Një biznesmen me bazë në Miami, i kërkuar në Shqipëri për dyshimin e pastrimit të parave të drogës, dyshohet se ka falsifikuar aktet e pronësisë së tokës ku Jared Kushner dëshiron të ndërtojë një vendpushim multi-miliardë dollarësh, tha agjencia e vendit për luftimin e krimit të organizuar në dosjet e çështjes të shqyrtuara nga Reuters. Biznesmeni, Artur Shehu, mohon të gjitha akuzat kundër tij, tha avokati i tij, Kujtim Cakrani, i cili konfirmoi se prokurorët shqiptarë kishin lëshuar një urdhër arresti që kërkonte arrestimin e Shehut për pastrim parash për bandat e drogës.

Dosjet e çështjes akuzojnë Shehun dhe bashkëpunëtorët e tij për trafikim të kokainës së Amerikës së Jugut në portet evropiane dhe pastrim të fondeve duke i përdorur ato për të krijuar një perandori të pasurive të paluajtshme, duke përfshirë edhe dokumente të falsifikuara të pronësisë së tokës. “Asgjë që është pretenduar në lidhje me karakterin e z. Artur Shehu nuk është e vërtetë. Ai nuk është as trafikant droge dhe as falsifikues i dokumenteve të pronës”, tha Cakrani.   

“Z. Shehu është në dijeni të akuzave të bëra nga prokuroria shqiptare. Këto akuza nuk e shqetësojnë atë sepse ai pohon se e vërteta është krejtësisht e ndryshme nga ajo që pretendon prokuroria”. Një zëdhënës i Departamentit të Drejtësisë të SHBA-së refuzoi të komentojë nëse kishte marrë ndonjë kërkesë nga Shqipëria për të gjetur ose ndaluar Shehun në Miami. Në prill, Shehu ia shiti rripin e bregdetit të paprekur shqiptar për resortin e planifikuar Albania Land Development, një kompani që është në pronësi të zhvilluesve të projektit të mbështetur nga Kushner, Sazan Real Estate Development dhe investitorëve të tjerë.

“Dyshime të arsyeshme krijohen, bazuar në prova, se pasuritë e lartpërmendura janë fituar përmes përdorimit të dokumenteve të falsifikuara”, shkruan prokurorët në dosjet e çështjes. Dosjet nuk ngrenë asnjë pretendim për shkelje kundër dhëndrit të Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, Kushner, Sazan Real Estate Development, Albania Land Development ose investitorëve të tjerë në projektin e resortit. 

 Reuters nuk gjeti asnjë tregues se ndonjë investitor ishte në dijeni të ndonjë dyshimi në lidhje me Shehun kur bleu tokën prej tij. Një zëdhënës i Sazan Real Estate Development nuk iu përgjigj akuzave kundër Shehut kur Reuters pyeti për to, por tha se kompania besonte se blerjet e tokës ishin legjitime. Albania Land Development nuk iu përgjigj kërkesave për koment. Një zëdhënës i Kushner refuzoi të komentonte për këtë histori. Ndërsa Sazan ka konfirmuar se Kushner është një investitor në projekt, natyra e saktë e rolit të tij ose shkalla e investimit të tij nuk është bërë publike.

PROJEKTI I KONTESTUAR NË TOKË SHTETËRORE
Akuza se aktet mund të jenë falsifikuar është një tjetër pengesë për një projekt të profilit të lartë që tashmë përballet me protesta masive për akuzat se kërcënon jetën e egër.
Banorët e fshatit Zvërnec pranë projektit kanë kundërshtuar pretendimin e Shehut mbi tokën në çështje gjyqësore që datojnë më shumë se një dekadë më parë. 

Muajin e kaluar, një duzinë prej tyre treguan aktet e pronësisë dhe të dhënat tatimore të Reuters që, sipas tyre, vërtetonin se ishin pronarët e ligjshëm të tokës. Avokati i tyre, Kostandin Beko, tha se çështja është ende e hapur dhe ata planifikojnë të kërkojnë një urdhër gjykate për të ndaluar projektin e resortit.  

Shqipëria, dikur një nga vendet më të varfra dhe më të izoluara në Evropë, tani është kandidate për t’u bashkuar me BE-në dhe po përjeton një bum ndërtimesh përgjatë disa prej vijave bregdetare të fundit të paprekura të kontinentit në Detin Adriatik. Resorti i mbështetur nga Kushner është planifikuar përgjatë një shtrirjeje plazhesh të egra, pylli dhe një kënete ku jetojnë breshkat e detit dhe flamingot. Zogjtë janë bërë simbole për kundërshtarët e projektit, të cilët i quajnë protestat e tyre “Revolucioni i Flamingove”.

Gruaja e Kushnerit, Ivanka Trump, ka thënë se asaj dhe Kushnerit iu krijua ideja për resortin kur panë bregdetin nga një jaht vite më parë. Në vitin 2024, Kushner njoftoi planet në mediat sociale me një vizatim artistik që tregon tokën e mbuluar me një hotel, vila, pishina dhe skela për jahte. Ai nuk ka zbuluar publikisht se sa para ka investuar në të. Qeveria e Shqipërisë i ka mbështetur fuqimisht planet dhe thotë se protestat janë organizuar nga kundërshtarët e saj politikë. 

