaku i parë dhe i vetëm i ngulfatjes së një populli të tërë, që sot ndihet totalisht i përjashtuar nga e drejta themelore që mban në këmbë një sistem demokratik, ajo e përfaqësimit në vendimarrje.

Nuk ka nevojë për të renditur shkaqe apo arsye të tjera se përse dhjetra mijëra qytetarë, kryesisht të rinj, janë derdhur sot rrugëve të Tiranës dhe gjithë Shqipërisë. Edhe nëse nuk do të ekzistonte afera kriminale e Zvërnecit, diçka tjetër do ta kishte pjellë protestën kolektive si nevojë e shoqërisë për t’u mos u asgjesuar.

Në pikën kur përfaqësimi me votë, si forma më e lartë e demokracisë, është asfiksuar. Kur të zgjedhurit, që do të duhej të ishin zëri i atyre që i votojnë, janë ushtarët e kryetarit që i vendos në listë apo më keq akoma të grupeve që i financojnë dhe banditëve që i përcaktojnë, padyshim që shoqëria do të kërkojë një rrugë të re për të marrë në dorë fatet e veta.

Në pikën kur taksat e qytetarëve më të varfër në Europë përdoren për të pasuruar ekskluzivisht një klan të ngushtë në pushtet, kur qindra miliona euro shkojnë për inceneratorë fantazaëm, check- up, sterilizime, koncensione e tendera, pë përfillur ata që paguajnë çdo ditë me djersën e gjakun e tyre, sigurisht që vjen një moment që njerëzit duan që një model i tillë qeverisje të çrrënjoset.

Në pikën kur pasuria publike nuk administrohet në mënyrë të ndershme, por shqyhet në copa për interesat e një njeriu të vetëm: ndahet si plaçkë për banditët e votave, për biznesmenët që financojnë fushatat apo të huajt që lobojnë për ta mbajtur në pushtet, patjetër që të zotët e kësaj pasurie do të ngrihen për ta shpëtuar atë.

Në pikën kur propaganda ka mbytur zërin qytetar, kur shoqëria nuk ka asnjë mundësi të shpalosë shqetësimet dhe të vërtetat e saj, kur në të gjitha mediat mbizotëron vetëm versioni i fjalimeve pafund të liderit- sundimtar, pikërisht mbi këtë shkretëtirë të së vërtetës, ngjizen platformat e reja të lirisë së shprehjes.

Pra është përjashtimi i qytetarëve nga të drejtat e tyre themelore që e ka sjellë vendin në krizë. Protesta që na befasoi të gjithëve nuk duhet parë thjesht si një revoltë e të papërfaqësuarve por si nevojë emergjente për një ekuilibër të ri në shoqëri. Edi Rama, i mbërthyer nga paranoja e humbjes së pushtetit, nuk mund ta kuptojë diçka të tillë. Ai zvarritet nga ditë në ditë duke shpresuar se protesta do të zbehet, se qytetarët do të qetësohen, se të vetët nuk do e braktisin e ai do t’i rikthehet sundimit si më parë.

Atë që Rama nuk e kupton, një tipar dallues ky i sundimtarëve kur u vjen fundi, duhet ta kuptojnë ata që sot janë rreshtuar pas hijes së tij. Ajo është hija e një skeleti politik. Protesta nuk do të ndalet deri sa shoqëria ta ketë gjetur ekulibrin e ri, si të vetmen zgjidhje për të mbijetuar. Sa më shumë të kapet me thonj Rama pas karrikes aq më të forta do të jenë pasojat e përplasjes me qytetarët. Sa më parë të largohet aq më e madhe do të jetë mundësia e gjetjes së paqes sociale pa trauma si ato të 30 viteve më parë.

Vetë Partia Socialiste duhet të ikë nga kthetrat e mafias dhe t’i rikthehet të majtës progresiste. Ata që nuk janë bërë pis në llumin e krimit, kanë sot mundësinë të rigjejnë veten në bulevard. Të braktisësh Ramën nuk është vetëm ndarje me të keqen, por është të shpëtosh edhe vendin nga më e keqja. Qëndrimi i tij në pushtet vetëm sa e shton trysninë e një revolte që është gati të shpërthejë.

Jo vetëm socialistët, por edhe ata që përfitimi, biznesi apo interesi i ka lidhur pas pushtetit, duhet të kuptojnë që vetëm rigjetja e një ekuilibri të ri mund të shmangë përplasjet dhe të sjellë paqen sociale. Për këtë duhet të gjejnë guximin ta bëjnë kurban Edi Ramën. Dhe pastaj të bien dakort për shestimin e kontureve të një Shqipërie të Re./ Lapsi