Kryeministri Edi Rama i tha Reuters muajin e kaluar se ishte një projekt “i bukur” dhe do të vazhdonte pavarësisht kësaj. I pyetur në lidhje me akuzat në dosjet e çështjes kundër Shehut, një zëdhënës i qeverisë tha se qeveria nuk do të ndërhynte në transaksionet private, por se projekti po vazhdonte në përputhje me ligjet e Shqipërisë dhe të BE-së. Brukselit i ka bërë më parë thirrje Shqipërisë, si kandidate për anëtarësim në BE, që t’i përmbahet rregullave mjedisore të BE-së në lidhje me projektin. Një zëdhënës i Komisionit ekzekutiv të BE-së nuk dha komente shtesë për këtë histori.

PROKURORËT SHQIPTARË NDËRHYJNË
Dosjet e çështjes kundër Shehut u përgatitën nga Struktura Speciale e Shqipërisë Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, e njohur si SPAK, e krijuar në vitin 2019 për të luftuar korrupsionin me hetuesit dhe prokurorët e vet të pavarur nga shërbimi i rregullt i policisë dhe prokurorisë. Dosjet përmbajnë 200 faqe dhe nuk janë bërë publike. Kur u pyet për dosjet e çështjes, një zëdhënës i agjencisë konfirmoi se SPAK po hetonte çështjen, por nuk pranoi të komentonte më tej. Dosjet janë të datës 12 qershor 2026. Po atë ditë, SPAK gjithashtu shpalli publikisht urdhër-arreste për 20 persona për trafikim narkotikësh dhe pastrim parash të fituara nga kjo tregti.

Ndryshe nga dosjet e çështjes, të cilat identifikojnë plotësisht Shehun dhe figura të tjera me emër, urdhër-arrestet i identifikojnë të dyshuarit vetëm me inicialet e tyre, në përputhje me praktikën standarde në Shqipëri në të cilën të dyshuarit nuk emërohen publikisht përpara se të akuzohen. Inicialet në urdhër-arreste korrespondojnë të gjitha me emrat e plotë të personave të përshkruar në dosjet e çështjes, përfshirë një të dyshuar të identifikuar si “A.Sh.” Avokati i Shehut, Cakrani, duke konfirmuar se Shehu ishte një objektiv, tha se nuk ishte i shqetësuar për urdhër-arrestin, pasi “besohej gjerësisht” se prokurorët shqiptarë vepronin nën ndikimin e politikanëve dhe figurave të biznesit.

SPAK nuk ka thënë nëse ndonjë nga 20 të dyshuarit është arrestuar ose akuzuar që atëherë.

SHQIPTARI QË JETON NË MIAMI
Dokumentet e SPAK thonë se Shehu shiti tokën për projektin e resortit për rreth 110 milionë euro, fonde për të cilat thotë se urdhëroi të ngriheshin në llogarinë e një noteri, duke penguar që paratë të arrinin te Shehu. Shehu dhe bashkëpunëtorët “blenë tokë duke përdorur fonde të fituara në mënyrë të paligjshme dhe falsifikuan dokumente pronësie duke krijuar tituj të rremë pronësie ose duke rritur artificialisht madhësinë e pronave”, tha SPAK në dosje.

“Pronat më pas u transferuan ose shkëmbyen në mënyrë që ato të mos mund të gjurmoheshin lehtësisht nga autoritetet.”. Një zëdhënës i Sazan Real Estate Development tha: “Ne vazhdojmë të besojmë se blerjet themelore të tokës u kryen në mënyrë të ligjshme dhe në përputhje me procedurat në fuqi. Si gjithmonë, ne respektojmë dhe do të bashkëpunojmë me çdo proces të ligjshëm sipas nevojës.”

Reuters i kërkoi zëdhënësit të shpjegonte pse kompania besonte se blerjet e tokës ishin të ligjshme, duke pasur parasysh akuzat e prokurorëve kundër Shehut, por nuk mori përgjigje të mëtejshme.
Avokati i Shehut, Cakrani, i tha Reuters se familja e Shehut e kishte në pronësi tokën që nga koha e Perandorisë Osmane më shumë se 100 vjet më parë, dhe se Shehu ua kishte shitur ligjërisht investitorëve të resortit. Cakrani e përshkroi Shehun si një qytetar të ndershëm që kërkoi azil politik në Shtetet e Bashkuara në vitin 1998 pasi “bandat kriminale” vranë vëllain dhe xhaxhain e tij para syve të tij. Reuters nuk mundi ta verifikonte në mënyrë të pavarur këtë pretendim.

Dy ditë para koncertit të Kanye West në Tiranë, në rrjete sociale po bëhen thirrje për bojkot, ndërsa sot pati edhe një protestë para Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sportit kundër financimit të eventit me para publike.

Shkak u bë një kthesë në qëndrimin e qeverisë: koncerti që në maj u prezantua si event privat, pa fonde buxhetore shtesë, u mbështet më 6 korrik me 400 milionë lekë nga fondi rezervë i buxhetit të shtetit.

Ministria

Në informacionin zyrtar që shpërndau për mediat në 25 maj, ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit e paraqiti eventin si “tërësisht privat”.

Sipas ministrisë, koncerti do të financohej dhe menaxhohej nga bashkëpunimi mes kompanisë ndërkombëtare Streetlife dhe partnerit Redcloud në Tiranë.

Në të njëjtin dokument thuhej se organizatorët do të mbulonin kostot për infrastrukturën e përkohshme, produksionin artistik dhe realizimin teknik të koncertit.

“Është e rëndësishme të theksohet se për këtë projekt nuk ka fonde buxhetore të angazhuara shtesë; angazhimi i shtetit mbetet në rrafshin e kontributeve institucionale dhe mbështetjes logjistike”, thuhej në informacionin e ministrisë.

Në atë fazë, ministria e paraqiste rolin e shtetit si mbështetje për koordinim, siguri, logjistikë dhe mbarëvajtje, jo si financues të eventit.

Çfarë tha Blendi Gonxhja?

Të njëjtën linjë mbajti edhe ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja. Më 1 maj, ai deklaroi publikisht se shteti nuk do të mbulonte kostot e organizimit të eventit.

“Asnjë fond i shtetit shqiptar nuk shkon për organizimin e eventit, skenën dhe gjithë logjistikën e koncertit. Mbështetja jonë është në kapacitete njerëzore, për pjesën jashtë dhe të mbarëvajtjes së eventit”, u shpreh Gonxhja.

Pas miratimit të aktit normativ, ministri pranoi se qëndrimi fillestar kishte ndryshuar.

“Ne nuk e kishim parashikuar me financim shtetëror në fillim, por ne jemi këtu, ne jemi prezentë, ne gjykojmë, ne shikojmë në rast se ka një kërkesë. Dhe kur kjo kërkesë vjen, ne shikojmë një rrezik, ne shikojmë një humbje dhe ne shikojmë që duhet ta garantojmë eventin, sepse të mirat që marrim nga eventi janë shumë më të mëdha sesa minusi”, tha ai në një intervistë televizive.

Gonxhja kundërshtoi cilësimin se paratë janë marrë nga fondi i emergjencave.

“Ky nuk është fond, le të themi, i fatkeqësive natyrore apo i fatkeqësive kombëtare. Ky është, fare thjesht, fondi rezervë i qeverisë shqiptare”, tha ministri.

Sipas tij, vendimi nuk prek fonde të spitaleve apo programeve të tjera.

“Nuk është prekur fondi i askujt spitali, i askujt programi, i askujt, në asnjë lloj forme”, deklaroi Gonxhja.

Çfarë vendosi qeveria?

Më 6 korrik 2026, Këshilli i Ministrave miratoi Aktin Normativ nr. 3, “Për financimin e pjesshëm të organizimit të një aktiviteti kulturor-turistik me përmasa ndërkombëtare”.

Akti normativ mbështetet në nenin 101 të Kushtetutës. Ky nen parashikon se Këshilli i Ministrave, “në rast nevoje dhe urgjence”, mund të nxjerrë akte normative me fuqinë e ligjit për marrjen e masave të përkohshme.

Në nenin 1 të aktit parashikohet financimi i pjesshëm i koncertit të Kanye West, që do të zhvillohet në Tiranë më 11 korrik 2026, në masën 400 milionë lekë.

Në nenin 2 përcaktohet se kjo shumë pakësohet nga fondi rezervë i buxhetit të shtetit dhe i shtohet Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sportit në zërin “Transferta të brendshme”, programi “Zhvillimi i turizmit”. Akti autorizon ministrinë të nënshkruajë marrëveshjen me kompaninë organizatore të eventit për disbursimin e fondit.

Relacioni

Relacioni shoqërues e justifikon aktin me nevojën dhe urgjencën. Sipas dokumentit, eventi ka ndikim në promovimin e turizmit dhe të imazhit të Shqipërisë.

Dokumenti pranon se organizatorët nuk kishin aplikuar më parë për mbështetje financiare sipas procedurave standarde të parashikuara në ligjet për artin, kulturën dhe turizmin. Sipas relacionit, kjo situatë e bëri të nevojshëm përdorimin e aktit normativ.

“Nevoja për ndërhyrje financiare ka lindur si pasojë e krijimit të një situate objektive dhe të paparashikueshme gjatë fazës së organizimit të aktivitetit, e cila ka sjellë rritje të konsiderueshme të kostove dhe nevojën për përmbushjen e disa detyrimeve kontraktore me rëndësi thelbësore për realizimin e tij”, thuhet në relacion.

Urgjenca e paraqitur nga qeveria nuk lidhet me rrezikun që koncerti të mos realizohej.

“Urgjencën e teston Gjykata Kushtetuese”

Konstitucionalistja Migena Leskoviku thotë se, nga ana formale, akti normativ ka bazë kushtetuese, pasi neni 101 i jep qeverisë kompetencën të nxjerrë akte normative me fuqinë e ligjit në raste nevoje dhe urgjence. Por, sipas saj, debati qëndron te mënyra si është interpretuar urgjenca në këtë rast.

Leskoviku sqaron fillimisht se fondi i përdorur nuk është fond emergjencash civile.

“Akti e ka cilësuar taksativisht: 400 milionë lekët merren nga fondi rezervë i buxhetit të shtetit, jo nga fondi i emergjencave”, shprehet ajo.

Sipas saj, fondi rezervë mund të përdoret për emergjenca apo për raste të veçanta, përfshirë aktivitete apo evente me rëndësi të caktuar, por kjo nuk e shmang pyetjen kryesore: a përbën ky rast “nevojë dhe urgjencë” në kuptimin kushtetues?

“I vetmi problem në këtë rast është interpretimi: a jemi në kushtet e nevojës dhe urgjencës? Kompetencën Këshilli i Ministrave e ka, por a është i vlefshëm ky akt në kuptimin e përmbajtjes dhe justifikimit të urgjencës, këtë mund ta thotë vetëm Gjykata Kushtetuese”, thotë Leskoviku.

Sipas saj, një ankimim në Gjykatën Kushtetuese do të ishte testi real për aktin, por edhe për shoqërinë civile dhe aktivistët që po e kundërshtojnë vendimin.

“Pa një vendim të Gjykatës Kushtetuese jemi në analizë. Një kërkesë në Gjykatën Kushtetuese do të kishte shumë vlerë për të parë si qeveria e përdor këtë kompetencë përjashtimore që i ka dhënë Kushtetuta”, përfundon Leskoviku.

Rama

Kryeministri Edi Rama e pranoi publikisht ndërhyrjen financiare të shtetit pas daljes së aktit normativ.

“Që në fillim ne kemi firmosur vetëm një letër gatishmërie si mikpritës, ku kemi garantuar përveç mikpritjes sigurisht, siguri dhe mbështetje logjistike, duke theksuar se nuk marrim përsipër asnjë angazhim financiar. Asnjë angazhim financiar!” deklaroi Rama.

Më pas, ai shpjegoi arsyen pse qeveria vendosi të ndërhyjë.

“Por si i bëhet kur je i detyruar ‘in extremis’, të ndërhysh siç bëmë faktikisht vetëm mbrëmë, me 4 milionë euro, për të mos lejuar anulimin e një koncerti të shumëpritur dhe turpërimin e Shqipërisë”, tha kryeministri.

Në një tjetër reagim publik, Rama shkroi se 4 milionë eurot u dhanë “në minutën e fundit” për të mos turpëruar Shqipërinë “në sytë e afro 25 mijë të huajve nga 80 shtete” që, sipas tij, kishin blerë bileta për koncertin. Sipas Ramës, eventi pritet të gjenerojë jo më pak se 100 milionë euro të ardhura.

Sa qëndron argumenti ekonomik?

Qeveria e ka justifikuar financimin publik me efektin ekonomik dhe turistik të koncertit. Por deri tani nuk është bërë publike një analizë kosto-përfitim që të tregojë sa bileta janë shitur në total, sa prej tyre janë blerë nga shtetas të huaj, sa net-qëndrime priten, sa shpenzime do të gjenerohen dhe sa të ardhura fiskale mund t’i kthehen buxhetit.

Në informacionin fillestar të ministrisë argumentohej se një projekt me 60 mijë spektatorë mund të gjeneronte një qarkullim ekonomik prej rreth 100 milionë eurosh, përmes efektit multiplikator.

Sipas ministrisë, nëse 60 mijë njerëz shpenzojnë mesatarisht 500-1000 euro, përfshirë biletën, fjetjen dhe ushqimin, shifra mund të arrijë në 30-60 milionë euro. Ministria argumentonte gjithashtu se çdo 1 euro e shpenzuar nga turistët mund të kthehet në 2-2.5 euro qarkullim total në ekonomi.

Revista ekonomike “Monitor” ka raportuar të dhëna që e vendosin këtë pritshmëri në pikëpyetje.

Sipas “Monitor”, kompania organizatore RedCloud kishte bërë të ditur se deri në fund të majit ishin shitur rreth 25 mijë bileta. Po sipas “Monitor”, pragu që koncerti të rezultonte ekonomikisht i leverdishëm ishte rreth 40 mijë bileta, ose 67% e kapacitetit.

Biletat për koncertin variojnë nga 120 deri në 339 euro, ndërsa organizatorët kanë deklaruar një çmim mesatar prej 240 eurosh. “Monitor” ka llogaritur se, në rast shitjeje të plotë, të ardhurat nga biletat do të arrinin rreth 14-15 milionë euro, ndërsa vetëm pagesa e artistit është deklaruar në rreth 7 milionë euro.

Sipas “Monitor”, interesi nga sponsorët vendas ka qenë i ulët, për shkak të paketave të sponsorizimit prej 250-300 mijë euro dhe hezitimit të kompanive për shkak të imazhit kontrovers të artistit.

Në terren, në sportelin pranë sheshit “Skënderbej”, çmimi më i ulët i biletës ishte 120 euro. Punonjësja e sportelit nuk kishte informacion mbi numrin e biletave të shitura apo të mbetura. Ajo tha se shitja do të vijonte edhe më 9 korrik, ndërsa nuk ishte e sigurt nëse sporteli do të qëndronte hapur edhe më 10 korrik, një ditë para koncertit. Sipas saj, qarkullonin informacione se çmimet mund të uleshin deri në momentin e fundit.

Argumentet  

Ekspertja e ekonomisë, Irena Beqiraj, thotë se mbështetja financiare për aktivitete të artit, kulturës apo turizmit duhet të kalojë përmes procedurave standarde të vlerësimit dhe jo përmes një akti normativ të miratuar në ditët e fundit.

“Relacioni nuk ka asnjë matje të interesit publik, përfitimeve ekonomike, turistike dhe promovuese të aktivitetit. Mjaftohet me shprehjen pa asnjë kuptim ekonomik e financiar:‘efekt i theksuar turistik”, thotë Beqiraj.

Sipas saj, nëse qeveria do të kishte një përllogaritje reale për ndikimin ekonomik, ajo duhej të paraqitej në relacionin e aktit normativ.

“Nëse një llogaritje e ndikimit përfundimtar ekonomik do të ekzistonte, ajo do të shpjegohej me shifra në relacionin e aktit normativ, duke filluar me të dhënat e kapacitetit, përqindjen e vizitorëve jashtë qytetit dhe multiplikatorin ekonomik”, argumenton Beqiraj.

Për Beqirajn, shifra prej 100 milionë eurosh e përmendur nga kryeministri nuk është shifër zyrtare, për sa kohë nuk gjendet në dokumentacionin që shoqëron aktin.

“Ndërsa relacioni nuk përmban asnjë përllogaritje apo vlerësim sasior, qoftë edhe një shifër të vetme të ndikimit në ekonomi të këtij eventi, Kryeministri e deklaron atë në Facebook”, thotë ajo.

Turizmi

Përfaqësues të sektorit të turizmit japin vlerësime të ndryshme mbi efektin e koncertit.

Zak Topuzi, kryetar i Shoqatës së Operatorëve Turistikë, thotë se hotelet në Tiranë dhe Durrës kanë pasur prenotime për datat e koncertit dhe se interesi ka ardhur kryesisht nga rajoni.

“Janë interesuar dhe kanë prenotuar hotelet e Tiranës e Durrësit prej një muaji dhe ato data kanë qenë të zëna. Klientët kanë qenë nga Maqedonia e Veriut, Greqia dhe Kosova”, thotë Topuzi për Faktoje.

I pyetur nëse këto prenotime lidhen me koncertin apo me sezonin veror, Topuzi përgjigjet se datat ishin prenotuar përpara se hotelet të mbusheshin nga sezoni. Sipas tij, kjo lidhet me koncertin.

Operatori turistik Besnik Vathi thotë se nuk mund të nxirren përfundime pa të dhëna të plota.

“Në parim, çdo event është jashtëzakonisht me efekt për rritjen dhe diversifikimin e turizmit. Por nuk i kam të dhënat se sa është rritur prenotimi në hotele apo shërbimet e tjera”, thotë Vathi për Faktoje.

Sipas tij, për të matur efektin duhen të dhëna nga hotelet dhe një krahasim me javët e tjera.

“Nuk besoj se ka ndonjë që të nxjerrë konkluzione pa pasur shifra totale të Tiranës”, shton ai.

Ndryshimi i narrativës

Për pedagogun e komunikimit dhe ekspertin e hapësirës publike, Ervin Goci, problemi qëndron te ndryshimi i narrativës zyrtare.

“Narrativa mund të gjykohet nga pikëpamja e komunikimit kur ndryshon stili dhe forma e një mesazhi, por kur bëhet fjalë për të portretizuar realitetin dhe ripropozuar faktet, këtu kemi të bëjmë me manipulim”, thotë Goci për Faktoje.

Sipas tij, debati nuk lidhet vetëm me koncertin, por me raportin mes pushtetit, parasë publike dhe transparencës.

“Kjo aferë e radhës rikonfirmon që qeveria sot ekziston si hallkë e ndërmjetme e transferimit të punës dhe djersës së qytetarëve te klientët e tyre”, shprehet ai.

Si lexohet vendimi 

Prof.Dr. Fatos Tarifa e lexon këtë vendim në kontekstin e mosbesimit të qytetarëve ndaj qeverisë.

“Kjo qeveri dhe ky kryeministër kanë humbur tërësisht besimin e publikut. Këtë besim e kanë humbur për shkak të sjelljes së tyre për një kohë të gjatë, duke dhënë premtime që nuk i mbajnë”, thotë Tarifa.

Sipas tij, financimi i koncertit me para publike në një periudhë protestash e rrit irritimin qytetar.

“Një gjë e panevojshme financohet nga shteti në një kohë kur vendi ka mungesa të shumta në fushën e shëndetit publik, në fushën e arsimit, ka pensione të vajtueshme për një pjesë të madhe të pensionistëve”, argumenton Tarifa për “Faktoje”.

Bojkot, reklama dhe bileta falas

Thirrjet për bojkot në rrjetet sociale u shoqëruan me kritika nga figura publike, gazetarë dhe aktivistë të shoqërisë civile, që kërkuan llogari për përdorimin e fondeve publike për një koncert në një periudhë protestash.

Në ditët e fundit para koncertit, krahas shitjes online dhe në sportel, në rrjete sociale kanë qarkulluar edhe mesazhe për shpërndarje biletash falas.

Në një screenshot të një mesazhi të shpërndarë në rrjet, thuhej se nxënësve me arritje të veçanta do t’u jepeshin bileta falas për koncertin e Kanye West.

Më 5 korrik, biznesmeni Gjergj Luca njoftoi shpërndarjen e 200 biletave falas për maturantë dhe nxënës të shkëlqyer nga Shkodra dhe Elbasani. Ai u bëri thirrje edhe miqve të tij të bënin të njëjtën gjë.

Në sportelin e shitjes së biletave pranë sheshit “Skënderbej”, punonjësja tha për Faktoje se kishte dëgjuar që mund të jepeshin bileta për nxënës të shkëlqyer, por nuk kishte informacion zyrtar mbi këtë praktikë.

Qarkullimi i këtyre mesazheve dhe rritja e dukshme e reklamimit të koncertit në ditët e fundit nuk provojnë në vetvete se shitjet kanë qenë të dobëta. Por, në mungesë të të dhënave zyrtare mbi numrin e biletave të shitura, ato shtojnë pyetjet mbi ecurinë reale të shitjeve dhe mënyrën e shpërndarjes së biletave. Jona Cenameri/Faktoje.al

Të paktën 14 nxënës të shkollës së mesme Petro Nini Luarasi në kryeqytet e gjetën veten të mërkurën të përfshirë në një grup Watsapp-i të emërtuar “Kaney West” të hapur nga një mësues i shkollës në të cilin u publikua një listë me emrat e tyre në të.

Në listën e dërguar në grup janë emrat e nxënësve, bashkë me të dhënat e ID-ve të tyre, si dhe oferta për të marrë pjesë falas në “aktivitetin e Kanye West në Tiranë”.

Mësuesi i caktuar si shoqërues i grupit të nxënësve, Altin Lika, që jep lëndën e Edukimit Fizik në shkollë, i tha BIRN-it se ai ishte caktuar nga stafi drejtues që t’i lajmëronte dhe t’i shoqëronte nxënësit e përzgjedhur nga drejtoria e shkollës.

“Mesa di unë janë zgjedhur në bazë të kontributeve, nxënës të shkëlqyer apo talente”, tha ai ndërsa shtoi se “as nuk e di sa nxënës do të marrin pjesë, pasi një pjesë e tyre janë me pushime”.

Kjo nuk është e vetmja shkollë ku nxënësit janë mobiluzar nëpërmjet një mekanizmi të paqartë ligjor, për të mbushur shkallaret e koncertit të reperit kontrovers amerikan, i cili është promovuar me bujë dhe para publike nga kryeministri Edi Rama dhe ministri i Kulturës, Blendi Gonxhe.

BIRN mësoi se e njëjta metodë mobilizimi për sigurimin e pjesëmarrjes në koncert po përdorej nga të gjitha shkollat në kryeqytet, si pjesë e një angazhimi më të gjerë që qeveria shqiptare ka ndërmarrë për të siguruar dhjetëra mijëra pjesëmarrës falas në stadiumin me kapacitet 60 mijë vendesh.

Përveç shkollave të kryeqytetit BIRN mësoi se listat me ftesa për pjesëmarrje në këtë koncert po shpërndahen edhe në administratën publike.

Drejtoresha e shkollës Petro Nini Luarsi, Elsa Lici nuk ishte e arritshme për koment se në bazë të çfarë udhëzimi dhe kriteresh e kishte ndërmarrë shkolla këtë iniciativë.

Ndërkohë,  në një përgjigje për BIRN, Ministria e Arsimit tha se shpërndarja e ftesave u bë në kuadër të një nisme ndërinstitucionale me Ministrinë e Kulturës dhe ajo e Mirëqënies Sociale, ku një numër i kufizuar ftesash iu vu në dispozicion institucioneve për t’u shpërndarë, sipas kritereve të tyre, nxënësve e studentëve me rezultate të larta, të rinjve në programe sociale ose zhvillimi dhe grupeve me mundësi të kufizuara ekonomike.

“Kjo nismë synon të mbështesë aksesin në aktivitete kulturore dhe artistike për grupe që, për shkak të kushteve ekonomike ose sociale, kanë më pak mundësi për të marrë pjesë në ngjarje të tilla, si edhe të vlerësojë angazhimin dhe arritjet e të rinjve,” tha Ministria e Arsimit.

‘Ai është nje neonazi’

 Edhe pse Qeveria shqiptare e kishte konsideruar si një event privat dhe kishte deklaruar se nuk do të jepte asnjë mbështetje financiare nga buxheti i shtetit, ajo vendosi krejt papritur më 6 korrik që të përdorë fondin e emergjencave për akorduar 400 milionë lekë për organizatorët e tij për të kompensuar humbjet nga mosshitja e biletave.

I justifikuar si një vendim për të mos rrezikuar anulimin e koncertit, vetë Kryeministri Rama tha të mërkurën se vendimi u mor “për të mos turpëruar Shqipërinë, në sytë e afro 25 mijë të huajve nga 80 shtete që gjermësot kanë blerë me kohë biletat”.

Ashtu si Ministria e Arsimit edhe Këshilli i Ministrave pranoi se pjesëmarrja falas në koncert e nxënësve dhe grupimeve të tjera është pjesë e një angazhimi ndërinstitucional dhe se po mundësohet falë kësaj mbështetje financiare nga buxheti i shtetit.

“Qeveria e konsideron një event të rëndesishëm për turizmin dhe për Shqipërinë në arenën ndërkombëtare, në këto kushte kur janë shitur gjysmat e biletave me blerës nga gjithë bota, nuk mund të rrezikojmë anullimin dhe në një moment të fundit është dashur impenjimi edhe i qeverisë për t’a bërë të mundur realizimin e eventit”, tha për BIRN zyra për mediat e kryeministrit Edi Rama.

Prej muajsh institucionet shqiptare dhe krerët e tyre janë angazhuar në promovimin e këtij koncerti duke bërë thirrje në rrjetet e tyre sociale për blerje biletash.

Artisti amerikan Kanye West I njohur dhe si ‘YE’, shihet si një figurë tejet kontraverse në arenën ndërkombëtare dhe disa prej koncerteve të tij në Europë janë anuluar pas bojkotit të gjërë dhe kritikave që lidhen me deklarata publike me përmbajtje antisemite, përdorimin e simboleve naziste dhe përdorim të gjuhës së urrejtjes.

Disa nxënës maturantë të gjimnazve në Tiranë, të cilëve BIRN vendosi t’u ruajë anonimatin, pranuan se nuk do të merrnin pjesë në këtë event pavarësisht se mund të siguronin lehtësisht një ftesë falas për shkak të qëndrimeve publike që ky artist ka mbajtur.

“Ai është nje neonazi, a e di këtë?” u përgjigj një nxënës, kur u pyet nës do ta ndiqte koncertin e West.

Një mësuese e shkollës Petro Nini Luarasi, e cila foli për nën kushtet e anomimatit tha se e shihte me shqetësim pjesëmarrjen e nxënëse në një event të tillë, ndërsa shtoi se ajo vetë “do të këshillonte nxënësit vetëm për evente që lidhen direkt me shkollën”.

West i ka mohuar kritikat se është antisemit, ndërsa ka kërkuar falje për deklaratat e tij të mëparshme antisemite. Në një letër të hapur të publikuar në janar 2026, reperi deklaroi se nuk ishte “nazist apo antisemit” dhe se i donte hebrenjtë, duke u shprehur njëkohësisht “thellësisht i turpëruar” për veprimet e tij dhe duke marrë përgjegjësi për gjuhën fyese të përdorur në të kaluarën.

Koncert privat, organizim shtetëror

Për aktivistë të shoqërisë civile që punojnë për përmirësimin e arsimit, angazhimi i shkollave në shpërndarjen e biletave për një koncert privat përbën një keqpërdorim të sistemit arsimor dhe të burimeve publike.

Kolindo Verdha, nga organizata Qëndresa Qytetare, e cilësoi problematik si financimin e koncertit me 4 milionë euro nga Fondi i Emergjencave, ashtu edhe përfshirjen e institucioneve publike për të rritur pjesëmarrjen në aktivitet.

“Edhe më shqetësuese është se qeveria po përdor institucionet publike për të promovuar një aktivitet privat me qëllim fitimi, duke shpërndarë bileta përmes shkollave,” tha Verdha për BIRN.

Sipas tij, Ministria e Arsimit dhe Ministria e Kulturës nuk duhet të funksionojnë si “agjenci koncertesh”, ndërsa mësuesit nuk mund të shndërrohen në instrumente marketingu për organizatorët privatë. Verdha argumentoi se rasti tregon se fondet publike mobilizohen shpejt kur ka vullnet politik, ndërkohë që arsimi vazhdon të përballet me mungesa infrastrukturore, klasa kolektive, braktisje shkollore dhe mbështetje të pamjaftueshme për nxënësit me aftësi të kufizuara.

Në të njëjtën linjë, Ermelinda Hoxhaj nga Komuniteti i Prindërve për Arsim Cilësor e quajti të papranueshme përdorimin e shkollave për të mbushur stadiumin me nxënës, ndërsa ngriti shqetësime edhe për profilin publik të artistit Kanye West.

“Dërgimi i nxënësve në një event të tillë në formë detyruese është një keqpërdorim i sistemit arsimor si mjet për të mbushur stadiumin,” tha Hoxhaj.

Ajo tha se shumë prindër kanë shprehur rezerva si për deklaratat e diskutueshme të artistit, ashtu edhe për mundësinë që imazhi i fëmijëve të përdoret në një aktivitet që zhvillohet në një klimë të tensionuar politike, mes protestave antiqeveritare.

Hoxhaj argumentoi se fondet publike do të kishin ndikim më të madh nëse do të investoheshin në psikologë dhe oficerë sigurie në shkolla, terrene sportive ose bursa për nxënësit me rezultate të larta.

“Nëse mbështet me bursa meritash nxënës të talentuar në shkencë, art apo sport, krijon një ndikim afatgjatë në zhvillimin e arsimit. Financimi i një koncerti ka efekt kalimtar dhe nuk sjell asnjë përfitim për sistemin arsimor,” tha ajo.

Një mësues shoqërues i nxënësve të gjimnazit “Petro Nini Luarasi”, nga ana tjetër, tha për BIRN se nuk shihte problem te figura e artistit apo muzika e tij, për sa kohë pjesëmarrja e nxënësve bëhej me miratimin e prindërve.

Edhe qeveria shqiptare ishte e pashqetësuar për kritikat ndaj YE, për aq kohë sa ai ka famë ndërkombëtare.

“Sepse ne nuk gjykojmë artistët, të gjithë kanë kontraversionet e tyre, për qeverinë Kanye West është një artist ndërkombëtar”, tha zyra për mediat e Kryeministrit. /BIRN

Në pikun e vapës, përgjatë aksit Lushnje-Vlorë, serat dhe tokat bujqësore gumëzhijnë nga puna. Mes tyre, një bujk që po këput domate buzë rrugës ndalon për të fshirë djersët:

“Bujqësia është punë e vështirë dhe me rrezik. Mundohesh me muaj, e mjaftojnë 10 minuta breshër për ta hedhur gjithë mundin në tokë.”

Si ky bujk, me mijëra qytetarë në Shqipëri përballen ende me makthin e pazgjidhur të pronësisë. Ata e zhvillojnë këtë sektor pothuajse pa subvensione, përballen me humbje vit pas viti, e prapë nuk heqin dorë nga një prej dy shtyllave më të rëndësishme të ekonomisë vendase.

Në një kohë kur, edhe pas 36 vitesh dhe dhjetëra reformash, çështja e pronësisë mbetet një plagë e hapur dhe investimet janë peng i ligjeve kontradiktore, qeveria ka hedhur për konsultim publik projektligjin “Për kalimin në pronësi të tokës bujqësore te personat fizikë dhe juridikë të huaj”.

Kjo nismë synon t’u japë shtetasve dhe kompanive të huaja të drejtën për të blerë tokë bujqësore, si private ashtu edhe shtetërore. Sipas Ministrisë së Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural, qëllimi është krijimi i kushteve më të favorshme për investime, modernizimi i sektorit dhe zhvillimi i zonave rurale. Megjithatë, drafti ka ndezur një debat të fortë mes ekspertëve të së drejtës, mjedisorëve dhe opozitës, të cilët ngrenë pikëpyetje të mëdha mbi pasojat e këtij liberalizimi në kushtet e kaosit aktual të pronave.

Sipas relacionit shoqërues, reforma agrare e viteve ’90 ka shpërndarë tokë tek rreth 445 mijë familje bujqësore, ndërsa rreth 100 mijë hektarë tokë e pandarë vazhdojnë të administrohen nga pushteti vendor. Pikërisht kjo kategori toke parashikohet të kalojë në pronësi të të huajve, sipas procedurave të reja.

Drafti përcakton se çdo subjekt i huaj mund të blejë deri në 2 hektarë tokë brenda një bashkie dhe deri në 30 hektarë në rang kombëtar. Toka duhet të përdoret ekskluzivisht për bujqësi, blegtori ose agrobiznes, ndërsa ndryshimi i destinacionit ndalohet, përveç rasteve specifike ligjore. Po ashtu, parashikohen sanksione në rast shkeljesh apo mosrespektimi të standardeve mjedisore.

Liberalizim pa regjistrim pronash

Megjithatë, drafti mbart një paradoks të madh: nga njëra anë, synon liberalizimin e tregut, ndërsa nga ana tjetër, nuk është përfunduar ende procesi i regjistrimit fillestar të pronave, konsolidimit të titujve dhe kompensimit të ish-pronarëve. Kjo do të thotë se shteti po mundëson transferimin e një aseti strategjik, kur vetë statusi juridik i një pjese të madhe të tokës mbetet i paqartë.

Edhe mekanizmat e kontrollit ngrenë dyshime. Kufiri prej 30 hektarësh vlen vetëm për një subjekt të vetëm, por drafti nuk parashikon filtra të qartë për të ndaluar përdorimin e kompanive të lidhura ose ortakërive (skemave “guackë”) për të kontrolluar sipërfaqe shumë më të mëdha. Rreziku që toka të përqendrohet në pak duar mbetet real. Po ashtu, mbetet e mjegullt mënyra se si do të verifikohet origjina e kapitalit.

ACQJ iu drejtua Ministrisë së Bujqësisë për të kërkuar sqarime mbi këto paqartësi, por deri në momentin e publikimit të këtij shkrimi, nuk ka marrë asnjë përgjigje.

Rreziqet juridike dhe trajtimi preferencial

Për avokaten Irena Dule, problemi nuk qëndron te thithja e investimeve, por te struktura e projektligjit. Sipas saj, në vend që të ndryshohej ligji ekzistues, po krijohet një ligj paralel që vendos një regjim të veçantë vetëm për të huajt.

“Nëse synimi do të ishte thjesht trajtimi i barabartë i të huajve me shtetasit shqiptarë, mjaftonte ndryshimi i një dispozite në ligjin aktual. Krijimi i një ligji të posaçëm tregon se qëllimi nuk është eliminimi i diskriminimit, por krijimi i një trajtimi preferencial për investitorët e huaj,” argumenton Dule.

Një tjetër shqetësim lidhet me privatizimin e tokës shtetërore në një kohë kur kompensimi i ish-pronarëve ka mbetur pezull. Kjo krijon një asimetri: qytetarët shqiptarë përballen me kufizime të rrepta, ndërsa për subjektet e huaja krijohet një “bypass” ligjor. Avokatja ngre dyshime edhe mbi procedurat e revokimit të pronësisë në rast shkeljesh, duke i cilësuar dispozitat si të paqarta dhe lehtësisht të rrëzueshme në gjykata.

Edhe eksperti i mjedisit, Abdulla Diku, e sheh çështjen e pronësisë si problem themelor. Ai kujton se Shqipëria ka një nga sipërfaqet më të kufizuara të tokës bujqësore në Europë dhe se ajo përfaqëson një burim strategjik për sovranitetin kombëtar.

Sipas Dikut, Bashkimi Europian nuk e detyron Shqipërinë të shesë tokën, por kërkon thjesht lëvizjen e lirë të kapitalit. Shumë vende anëtare kanë ruajtur mekanizma të fortë mbrojtës për fermerët vendas, si e drejta e parablerjes apo kontrollet e rrepta administrative. Për më tepër, projektligji shqiptar përdor termin e gjerë “persona të huaj”, duke ua hapur derën edhe investitorëve nga vendet jashtë BE-së.

Diku propozon një model alternativ: në vend të shitjes, investitorëve të huaj t’u garantohet përdorimi afatgjatë i tokës përmes kontratave të qirasë.

“Shqipëria ka nevojë për investime në bujqësi, por jo domosdoshmërisht për shitjen e tokës. Investimi dhe pronësia nuk janë e njëjta gjë. Ushqimi është element strategjik dhe toka është burimi i vetëm ku ai prodhohet,” thotë eksperti.

Centralizimi i kompetencave

Në të njëjtën linjë kritike, deputeti i Partisë “Mundësia”, Erald Kapri, e konsideron projektligjin pjesë të një modeli më të gjerë të centralizimit të pushtetit. Ai thotë për ACQJ se kjo skemë e zhvendos praktikisht vendimmarrjen finale në zyrat e Kryeministrit, duke dobësuar filtrat institucionalë.

Sipas Kaprit, kjo nismë ndjek të njëjtën filozofi si ligji për investitorët strategjikë, Paketa e Maleve dhe ndryshimet në ligjin për zonat e mbrojtura.

Përpara se Shqipëria të bëhet pjesë e BE-së, duhet të ndjekë strategjinë e vendeve anëtare, ku bujqësia dhe prona konsiderohen të shenjta, duke investuar te fermerët vendas përmes garancive financiare. Sektori ka nevojë jetike për kapital, por është thelbësore të ndahet nëse ky zhvillim do të bëhet duke tjetërsuar pronësinë, apo përmes modeleve që thithin investime duke ruajtur kontrollin mbi asetin më strategjik të vendit. /Denada Jushi, ACQJ